Sahih al-Bukhari، حدیث 3059
روایتشده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَبِيهِ
- 1إِسْمَاعِيلُآن را به البخاري روایت کرد
- 2مَالِكٌ
- 3زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ
- 4أَبِيهِ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ اسْتَعْمَلَ مَوْلًى لَهُ يُدْعَى هُنَيًّا عَلَى الْحِمَى فَقَالَ يَا هُنَىُّ، اضْمُمْ جَنَاحَكَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ مُسْتَجَابَةٌ، وَأَدْخِلْ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ، وَإِيَّاىَ وَنَعَمَ ابْنِ عَوْفٍ، وَنَعَمَ ابْنِ عَفَّانَ، فَإِنَّهُمَا إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَرْجِعَا إِلَى نَخْلٍ وَزَرْعٍ، وَإِنَّ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَأْتِنِي بِبَنِيهِ فَيَقُولُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. أَفَتَارِكُهُمْ أَنَا لاَ أَبَا لَكَ فَالْمَاءُ وَالْكَلأُ أَيْسَرُ عَلَىَّ مِنَ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ، وَايْمُ اللَّهِ، إِنَّهُمْ لَيَرَوْنَ أَنِّي قَدْ ظَلَمْتُهُمْ، إِنَّهَا لَبِلاَدُهُمْ فَقَاتَلُوا عَلَيْهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَأَسْلَمُوا عَلَيْهَا فِي الإِسْلاَمِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ الْمَالُ الَّذِي أَحْمِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا حَمَيْتُ عَلَيْهِمْ مِنْ بِلاَدِهِمْ شِبْرًا.
اسماعیل به ما حدیث کرد و گفت: مالک برایم حدیث کرد، از زید بن اسلم، از پدرش، که عمر بن خطاب رضی الله عنه غلام آزادشدهاش به نام هُنَی را بر
«حمی» (چراگاه حفاظتشده) گماشت. پس به او فرمود: «ای هُنَی! بر مسلمانان ستم مکن و از دعای مظلوم بپرهیز، زیرا دعای مظلوم مستجاب است. صاحب شتران اندک و صاحب گوسفندان اندک را اجازه ده تا دامهایشان را بچرانند، اما مواظب باش که دامهای ابن عوف و ابن عفان را راه ندهی؛ زیرا اگر دامهای آن دو نابود شود، آنان نخلستانها و کشتزارهایی دارند که بدان تکیه کنند. ولی صاحب شتران اندک و صاحب گوسفندان اندک، اگر دامهایشان تلف شود، فرزندانشان را نزد من میآورد و میگوید: ‹ای امیرالمؤمنین! ای امیرالمؤمنین!› آیا من آنان را رها خواهم کرد؟ نه، هرگز. بنابراین فراهم کردن آب و علف برای آنان نزد من آسانتر از بخشیدن طلا و نقره است. سوگند به خدا، آنان گمان میکنند که من بر ایشان ستم روا داشتهام؛ در حالی که این سرزمینِ خودشان است که در جاهلیت برایش جنگیدند و در اسلام نیز بر همین سرزمین مسلمان شدند. قسم به آنکه جانم در دست اوست، اگر نبود دامهایی که برای جهاد در راه الله آماده کردهام، حتی یک وجب از سرزمینشان را حمی قرار نمیدادم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر از دامداران آسیبپذیر حمایت کرد و استفاده از چراگاه عمومی را محدود ساخت.
چراگاهی تعیینشده که برخی حیوانات اجازه داشتند در آن بچرند.
درخواستی برای یاری از سوی کسی که به او ستم شده است؛ عمر هشدار میدهد که خداوند آن را اجابت میکند.
دامداری با دارایی اندک که اگر حیواناتش را از دست بدهد، امکانات جایگزین اندکی دارد.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که حاکمان باید منابع عمومی را عادلانه مدیریت کنند و به افرادی که دارایی اندکی دارند توجه ویژه نشان دهند. عمر استفاده از چراگاه را برای دامداران کوچک مجاز دانست و روشن کرد که حمایت از دامهایی که برای جنگ نگهداری میشوند نباید بهانهای برای محرومکردن خودسرانهٔ مردم از زمینشان باشد. این روایت همچنین تأکید میکند که صاحبان درآمدهای دیگر نباید بیدلیل بر خانوادههای آسیبپذیرتر اولویت داده شوند.
- هنگام تصمیمگیری دربارهٔ منابع مشترک، به کسانی که ذخایر اندکی دارند توجه بیشتری کنید.
- قواعد و استثناها را بر پایهٔ پیامدشان برای خانوادههای آسیبپذیر بسنجید، نه ثروت یا نفوذ افراد درگیر.
- شکایتهای مربوط به ستم را با دقت بررسی کنید و پیش از گسترش آسیب، آن را جبران کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.