خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3091

روایت‌شده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدَانُآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2عَبْدُ اللَّهِ
  3. 3يُونُسُ
  4. 4الزُّهْرِيِّ
  5. 5عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي شَارِفًا مِنَ الْخُمُسِ، فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ، أَنْ يَرْتَحِلَ مَعِيَ فَنَأْتِيَ بِإِذْخِرٍ أَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ الصَّوَّاغِينَ، وَأَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي، فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مَتَاعًا مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ، وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، رَجَعْتُ حِينَ جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ، فَإِذَا شَارِفَاىَ قَدِ اجْتُبَّ أَسْنِمَتُهُمَا وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا، وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا، فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ ذَلِكَ الْمَنْظَرَ مِنْهُمَا، فَقُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا فَقَالُوا فَعَلَ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَهْوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِي الَّذِي لَقِيتُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا لَكَ ‏"‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهَ، مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ، عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ‏.‏ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ فَارْتَدَى ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُمْ فَإِذَا هُمْ شَرْبٌ، فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ، فَإِذَا حَمْزَةُ قَدْ ثَمِلَ مُحْمَرَّةً عَيْنَاهُ، فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى رُكْبَتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى سُرَّتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ حَمْزَةُ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَدْ ثَمِلَ، فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى وَخَرَجْنَا مَعَهُ‏.‏

ترجمه

عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، یونس از زهری نقل کرد که گفت: علی بن حسین به من خبر داد که حسین بن علی علیهما‌السلام به او خبر داده است که علی رضی‌الله‌عنه فرمود: در روز بدر شتری از سهم غنایم جنگی نصیبم شد و پیامبر ﷺ نیز شتری از خمس به من بخشید. هنگامی که قصد داشتم با فاطمه دختر رسول خدا ﷺ ازدواج کنم، با مردی زرگر از قبیله بنی‌قینقاع قرار گذاشتم تا همراه من بیاید و گیاه اذخر بیاوریم؛ می‌خواستم آن را به زرگران بفروشم و از پول آن در ضیافت عروسی‌ام استفاده کنم. در حالی که مشغول جمع‌آوری وسایل باربری مانند پالان، خورجین و طناب برای دو شترم بودم و دو شترم در کنار اتاق یکی از انصار خوابیده بودند، پس از جمع‌آوری آنچه لازم داشتم بازگشتم، ناگهان دیدم کوهان هر دو شترم بریده شده، پهلوهایشان شکافته گشته و بخشی از جگرهایشان بیرون کشیده شده است. با دیدن این منظره نتوانستم جلوی اشکم را بگیرم. پرسیدم:

«چه کسی این کار را کرده است؟» گفتند: «حمزه بن عبدالمطلب که اکنون در این خانه با گروهی از انصار در حال نوشیدن شراب است.» رفتم تا خدمت پیامبر ﷺ برسم، در حالی که زید بن حارثه نزد ایشان بود. پیامبر ﷺ اثر اندوه را در چهره‌ام شناخت و فرمود: «تو را چه شده است؟» عرض کردم: «ای رسول خدا! هرگز روزی مانند امروز ندیده‌ام؛ حمزه به دو شتر من تعدی کرد، کوهانشان را برید و پهلوهایشان را شکافت و اکنون در خانه‌ای با جمعی نشسته و شراب می‌نوشد.» پیامبر ﷺ ردای خود را طلبید و آن را بر دوش افکند، سپس راه افتاد و من و زید بن حارثه به دنبال ایشان رفتیم تا به خانه‌ای رسیدیم که حمزه در آن بود. اجازه ورود خواستند و به ایشان اجازه داده شد؛ دیدند که آنان در حال نوشیدن هستند. رسول خدا ﷺ شروع به سرزنش حمزه کرد بابت کاری که انجام داده بود، اما حمزه مست بود و چشمانش سرخ شده بود. حمزه به رسول خدا ﷺ نگاه کرد، سپس نگاهش را بالا برد و به زانوهای ایشان نگریست، دوباره نگاهش را بالاتر برد و به ناف ایشان نگریست، و باز هم نگاهش را بالا برد و به چهره‌شان نگریست، آنگاه گفت: «آیا شما جز بردگان پدر من هستید؟» رسول خدا ﷺ دریافت که او مست است، لذا عقب‌عقب برگشتند و ما نیز همراه ایشان خارج شدیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ هنگامی که حمزه شترهای علی را آسیب زد، با خویشتن‌داری واکنش نشان داد.

پیشینه و سبب بیان

علی روایت می‌کند که هنگام آماده‌شدن برای ازدواج با فاطمه، شترهایش آسیب دیدند. پیامبر ﷺ برای بازخواست حمزه رفت، اما وقتی متوجه شد حمزه مست است، از آنجا بازگشت.

توضیح واژه‌های دشوار
خُمس

یک‌پنجم غنیمت جنگی که طبق احکام اسلامی در مصارف تعیین‌شده هزینه می‌شود.

اِذخِر

نوعی گیاه خوش‌بو که در مکه و اطراف آن استفاده و خریدوفروش می‌شد.

انصار

اهالی مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانانِ مکه حمایت کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک رفتار پیامبر ﷺ را نمونه‌ای از حکمت و خویشتن‌داری می‌دانند: او حمزه را بابت خسارت بازخواست کرد، اما دریافت که مستی او باعث می‌شود سرزنش در آن لحظه سودی نداشته باشد. این رویداد همچنین نشان می‌دهد که دارایی و خسارت باید جدی گرفته شوند و اختلاف را باید سنجیده مدیریت کرد. این ماجرا مجوزی برای مستی یا آسیب‌زدن به دارایی دیگران نیست؛ چنین کارهایی همچنان حرام‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. فرد را بابت خسارت پاسخ‌گو کنید، اما زمانی را برگزینید که بتواند پیام را درک کند.
  2. اگر گفت‌وگوی بیشتر سودی ندارد، از موقعیتی که رو به تنش می‌رود فاصله بگیرید و اختلاف را بعداً در آرامش مطرح کنید.
  3. با دارایی دیگران با دقت رفتار کنید و اگر خسارتی وارد کردید، آن را جبران یا غرامت پرداخت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.