Sahih al-Bukhari، حدیث 2670
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Mas'ud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ} إِلَى {عَذَابٌ أَلِيمٌ}. ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَحَدَّثْنَاهُ بِمَا، قَالَ، فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ أُنْزِلَتْ، كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي شَىْءٍ، فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " شَاهِدَاكَ أَوْ يَمِينُهُ ". فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ.
عثمان بن ابیشیبه برای ما حدیث کرد، گفت: جریر از منصور، و او از ابیوائل برای ما روایت کرد که گفت: عبدالله فرمود:
«هر کس برای تصاحب مال دیگری به ناحق سوگند دروغ بخورد، در حالی با خداوند ملاقات خواهد کرد که خدا بر او خشمگین است.» سپس خداوند در تأیید این مطلب این آیه را نازل فرمود: {کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی میفروشند...} تا {...عذاب دردناک}. سپس اشعث بن قیس نزد ما آمد و پرسید: «ابوعبدالرحمن چه چیزی برای شما نقل میکند؟» آنچه شنیده بودیم را برایش بازگو کردیم. او گفت: «راست گفته است؛ این آیه درباره من نازل شد. میان من و مردی بر سر مسئلهای اختلاف پیش آمد، پس برای داوری نزد رسول الله ﷺ رفتیم. ایشان فرمودند: 'دو شاهد بیاور، یا اینکه او (خوانده) سوگند یاد کند.' گفتم: 'در آن صورت او بدون هیچ پروایی سوگند دروغ خواهد خورد.' پیامبر ﷺ فرمودند: 'هر کس برای غصب مال دیگری سوگند دروغ بخورد، در حالی با خداوند دیدار میکند که خدا بر او خشمگین است.' سپس خداوند در تأیید آن آیهای نازل کرد،» و سپس ایشان این آیه را تلاوت نمودند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سوگند دروغ برای بهدستآوردن مال دیگری، مسئولیتی سنگین بهدنبال دارد.
اشعث بن قیس روایت کرد که با مردی درباره مالی اختلاف داشت. موضوع را نزد پیامبر ﷺ بردند. ایشان از مدعی دو شاهد خواست و در غیر این صورت، سوگندِ مدعیعلیه را معتبر دانست. اشعث بیم داشت که آن مرد سوگند دروغ بخورد؛ پیامبر ﷺ درباره پیامدهای آن هشدار داد. اشعث گفت که آیات سوره آلعمران درباره این موضوع نازل شدهاند.
سوگندی که شخص آگاهانه با آن ادعایی خلاف واقع میکند؛ برای نمونه، برای بهدستآوردن مال دیگری.
افرادی که میتوانند دانستههای مرتبط با یک اختلاف را تأیید کنند.
سوگندی که در دعوای قضایی، هنگامی که مدعی دلیلی ارائه نمیکند، ممکن است از کسی خواسته شود که دعوا علیه او مطرح شده است.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که سوگند، هنگامی که سوگندخورنده میداند ادعایش دروغ است، مال نامشروع را حلال نمیکند. در رسیدگی اسلامی به اختلافها، اصل بر این است که ارائه دلیل بر عهده مدعی است و سوگند، با رعایت شرایط مقرر، بر عهده مدعیعلیه است. چهار مذهب فقهی اهلسنت بر سنگینی گناهِ سوگند آگاهانه دروغ تأکید دارند؛ حکم قاضی بر پایه سوگند، مالِ بهدستآمده از راه ناحق را نزد خدا حلال نمیکند. هر کس حق دیگری را پایمال کرده است باید آن را بازگرداند و توبه کند.
- هرگز برای بهدستآوردن پول، ملک یا منفعتی دیگر سوگند دروغ نخورید؛ مالِ ناحق را به صاحب حق بازگردانید.
- اختلاف را با ارائه دلیل صادقانه مطرح کنید و از روند سوگند برای پنهانکردن حقیقت بهره نبرید.
- اگر به کسی ستم کردهاید، حق او را جبران کنید و صادقانه به درگاه خدا توبه کنید.
راویِ مشترک و هشدار تقریباً یکسان، این روایت را نمونهای مستقیم درباره سوگند دروغ برای بهدستآوردن مال میسازد.
Sahih al-Bukhari · #2668 (Sahih)این روایت به شیوه رسیدگی به دلیل و سوگند در اختلافها میپردازد و به درک حکم این ماجرا در چارچوب خود کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #2671 (Sahih)این روایت با آیاتی پیوند دارد که درباره سوءاستفاده از سوگندها و پیمان خدا برای منافع دنیوی هستند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.