Sahih al-Bukhari، حدیث 2428
روایتشده توسط Zaid ibn Khalid al-Juhani. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Zaid ibn Khalid al-Juhani
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَزَعَمَ أَنَّهُ قَالَ " اعْرِفْ عِفَاصَهَا وَوِكَاءَهَا، ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً ". يَقُولُ يَزِيدُ إِنْ لَمْ تُعْتَرَفِ اسْتَنْفَقَ بِهَا صَاحِبُهَا وَكَانَتْ وَدِيعَةً، عِنْدَهُ. قَالَ يَحْيَى فَهَذَا الَّذِي لاَ أَدْرِي أَفِي حَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هُوَ أَمْ شَىْءٌ مِنْ عِنْدِهِ ـ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تَرَى فِي ضَالَّةِ الْغَنَمِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خُذْهَا فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". قَالَ يَزِيدُ وَهْىَ تُعَرَّفُ أَيْضًا. ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تَرَى فِي ضَالَّةِ الإِبِلِ قَالَ فَقَالَ " دَعْهَا فَإِنَّ مَعَهَا حِذَاءَهَا وَسِقَاءَهَا، تَرِدُ الْمَاءَ وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، حَتَّى يَجِدَهَا رَبُّهَا ".
اسماعیل بن عبدالله برای ما حدیث کرد و گفت: سلیمان برایم حدیث کرد، از یحیی، از یزید (مولای مُنبَعِث)، که شنید زید بن خالد رضی الله عنه میگفت: از پیامبر ﷺ درباره
«لقطه» (شیء گمشده) پرسیده شد، فرمودند: «ظرف و بند آن را بشناس، سپس یک سال آن را اعلام کن.» یزید میگوید: «اگر کسی ادعا نکرد، یابنده میتواند آن را مصرف کند و نزد او به عنوان امانت خواهد بود.» یحیی گفت: «نمیدانم این جملات آخر از سخنان رسول الله ﷺ است یا نظر شخصی یزید.» سپس زید گفت: از پیامبر ﷺ درباره گوسفند گمشده پرسیده شد، فرمودند: «آن را بردار، زیرا یا مال توست، یا مال برادرت (صاحبش)، یا خوراک گرگ است.» یزید افزود که آن نیز باید اعلام شود. سپس درباره شتر گمشده پرسیده شد، فرمودند: «رهايش كن، زیرا کفشها و مشک آبش همراه اوست؛ خود به آبشخور میرود و از درختان میخورد تا صاحبش او را بیابد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مالِ پیداشده نیازمند شناسایی دقیق، اعلام عمومی و بازگرداندن به صاحبش است.
مال یا شیء گمشدهای که کسی آن را پیدا میکند.
ظرف یا پوشش و بند یا گرهای که با آن بسته شده است؛ نشانههایی که صاحب مال میتواند از طریق آنها آن را شناسایی کند.
حیوانی که از صاحبش دور شده است؛ تفاوت میان گوسفند و شتر به توانایی آنها برای محافظت از خود مربوط میشود.
عالمان از این روایت برداشت کردهاند که یابنده باید ویژگیهای اموال ارزشمندِ پیداشده را با دقت ثبت کند و به مدت یک سال آن را اعلام عمومی کند تا صاحبش بتواند آن را مطالبه کند. ادعای مالکیت باید با نشانههای قابلشناسایی سنجیده شود؛ یابنده مال را بهعنوان امانت نگه میدارد و نباید آن را خودبهخود ملک خود بداند. فقیهان دربارهٔ جزئیات اعلام و نحوهٔ استفاده از مال پس از آن، دیدگاههای متفاوتی دارند. دربارهٔ گوسفند، خطر فوریِ گمشدن یا ربودهشدن مطرح است؛ اما شتر معمولاً میتواند خود آب و غذا پیدا کند و ازاینرو به حال خود گذاشته میشود. بنا بر گفتهٔ راوی، انتساب بخش مربوط به خرجکردن مال به پیامبر ﷺ قطعی نیست.
- پیش از اعلام عمومیِ مال ارزشمندِ پیداشده، پوشش و دیگر نشانههای قابلشناسایی آن را یادداشت کنید.
- یافته را در مدت مقرر اعلام کنید و آن را به کسی بازگردانید که بتواند با نشانههای قانعکننده شناساییاش کند.
- مال پیداشده را امانتی بدانید و بدون توجه به وضعیت حیوان، آن را با خود نبرید.
این روایت از همان باب، نسخهای همموضوع از دستورهای مربوط به شیء گمشده را ارائه میکند.
Sahih al-Bukhari · #2429 (Sahih)زید بن خالد جُهَنی این دستور مرتبط دربارهٔ لُقَطه را نیز نقل میکند و قواعد اعلام و شناسایی را در بافتی روشنتر قرار میدهد.
Sahih al-Bukhari · #2372 (Sahih)این روایت از زید بن خالد به همان موضوع میپردازد و مسئولیت مراقبتِ یابنده از مال گمشده را روشنتر میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.