Sahih al-Bukhari، حدیث 2729
روایتشده توسط Aisha bint Abu Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha bint Abu Bakr
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي. فَقَالَتْ إِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ، فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ. فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهْوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
اسماعیل به ما حدیث کرد، مالک به ما حدیث کرد، از هشام بن عروه، از پدرش، از عایشه رضی الله عنها که فرمود: بریره نزد من آمد و گفت:
«با اربابانم بر سر نه اوقیه طلا قرارداد مکاتبه بستم که هر سال یک اوقیه بپردازم؛ پس مرا یاری کن.» عایشه گفت: «اگر موافقت کنند که من تمام مبلغ را یکجا برایشان بپردازم و ولایت تو برای من باشد، این کار را خواهم کرد.» بریره نزد اربابانش رفت و پیشنهاد را مطرح کرد، اما آنان نپذیرفتند. او بازگشت در حالی که رسول الله ﷺ نشسته بودند. بریره عرض کرد: «من این پیشنهاد را به آنان دادم، اما قبول نکردند مگر اینکه ولایت برای خودشان باشد.» پیامبر ﷺ این سخن را شنیدند و عایشه ماجرا را به ایشان اطلاع داد. حضرت فرمودند: «او را بخر و بگذار ولایت را برای خود شرط کنند، زیرا ولایت تنها از آنِ کسی است که آزاد میکند.» عایشه چنین کرد. سپس رسول الله ﷺ در میان مردم برخاستند، خداوند را حمد و ثنا گفتند و فرمودند: «چه شده است مردمانی را که شرایطی را تعیین میکنند که در کتاب الله نیست؟ هر شرطی که در کتاب الله نبوده باطل است، حتی اگر صد شرط باشد. حکم خداوند سزاوارتر و شرط خداوند محکمتر است. همانا ولایت تنها از آنِ کسی است که آزاد میکند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
شرط قراردادیای که با احکام الله تعارض داشته باشد، باطل است.
بَریره از عایشه خواست برای پرداخت بهای آزادیاش کمک کند؛ مبلغی که قرار بود در چند قسط پرداخت شود. صاحبان او پیشنهاد را نپذیرفتند، مگر اینکه حق ولاء برای آنان باشد. پیامبر ﷺ روشن کرد که ولاء از آنِ کسی است که برده را آزاد میکند و آشکارا با شرطهایی که با شریعت الله ناسازگارند مخالفت کرد.
قراردادی که بهموجب آن برده مبلغی توافقشده میپردازد تا آزاد شود.
پیوندی حقوقی که پس از آزادی، برخی حقوق و تعهدات میان آزادکننده و آزادشده برقرار میکرد.
واحدی تاریخی برای وزن؛ در اینجا هر سال یک اُقِیّه پرداخت میشد.
عالمان استنباط میکنند که باید به شروط قرارداد پایبند بود، به شرط آنکه با احکام الله تعارض نداشته باشند. شرط ناسازگار باطل است، حتی اگر باقی قرارداد معتبر بماند. فقیهان پیامدهای دقیق را برای انواع قراردادها جداگانه بررسی میکنند؛ درباره ولاء، روایت روشن میسازد که این حق از آنِ کسی است که آزادی را فراهم میکند. چهار مذهب فقهی اهل سنت، بهطور کلی، میپذیرند که شرط مخالف حکمی ثابت از شریعت الهی الزامآور نیست.
- شروط قرارداد را با دقت بخوانید و اگر توافقی با یک حکم دینی تعارض دارد، از فردی آگاه راهنمایی بگیرید.
- به کسانی که میخواهند خود را از وضعیتی ناعادلانه یا دشوار رها کنند، کمک عملی کنید.
- با تکرار یک شرط باطل یا گنجاندن آن در قرارداد، آن را الزامآور نکنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.