Sahih al-Bukhari، حدیث 2711
روایتشده توسط al-Miswar bin Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت al-Miswar bin Makhrama
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، رضى الله عنهما يُخْبِرَانِ عَنْ أَصْحَابِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا كَاتَبَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو يَوْمَئِذٍ كَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا أَحَدٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا، وَخَلَّيْتَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ. فَكَرِهَ الْمُؤْمِنُونَ ذَلِكَ، وَامْتَعَضُوا مِنْهُ، وَأَبَى سُهَيْلٌ إِلاَّ ذَلِكَ، فَكَاتَبَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى ذَلِكَ، فَرَدَّ يَوْمَئِذٍ أَبَا جَنْدَلٍ عَلَى أَبِيهِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، وَلَمْ يَأْتِهِ أَحَدٌ مِنَ الرِّجَالِ إِلاَّ رَدَّهُ فِي تِلْكَ الْمُدَّةِ، وَإِنْ كَانَ مُسْلِمًا، وَجَاءَ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ، وَكَانَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ عُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ مِمَّنْ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ وَهْىَ عَاتِقٌ، فَجَاءَ أَهْلُهَا يَسْأَلُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَهَا إِلَيْهِمْ، فَلَمْ يَرْجِعْهَا إِلَيْهِمْ لِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ {إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ} إِلَى قَوْلِهِ {وَلاَ هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ}.
یحیی بن بُکیر برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب، گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که او مروان و مسور بن مخرمه رضی الله عنهما را شنید که از اصحاب رسول الله ﷺ نقل میکردند. گفتند: هنگامی که سهیل بن عمرو در آن روز پیمان بست، یکی از شروطی که سهیل بن عمرو بر پیامبر ﷺ تحمیل کرد این بود که:
«هیچکس از جانب ما نزد تو نیاید، حتی اگر بر دین تو باشد، مگر اینکه او را به ما بازگردانی و میان ما و او مانع نشوی.» مؤمنان از این شرط ناخشنود و ناراحت شدند، اما سهیل جز به این شرط راضی نشد. پس پیامبر ﷺ بر اساس همین شرط با او قرارداد نوشت. در آن روز ابوجندل را به پدرش سهیل بن عمرو بازگرداند. و در آن مدت هیچ مردی نزد ایشان نمیآمد مگر اینکه او را بازمیگرداندند، حتی اگر مسلمان بود. سپس زنان مؤمن مهاجرت کردند و امکلثوم دختر عقبه بن ابیمعیط از جمله کسانی بود که در آن روز به سوی رسول الله ﷺ هجرت کرد و در آن زمان دختری جوان بود. خانوادهاش نزد پیامبر ﷺ آمدند و درخواست کردند که او را به آنان بازگرداند، اما پیامبر ﷺ به سبب آیاتی که خداوند درباره آنان نازل کرده بود، او را بازنگرداند: {هرگاه زنان مؤمن مهاجر نزد شما آیند، آنان را بیازمایید؛ خداوند به ایمانشان داناتر است} تا فرمایش او که: {و نه آنان [کافران] برای این زنان حلال هستند}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیمان حدیبیه شامل مردان میشد، اما زنان مؤمن بازگردانده نشدند.
در جریان پیمان حدیبیه، سهیل بن عمرو مقرر کرد مردانی که از مکه نزد مسلمانان میآیند بازگردانده شوند. پس از آنکه زنان مؤمن به مدینه هجرت کردند، خانوادهٔ امکلثوم بنت عقبه خواستار بازگرداندن او شد. وحی در سورهٔ ممتحنه (۶۰:۱۰) مقرر کرد که پس از بررسی، زنان مؤمن نزد همسران کافرشان بازگردانده نشوند.
مکانی که پیامبر ﷺ و مکیان در آن آتشبس و پیمانی بستند.
مؤمنانی که برای آنکه بتوانند دین خود را با امنیت زندگی کنند، محل سکونتشان را ترک کردند.
بررسی اینکه آیا زنان واقعاً بهسبب ایمانشان هجرت کردهاند؛ چنانکه آیهٔ ۶۰:۱۰ مقرر میکند.
دانشمندان کلاسیک از این گزارش چنین برداشت کردهاند که توافق دربارهٔ بازگرداندن مردان، خودبهخود شامل زنان مؤمن نمیشد؛ وحی برای آنان حکمی جداگانه تعیین کرد. بررسی قرآنی به انگیزهٔ ایمانی آنان مربوط است و خداوند به باور درونیشان داناتر است. فقیهان این روایت را در بحث احکام پیمانها، هجرت، و جدایی زنان مؤمن از همسران کافرشان بررسی میکنند. جزئیات دقیق حکم فقهی است و تنها از این بخش بهتنهایی استنباط نمیشود.
- با دقت بررسی کنید که توافقها شامل چه کسانی میشوند و مقررات بعدی چگونه دامنهٔ اجرای آنها را محدود میکند.
- با کسانی که میخواهند از دین خود پیروی کنند عادلانه رفتار کنید و حمایتی را که احکام دینی برایشان فراهم میآورد محترم بشمارید.
- نارضایتی از توافقی دشوار نباید به نادیدهگرفتن آن بینجامد؛ با شکیبایی در پی هدایت وحی باشید.
این روایت شرح میدهد که پیامبر ﷺ زنان مؤمن را بر اساس آیهٔ مربوط به زنان مهاجر آزمود.
Sahih al-Bukhari · #2712 (Sahih)این بخش ادامهٔ گزارش مروان و مسور دربارهٔ پیمان حدیبیه و اجرای مفاد آن است.
Sahih al-Bukhari · #2710 (Sahih)این روایت نیز دربارهٔ توافقها و رویدادهای پیرامون حدیبیه است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.