خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3124

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2ابْنُ الْمُبَارَكِ
  3. 3مَعْمَرٍ
  4. 4هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ
  5. 5أَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ غَزَا نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ فَقَالَ لِقَوْمِهِ لاَ يَتْبَعْنِي رَجُلٌ مَلَكَ بُضْعَ امْرَأَةٍ وَهْوَ يُرِيدُ أَنْ يَبْنِيَ بِهَا وَلَمَّا يَبْنِ بِهَا، وَلاَ أَحَدٌ بَنَى بُيُوتًا وَلَمْ يَرْفَعْ سُقُوفَهَا، وَلاَ أَحَدٌ اشْتَرَى غَنَمًا أَوْ خَلِفَاتٍ وَهْوَ يَنْتَظِرُ وِلاَدَهَا‏.‏ فَغَزَا فَدَنَا مِنَ الْقَرْيَةِ صَلاَةَ الْعَصْرِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ لِلشَّمْسِ إِنَّكِ مَأْمُورَةٌ وَأَنَا مَأْمُورٌ، اللَّهُمَّ احْبِسْهَا عَلَيْنَا‏.‏ فَحُبِسَتْ، حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ، فَجَمَعَ الْغَنَائِمَ، فَجَاءَتْ ـ يَعْنِي النَّارَ ـ لِتَأْكُلَهَا، فَلَمْ تَطْعَمْهَا، فَقَالَ إِنَّ فِيكُمْ غُلُولاً، فَلْيُبَايِعْنِي مِنْ كُلِّ قَبِيلَةٍ رَجُلٌ‏.‏ فَلَزِقَتْ يَدُ رَجُلٍ بِيَدِهِ فَقَالَ فِيكُمُ الْغُلُولُ‏.‏ فَلْتُبَايِعْنِي قَبِيلَتُكَ، فَلَزِقَتْ يَدُ رَجُلَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةٍ بِيَدِهِ فَقَالَ فِيكُمُ الْغُلُولُ، فَجَاءُوا بِرَأْسٍ مِثْلِ رَأْسِ بَقَرَةٍ مِنَ الذَّهَبِ فَوَضَعُوهَا، فَجَاءَتِ النَّارُ فَأَكَلَتْهَا، ثُمَّ أَحَلَّ اللَّهُ لَنَا الْغَنَائِمَ، رَأَى ضَعْفَنَا وَعَجْزَنَا فَأَحَلَّهَا لَنَا ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن علاء به ما حدیث کرد، ابن مبارک به ما حدیث کرد، از معمر، از همام بن منبه، از ابی‌هریره رضی الله عنه که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:

«یکی از پیامبران پیشین به جهاد رفت و به قوم خود گفت: هیچ مردی که تازه ازدواج کرده و قصد نزدیکی با همسرش را دارد ولی هنوز این کار را نکرده است، مرا دنبال نکند؛ و همچنین کسی که خانه‌ای ساخته ولی سقف آن را بالا نبرده است؛ و نیز کسی که گوسفند یا شتر ماده خریده و منتظر زایمان آن‌هاست.» سپس به لشکرکشی ادامه داد تا اینکه هنگام نماز عصر یا نزدیک به آن به شهری رسید و به خورشید گفت: «تو نیز مأموری و من نیز مأمورم. بار خدایا! آن را برای ما نگه دار!» پس خورشید متوقف شد تا اینکه خداوند او را پیروز گردانید. سپس غنایم را جمع‌آوری کرد، آتش آمد تا آن‌ها را بخورد اما نخورد. پیامبر فرمود: «در میان شما خیانت (غلول) رخ داده است. پس از هر قبیله مردی بیاید و با من بیعت کند.» دست مردی به دست آن پیامبر چسبید، فرمود: «خیانت در قبیله توست.» به تمام قبیله‌اش دستور داد بیعت کنند، دست دو یا سه نفر به دستش چسبید، فرمود: «شما خیانت کرده‌اید.» آن‌ها تکه طلایی به اندازه سر گاو آوردند و گذاشتند، آتش آمد و آن را خورد. سپس خداوند غنایم جنگی را بر ما حلال کرد؛ ضعف و ناتوانی ما را دید و آن را برای ما مباح ساخت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

غنیمت باید عادلانه تقسیم شود و به کسی که آن را پنهانی تصاحب می‌کند تعلق ندارد.

توضیح واژه‌های دشوار
خُمس

یک‌پنجمِ معین از غنیمت جنگی که طبق احکام اسلامی به مصارف مشخص اختصاص می‌یابد.

غُلول

پنهان کردن یا تصاحب غیرمجاز چیزی از غنیمت مشترک جنگی.

غنیمت جنگی

دارایی‌هایی که در جریان درگیری مسلحانه به دست می‌آیند و تقسیم آن‌ها تابع احکام است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که پنهان کردن غنیمت مشترک گناهی بزرگ است و دارایی تنها پس از پرداخت حقوق مقرر، به‌طور مشروع قابل تقسیم است. رویداد ویژه‌ای که در آن آتش غنیمت را نابود کرد، از معجزاتی است که خداوند به پیامبری پیشین عطا کرد؛ این رویداد روشی عمومی برای وارسی اموال نیست. عالمان همچنین توضیح داده‌اند که احکام غنیمت جنگی برای امت پیامبر محمد ﷺ مقرر شده است و تقسیم آن باید مطابق وحی و قواعد فقهیِ معتبر انجام گیرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون اجازه از اموال مشترک چیزی برندارید و به قواعد توافق‌شدهٔ تقسیم پایبند باشید.
  2. اگر مسئول منابع مشترک هستید، حساب‌وکتابی شفاف و تقسیمی قابل‌بررسی فراهم کنید.
  3. هنگام انجام وظیفه‌ای مشترک، تعهدات خود را بر برنامه‌های شخصی مقدم بدارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.