Sahih al-Bukhari، حدیث 2539
روایتشده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1ابْنُ أَبِي مَرْيَمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ذَكَرَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ " إِنَّ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا الْمَالَ، وَإِمَّا السَّبْىَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا ذَلِكَ. قَالَ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا، فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ. وَقَالَ أَنَسٌ قَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَادَيْتُ نَفْسِي، وَفَادَيْتُ عَقِيلاً.
ابن ابی مریم برای ما حدیث کرد و گفت: لیث به من خبر داد، از عقیل، از ابن شهاب، که عروه ذکر کرد مروان و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیله هوازن نزد پیامبر ﷺ آمدند، ایشان برخاستند. آنان از ایشان خواستند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند. پس فرمود:
«همراه من کسانی هستند که میبینید، و محبوبترین سخن نزد من راستترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا مال، یا اسیران. من در انتظارشان درنگ کرده بودم.» پیامبر ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب در انتظارشان ماند. چون برایشان روشن شد که پیامبر ﷺ جز یکی از این دو را به آنان بازنمیگرداند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمیگزینیم.» آنگاه پیامبر ﷺ در میان مردم برخاست و الله را چنانکه شایستهی اوست ستود، سپس فرمود: «اما بعد، برادرانتان توبهکنان نزد ما آمدهاند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم. پس هر کس از شما دوست دارد که از سر رضایت و بخشش چنین کند، انجام دهد؛ و هر کس دوست دارد بر سهم خود بماند تا از نخستین غنیمتی که الله به ما عطا فرماید، عوض آن را به او بدهیم، چنین کند.» مردم گفتند: «با رضایت کامل پذیرفتیم.» فرمود: «ما نمیدانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان تصمیم شما را به ما برسانند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان سخن گفتند، سپس نزد پیامبر ﷺ برگشتند و به ایشان خبر دادند که همه با رضایت اجازه دادهاند. این است آنچه درباره اسیران هوازن به ما رسیده است. انس گفت: عباس به پیامبر ﷺ عرض کرد: «فدیه خود و فدیه عقیل را پرداختم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ برای بازگرداندن اسیران، رضایت آزادانهٔ مردم را خواست.
پس از بازگشت از طائف، هیئتی از هوازن آمد و خواستار بازگرداندن اموال و اسیرانشان شد. پیامبر ﷺ مردم را میان این دو گزینه مخیر کرد و پیش از بازگرداندن اسیران، رضایتشان را خواست.
قبیلهای عرب که پس از رویدادهای حنین، شماری از افرادش نزد پیامبر ﷺ آمدند.
اسیرانی که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.
نمایندگان برگزیدهای که تصمیمهای گروههای خود را به رهبران منتقل میکردند.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که رهبر باید با دارایی دیگران عادلانه رفتار کند و بدون اجازهٔ صاحبان حق، از سهم آنان نگذرد. ازاینرو، پیامبر ﷺ تنها به رضایت شفاهی در جمع بسنده نکرد، بلکه به مردم فرصت داد جداگانه مشورت کنند و تصمیمشان را از طریق نمایندگان تأیید کنند. عالمان همچنین به دلسوزی ایشان نسبت به کسانی که توبه کرده بودند و اهمیت صداقت دربارهٔ آنچه جامعه میتواند یا نمیتواند بازگرداند، اشاره میکنند.
- پیش از آنکه از جانب دیگران از مال یا حقوقشان بگذری، رضایت صریحشان را بگیر.
- در تصمیمهای دشوار، گزینهها و پیامدهای هر گزینه را روشن بیان کن.
- به مردم فرصت بده با یکدیگر مشورت کنند و رضایتشان را با دقت تأیید کنند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.