Sahih al-Bukhari، حدیث 2265
روایتشده توسط Ya'la ibn Umayya. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Ya'la ibn Umayya
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَكَانَ مِنْ أَوْثَقِ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَكَانَ لِي أَجِيرٌ، فَقَاتَلَ إِنْسَانًا، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا إِصْبَعَ صَاحِبِهِ، فَانْتَزَعَ إِصْبَعَهُ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَسَقَطَتْ، فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ وَقَالَ " أَفَيَدَعُ إِصْبَعَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا ـ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ ـ كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ". قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ جَدِّهِ، بِمِثْلِ هَذِهِ الصِّفَةِ أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ يَدَ رَجُلٍ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَهْدَرَهَا أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه.
یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث کرد، اسماعیل بن عُلیّه به ما حدیث کرد، ابن جُریج به ما خبر داد و گفت: عطاء به من خبر داد از صفوان بن یعلی، او از یعلی بن اُمیّه رضی الله عنه روایت کرد که گفت: همراه پیامبر ﷺ در غزوه عُسرَه (تبوک) شرکت کردم و آن را استوارترین عمل خود میدانستم. کارگری اجیره داشتم که با کسی دعوا کرد؛ یکی از آن دو انگشت دیگری را گاز گرفت و طرف مقابل انگشتش را بیرون کشید که باعث کنده شدن دندان پیشین گازگیرنده شد. او نزد پیامبر ﷺ رفت تا شکایت کند، اما پیامبر ﷺ حق دیه دندان او را باطل فرمود و گفت:
«آیا باید انگشتش را در دهانت رها میکرد تا آن را بجوی و بشکنی؟ —گمانم فرمودند— همانگونه که شتر نر میجوید.» ابن جریج گفت: عبدالله بن ابیملیکه از جدّش داستانی مشابه نقل کرده است که مردی دست مرد دیگری را گاز گرفت و دندانش کنده شد، اما ابوبکر رضی الله عنه حکم کرد که هیچ دیهای برای آن نیست.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که هنگام دفاع از خود، فردی را که او را گاز گرفته است دفع میکند، ملزم به پرداخت غرامت دندان او نیست.
نام سپاهی که برای لشکرکشی دشوار به تبوک فراهم شد.
یکی از دندانهای جلوی دهان.
پرداخت مالی در جبران آسیب یا زیان واردشده.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که شخص میتواند در برابر گازگرفتگی ناحق از خود دفاع کند و مسئول آسیبی نیست که در پی واکنش ضروری برای دفع آن پدید میآید. این سخن درباره مورد مشخصی است که شخص نمیتواند انگشت خود را از دهان گازگیرنده بیرون بکشد، مگر آنکه به دندان او آسیب بزند؛ این حکم مجوزی برای خشونت بیش از حد نیست. فقیهان جزئیات مسئولیت را در چارچوب احکام دفاع از خود و سنجش ضرورتِ راههای بهکاررفته بررسی میکنند.
- دستِ گازگرفتهشده را بیرون بکشید و دفاع را به اندازهای محدود کنید که برای پایان دادن به گازگرفتگی لازم است.
- آسیب را منصفانه ارزیابی کنید و میان حمله و آسیبی که هنگام دفاع ضروری پدید میآید تفاوت بگذارید.
- برای حل اختلاف درباره مسئولیت به کارشناسان صلاحیتدار مراجعه کنید، نه اینکه خودتان در پی انتقام باشید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.