Sahih al-Bukhari، حدیث 2515
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Mas'ud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ، يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} فَقَرَأَ إِلَى {عَذَابٌ أَلِيمٌ}.ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَحَدَّثْنَاهُ قَالَ فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ وَاللَّهِ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " شَاهِدُكَ أَوْ يَمِينُهُ ". قُلْتُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى {وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}.
قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، جریر از منصور، او از ابی وائل نقل کرد که گفت: عبدالله رضی الله عنه فرمود:
«هر کس سوگندی دروغ بخورد تا مالی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این مطلب این آیه را نازل فرمود: {همانا کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند...} و ایشان تا {...عذاب دردناک} تلاوت کردند. سپس اشعث بن قیس نزد ما آمد و پرسید: «ابوعبدالرحمن چه چیزی برای شما بیان میکرد؟» ما ماجرا را برای او نقل کردیم. او گفت: «راست گفته است، به خدا قسم! این آیه درباره من نازل شده است. میان من و مردی دیگر بر سر چاهی اختلاف بود، پس نزد رسول الله ﷺ به داوری رفتیم. رسول الله ﷺ فرمودند: 'یا دو شاهد بیاور، یا اینکه طرف مقابلت سوگند یاد کند.' گفتم: 'او قطعاً بدون هیچ پروایی سوگند دروغ میخورد.' آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: 'هر کس سوگندی دروغ بخورد تا مالی را به ناحق بگیرد، در حالی با خداوند دیدار میکند که خدا بر او خشمگین است.' سپس خداوند در تأیید آن آیه نازل فرمود.» آنگاه اشعث این آیه را تلاوت کرد: {همانا کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند} تا {...و برای آنان عذاب دردناکی است.}
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سوگند دروغ برای بهدستآوردن مال دیگری، حسابرسی سختی در پی دارد.
اشعث بن قیس نقل کرد که بر سر چاهی با مردی اختلاف داشت. پیامبر ﷺ خواستار دو شاهد برای ادعا شد، وگرنه طرف مقابل باید سوگند بخورد. اشعث بیم داشت که آن مرد سوگندی دروغ بخورد. اشعث تأیید کرد که آیات مربوط به فروختن پیمان خدا و سوگندها به بهایی ناچیز دربارهٔ ماجرای او نازل شده بود.
سوگندی که شخص آگاهانه در آن دروغ میگوید؛ در اینجا برای بهدستآوردن مال دیگری.
افرادی که میتوانند بهعنوان شاهد، واقعیتها را برای پشتیبانی از یک ادعا تأیید کنند.
منفعتی دنیوی که در مقایسه با زیان و مجازات آخرت، اندک است.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که اگر مدعی بداند ادعایش نادرست است، سوگند برای او حق مالکیت ایجاد نمیکند. قاعدهٔ حقوقیِ مربوط به دلیل و سوگند از روند دادرسی حفاظت میکند، اما هیچکس را از مسئولیت دروغگویی یا ستم معاف نمیسازد. این هشدار همچنین بر سنگینیِ پایمالکردن حقوق مالکیت دیگران تأکید دارد؛ ازاینرو توبه مستلزم بازگرداندن مالی است که به ناحق گرفته شده است.
- اگر میدانی ادعایت درست نیست، برای تقویت آن سوگند نخور.
- پیش از مطالبهٔ مال یا پول از کسی، دلیل را بهدقت بررسی کن.
- اگر با فریب مالی بهدست آوردهای، آن را بازگردان و از الله آمرزش بخواه.
این روایت همان سلسلهٔ راویان را دارد و آن نیز به هشدار دربارهٔ سوگندی میپردازد که با آن کسی بهناحق ادعای مالکیت میکند.
Sahih al-Bukhari · #2514 (Sahih)این روایت به سوگندها و مسئولیت همراه با آنها میپردازد و بدینسان هشدار دربارهٔ سوءاستفاده از سوگند را کامل میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.