Sahih al-Bukhari، حدیث 2266
روایتشده توسط Ya'la ibn Umayya. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Ya'la ibn Umayya
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَكَانَ مِنْ أَوْثَقِ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَكَانَ لِي أَجِيرٌ، فَقَاتَلَ إِنْسَانًا، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا إِصْبَعَ صَاحِبِهِ، فَانْتَزَعَ إِصْبَعَهُ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَسَقَطَتْ، فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ وَقَالَ " أَفَيَدَعُ إِصْبَعَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا ـ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ ـ كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ". قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ جَدِّهِ، بِمِثْلِ هَذِهِ الصِّفَةِ أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ يَدَ رَجُلٍ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَهْدَرَهَا أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه.
یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث کرد، اسماعیل بن عُلیّه به ما حدیث کرد، ابن جُریج به ما خبر داد و گفت: عطاء به من خبر داد، از صفوان بن یعلی، از یعلی بن اُمیّه رضی الله عنه که گفت:
«همراه پیامبر ﷺ در غزوهی عُسرَه (تبوک) شرکت کردم و آن را استوارترین عمل خود میدانستم. کارگری داشتم که با کسی دعوا کرد؛ یکی از آنان انگشت دیگری را گاز گرفت و او انگشتش را بیرون کشید که باعث شد دندان پیشین گازگیرنده بشکند و بیفتد. پس نزد پیامبر ﷺ رفت تا شکایت کند، اما پیامبر ﷺ حق دیهی دندان او را باطل کرد و فرمود: «آیا باید انگشتش را در دهانت میگذاشت تا آن را بجوی و بشکنی؟ — گمانم فرمودند — همانگونه که شتر نر میجوید؟»» ابن جریج گفت: و عبدالله بن ابیملیکه از جدّش روایتی مشابه نقل کرد که مردی دست مرد دیگری را گاز زد و دندان پیشینش شکست، و ابوبکر رضی الله عنه دیهی آن را باطل نمود.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که برای دفاع از خود، انگشتش را از دهانِ گازگیرنده بیرون میکشد، مسئول شکستن دندان او نیست.
نامی برای غزوهٔ تبوک که با دشواریهای فراوان همراه بود.
یکی از دندانهای جلوی دهان؛ در این ماجرا دندانِ فرد گازگیرنده شکست.
مبلغی مالی که بابت آسیب جسمی یا خسارت مطالبه میشود.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که اگر کسی برای رهایی از گازگرفتگیِ ناحق، ناچار به واکنش شود، مسئول آسیبی که در این راه پدید میآید نیست؛ مشروط بر اینکه واکنش برای متوقف کردن گازگرفتگی لازم باشد. ردّ دعوا بر این اساس بود که خودِ گازگیرنده موقعیت خطرناک را پدید آورده بود و طرف مقابل ملزم نبود اجازه دهد انگشتش جویده شود. این حکم، معافیت کلی برای هر آسیبی در جریان مشاجره نیست: شرایط، ضرورت و تناسب واکنش اهمیت دارند. مذاهب فقهی مسئولیت در دفاع را با توجه به این حدود و واقعیتهای مربوط بررسی میکنند.
- برای رهایی از گازگرفتگی، بیش از نیروی لازم برای رفع خطر به کار نبرید.
- در اختلاف، بهجای اینکه خودتان برای گرفتن غرامت اقدام کنید، ماجرا را آرام و روشن با قاضی یا میانجیِ صلاحیتدار در میان بگذارید.
- برای جلوگیری از مشاجره مسئولیتپذیر باشید و پیش از آنکه جدال لفظی به خشونت جسمی تبدیل شود، کمک بخواهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.