مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2608

روایت‌شده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3عُقَيْلٍ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُرْوَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِيهِ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ وَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا مِنْ سَبْىِ هَوَازِنَ هَذَا آخِرُ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ، يَعْنِي فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر به ما حدیث کرد، لیث به او حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب، از عروه روایت است که مروان بن حکم و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیله هوازن پس از مسلمان شدن نزد پیامبر ﷺ آمدند و از ایشان خواستند اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند، حضرت فرمودند:

«همراه من کسانی هستند که می‌بینید، و محبوب‌ترین سخن نزد من راست‌ترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران یا اموال. من در انتظار شما بودم.» پیامبر ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان ماند. وقتی برای آنان روشن شد که پیامبر ﷺ جز یکی از این دو را بازنمی‌گرداند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمی‌گزینیم.» سپس پیامبر ﷺ در میان مسلمانان برخاستند و خداوند را چنانکه شایسته‌ی اوست ستایش کردند و فرمودند: «اما بعد، این برادرانتان توبه‌کنان نزد ما آمده‌اند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به آنان بازگردانم. هر کس از شما دوست دارد این کار را با رضایت انجام دهد، چنین کند؛ و هر کس بخواهد بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین فئی که خداوند به ما عطا فرماید به او بپردازیم، چنین کند.» مردم گفتند: «ای رسول خدا ﷺ، ما با رضایت کامل به آنان بخشیدیم.» حضرت فرمودند: «ما نمی‌دانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان تصمیم شما را به ما برسانند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان سخن گفتند، سپس نزد پیامبر ﷺ بازگشتند و به ایشان خبر دادند که همه با رضایت اجازه داده‌اند. (زهری می‌گوید: آنچه درباره اسیران هوازن به ما رسیده همین است، یعنی تنها همین مقدار به ما رسیده است.)

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ اجازه داد اسیران با رضایت آزادانه و تأییدشده بازگردانده شوند.

پیشینه و سبب بیان

پس از بازگشت پیامبر ﷺ از طائف، نمایندگانی از هوازن مسلمان شدند و نزد ایشان آمدند و اموال و اسیرانشان را درخواست کردند. پیامبر ﷺ به آنان اختیار داد میان این دو یکی را انتخاب کنند و بیش از ده شب منتظر آمدنشان ماند.

توضیح واژه‌های دشوار
هوازن

قبیله‌ای عرب که نمایندگانش پس از مسلمان‌شدن، بازگرداندن اموال و اسیران را درخواست کردند.

سَبی

افراد اسیرشده؛ در اینجا منظور اسیرانی است که پس از درگیری در اختیار مسلمانان بودند.

عُرَفاء

نمایندگانی که می‌توانستند رضایت افراد را از سوی گروه‌ها گردآوری و منتقل کنند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که رهبر در اموری که به دیگران تعلق دارد، بدون رضایت آنان نباید دربارهٔ حقوقشان تصمیم بگیرد. پیامبر ﷺ به مسلمانان اختیار داد سهم خود را از غنیمت‌های آینده دریافت کنند و سپس از نمایندگانشان خواست رضایت تک‌تک افراد را تأیید کنند. بنابراین، این روایت بر توجه به توبه‌کنندگان، رعایت عدالت در حق صاحبان حق و مشورت با جامعه تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. از مال یا حقوق دیگران بدون رضایت روشن آنان صرف‌نظر نکنید.
  2. در تصمیم‌هایی که بر یک گروه اثر می‌گذارد، رضایت را با دقت احراز کنید؛ برای نمونه، از طریق نمایندگان مورد اعتماد.
  3. با کسانی که توبه می‌کنند با رحمت رفتار کنید و در عین حال حقوق همهٔ افراد درگیر را پاس بدارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.