الوصايا والعهود · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2781

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الوصايا والعهود
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، أَوِ الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْهُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، قَالَ قَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَبَاهُ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، فَلَمَّا حَضَرَ جِدَادُ النَّخْلِ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَتِهِ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ أَصْحَابَكَ ‏"‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَأَنَا وَاللَّهِ رَاضٍ أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلِمَ وَاللَّهِ الْبَيَادِرُ كُلُّهَا حَتَّى أَنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ أُغْرُوا بِي يَعْنِي هِيجُوا بِي فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ

ترجمه

محمد بن سابق یا فضل بن یعقوب از او برای ما حدیث کرد، شیبان ابومعاویه از فراس برای ما حدیث کرد، او گفت: شعبی گفت: جابر بن عبدالله انصاری رضی الله عنهما برایم حدیث کرد که پدرش در روز احد شهید شد و شش دختر و بدهکاری بر جای گذاشت. چون هنگام چیدن خرما فرا رسید، نزد رسول الله ﷺ رفتم و گفتم:

«ای رسول خدا! می‌دانی که پدرم در روز احد شهید شد و بدهی زیادی بر جای گذاشته است، و من دوست دارم که طلبکاران تو را ببینند.» پیامبر ﷺ فرمودند: «برو و هر نوع خرما را جداگانه در جای خود توده کن.» من چنین کردم و سپس ایشان را فراخواندم. وقتی طلبکاران ایشان را دیدند، در آن لحظه بر من سخت گرفتند و فشار آوردند. چون پیامبر ﷺ رفتار آنان را دید، سه بار دور بزرگ‌ترین توده خرما طواف کرد، سپس بر آن نشست و فرمود: «یارانت (طلبکاران) را بخوان.» سپس پیوسته برای آنان خرما پیمانه کرد و داد تا اینکه الله امانت پدرم را ادا فرمود. به الله سوگند، خرسند بودم که الله امانت پدرم را ادا کند حتی اگر یک دانه خرما هم برای خواهرانم باقی نماند. اما به الله سوگند، همه توده‌های خرما سالم ماندند؛ چنان‌که به توده‌ای که رسول الله ﷺ بر آن نشسته بودند نگریستم، گویی حتی یک دانه خرما از آن کم نشده است. ابوعبدالله می‌گوید: «اُغرو بی» یعنی مرا به خشم آوردند و تحریک کردند، پس ما میان آنان دشمنی و کینه انداختیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به جابر کمک کرد تا بدهی‌های پدرش را بپردازد.

پیشینه و سبب بیان

پدر جابر در اُحد به شهادت رسید و شش دختر و بدهی‌هایی از خود به‌جا گذاشت. هنگامی که محصول خرما رسید، جابر از پیامبر ﷺ خواست نزد طلبکاران حاضر شود.

توضیح واژه‌های دشوار
محصول خرما

خرماهایی که هنگام رسیدن از درختان نخل چیده می‌شوند.

طلبکاران

کسانی که پول یا کالا از آنان بدهکارند.

امانت

تعهد یا مسئولیتی که به کسی سپرده شده است؛ در اینجا بدهی‌ای که پدر جابر به‌جا گذاشته بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که بدهی‌های متوفی باید جدی گرفته و پرداخت شوند و وارثان نباید حقوق طلبکاران را نادیده بگیرند. پیامبر ﷺ میانجی‌گری کرد و با طلبکاران منصفانه رفتار نمود. حفظ شگفت‌انگیز خرماها نشان‌دهنده برکت خداوند است، اما وعده‌ای کلی نمی‌دهد که بدهی‌ها همیشه به این شیوه برطرف شوند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت می‌پذیرند که بدهی‌ها، طبق قواعد شناخته‌شده ارث، پیش از تقسیم میراث از ترکه پرداخت شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدهی‌ها و دیگر تعهدات پرداخت‌نشده را به‌روشنی مشخص کنید و بی‌درنگِ غیرضروری آن‌ها را سامان دهید.
  2. در صورت بروز اختلاف درباره میراث، از میانجی‌ای مورد اعتماد کمک بگیرید و با طلبکاران منصفانه رفتار کنید.
  3. از بازماندگانی که با بار مالی روبه‌رو هستند حمایت کنید، بی‌آنکه به حقوق آنان یا طلبکاران آسیب بزنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.