Sahih al-Bukhari، حدیث 2540
روایتشده توسط Al-Miswar bin Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1ابْنُ أَبِي مَرْيَمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ذَكَرَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ " إِنَّ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا الْمَالَ، وَإِمَّا السَّبْىَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا ذَلِكَ. قَالَ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا، فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ. وَقَالَ أَنَسٌ قَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَادَيْتُ نَفْسِي، وَفَادَيْتُ عَقِيلاً.
ابن ابی مریم برای ما حدیث کرد و گفت: لیث به من خبر داد، از عقیل، از ابن شهاب، که عروه ذکر کرد مروان و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیله هوازن نزد پیامبر ﷺ آمدند، ایشان برخاستند. آنان از ایشان خواستند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند. پس فرمود:
«همراه من کسانی هستند که میبینید، و محبوبترین سخن نزد من راستترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا مال، یا اسیران. من در کار آنان درنگ کرده بودم.» پیامبر ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان ماند. چون برایشان روشن شد که پیامبر ﷺ جز یکی از این دو را بازنمیگرداند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمیگزینیم.» آنگاه پیامبر ﷺ در میان مردم برخاست و الله را چنانکه سزاوار اوست ستود، سپس فرمود: «اما بعد، برادرانتان توبهکنان نزد ما آمدهاند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم. هر کس از شما دوست دارد که این کار را با رضایت انجام دهد، چنین کند؛ و هر کس بخواهد بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین غنیمتی که الله به ما عطا فرماید جبران کنیم، چنین کند.» مردم گفتند: «با رضایت پذیرفتیم.» فرمود: «ما نمیدانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان امر شما را به ما برسانند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با ایشان سخن گفتند، سپس نزد پیامبر ﷺ برگشتند و به ایشان خبر دادند که همه با رضایت اجازه دادهاند. این است آنچه درباره اسیران هوازن به ما رسیده است. انس گفت: عباس به پیامبر ﷺ عرض کرد: «فدیه خود و فدیه عقیل را پرداختم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ به هوازن حق انتخاب داد و رضایت داوطلبانه خواست.
پس از بازگشت پیامبر ﷺ از طائف، هیئتی از هوازن در حالی که پشیمان بودند آمدند و بازگرداندن اموال و اسیرانشان را خواستند. پیامبر ﷺ به آنان حق انتخاب میان آن دو را داد و سپس از مسلمانان خواست داوطلبانه با بازگرداندن اسیران موافقت کنند.
قبیلهای عرب که هیئتی از آن برای بازگرداندن اموال و اسیران درخواست کرد.
افرادی که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.
اجازه دادن از روی انتخاب خود و بدون اجبار.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که رهبر باید حقوق و ادعاهای مطرحشده را منصفانه توضیح دهد و نباید اموال را بدون رضایت صاحبان حق ببخشد. پیامبر ﷺ به مردم اختیار داد که سهم خود را نگه دارند یا داوطلبانه از آن بگذرند؛ همچنین از بزرگان آنان خواست ابتدا رضایت افراد را بررسی کنند. بنابراین، این روایت بر آشتی و بخشندگی، بدون پایمال کردن حق هیچکس، تأکید میکند.
- در هنگام اختلاف، گزینههای موجود را منصفانه توضیح دهید و به حقوق همه افراد درگیر احترام بگذارید.
- پیش از واگذاری مال یا سهم کسی، رضایت روشن و داوطلبانه او را بگیرید.
- برای ترمیم روابط، راهحلی سخاوتمندانه بجویید، بیآنکه دیگران را تحت فشار بگذارید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.