Sahih al-Bukhari، حدیث 2516
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Mas'ud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ، يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} فَقَرَأَ إِلَى {عَذَابٌ أَلِيمٌ}.ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَحَدَّثْنَاهُ قَالَ فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ وَاللَّهِ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " شَاهِدُكَ أَوْ يَمِينُهُ ". قُلْتُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى {وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}.
قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، جریر از منصور، او از ابوائل نقل کرد که گفت: عبدالله رضی الله عنه فرمود:
«هر کس سوگند دروغی بخورد تا مالی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این مطلب این آیه را نازل فرمود: {همانا کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند}... و ایشان تا اینجا خواند: {عذابی دردناک دارند}. سپس اشعث بن قیس نزد ما آمد و پرسید: «ابوعبدالرحمن (ابن مسعود) چه چیزی برای شما بیان میکرد؟» ما ماجرا را برای او تعریف کردیم. او گفت: «راست گفته است، به خدا قسم! این آیه درباره من نازل شده بود. میان من و مردی بر سر چاهی اختلاف پیش آمد، پس نزد رسول الله ﷺ به داوری رفتیم. رسول الله ﷺ فرمودند: 'دو شاهد بیاور یا اینکه طرف مقابل سوگند یاد کند.' گفتم: 'او بدون هیچ پروایی سوگند دروغ خواهد خورد.' آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: 'هر کس سوگند دروغی بخورد تا مالی را به ناحق تصاحب کند، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.' سپس خداوند در تأیید آن آیه نازل فرمود.» آنگاه ایشان این آیه را تلاوت کردند: {همانا کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند}... {و برای آنان عذابی دردناک است}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سوگند دروغ برای بهدستآوردن مال دیگری، گناهی بزرگ به همراه دارد.
اَشعَث بن قَیس نقل میکند که بر سر چاهی با مردی اختلاف داشت. پیامبر ﷺ از او دو شاهد یا سوگند طرف مقابل را خواست. اَشعَث بیم داشت آن مرد سوگند دروغ بخورد؛ به گفته او، آیات سوره آلعمران (۳:۷۷) در ارتباط با این ماجرا نازل شد.
سوگندی که شخص آگاهانه در آن دروغ میگوید؛ در اینجا برای بهدستآوردن مالی که حق او نیست.
پول، زمین یا هر دارایی دیگری که حق شخص دیگری است.
هشداری جدی به کسی که عمداً ستم میکند و توبه نمیکند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که اگر کسی آگاهانه با سوگند، مال دیگری را مطالبه کند، سوگند مالکیت مشروع ایجاد نمیکند. بر اساس روایت، دعوا با دلیلِ مدعی یا سوگندِ منکر رسیدگی میشود؛ هرکس در این میان دروغ بگوید، گناهی بزرگ بر دوش دارد. چهار مذهب فقهی اهلسنت اهمیت سوگند را در اختلافها میپذیرند، اما حکمی که بر پایه سوگند صادر شود، مال را برای کسی که میداند حق او نیست حلال نمیکند.
- هرگز برای بهدستآوردن پول، زمین یا حق دیگری که از آنِ تو نیست سوگند نخور.
- اختلاف را با دلیل صادقانه پیگیری کن و به حقوق طرف مقابل احترام بگذار.
- اگر با سوگند دروغ مالی بهدست آوردهای، آن را به صاحب حق بازگردان و صادقانه توبه کن.
این روایت در سلسله راویان مشترک است و آن هم درباره هشدار نسبت به سوگندی است که کسی با آن بهناحق مالی بهدست میآورد.
Sahih al-Bukhari · #2514 (Sahih)این حدیث با آیاتی ارتباط دارد که درباره فروختن پیمان خدا و سوگندها به بهایی اندک سخن میگویند.
Sahih al-Bukhari · #2517 (Sahih)این روایت درباره تصرف ناحق در مال دیگری و پیامدهای سنگین آن است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.