Sahih al-Bukhari، حدیث 3143
روایتشده توسط Hakim ibn Hizam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Hakim ibn Hizam
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ قَالَ لِي " يَا حَكِيمُ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا. فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَدْعُو حَكِيمًا لِيُعْطِيَهُ الْعَطَاءَ، فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ الَّذِي قَسَمَ اللَّهُ لَهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ، فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ.
محمد بن یوسف به ما حدیث کرد، اوزاعی به ما حدیث کرد، از زهری، از سعید بن مسیب و عروة بن زبیر که حکیم بن حزام رضی الله عنه گفت: از رسول الله ﷺ درخواست کردم و ایشان به من دادند، سپس دوباره درخواست کردم و باز هم به من دادند، آنگاه به من فرمودند:
«ای حکیم! همانا این مال سبز و شیرین است؛ هر کس آن را با سخاوت و طیب نفس بگیرد، در آن برکت داده میشود، و هر کس آن را با طمع و آز بگیرد، در آن برکتی نخواهد بود و مانند کسی است که میخورد ولی سیر نمیشود. دست بالا (دهنده) بهتر از دست پایین (گیرنده) است.» حکیم گفت: عرض کردم ای رسول الله ﷺ! سوگند به آن ذاتی که شما را به حق مبعوث کرده است، پس از شما تا زمانی که از دنیا بروم، از هیچکس چیزی نخواهم خواست. بنابراین ابوبکر رضی الله عنه حکیم را فرا میخواند تا به او عطایی بدهد، اما او از پذیرش امتناع میکرد. سپس عمر رضی الله عنه نیز او را فرا خواند تا به او ببخشد، اما او باز هم امتناع ورزید. عمر رضی الله عنه فرمود: ای گروه مسلمانان! من حق او را که الله از این فیء برای او مقدر کرده است به او پیشنهاد میکنم، اما او از گرفتن آن سر باز میزند. بدین ترتیب حکیم پس از پیامبر ﷺ تا زمان وفاتش از هیچکس چیزی دریافت نکرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که بدون آزمندی چیزی دریافت کند، در آن برکت مییابد و بخشیدن را میآموزد.
تصویری از داراییِ دلپسند، مانند میوهٔ تازه.
چیزی را بدون حرص و با رضایت از آنچه دریافت میشود پذیرفتن.
دستی که میبخشد؛ دستِ پایینی دستی است که دریافت میکند.
عالمان کلاسیک توضیح میدهند که خودِ دارایی نکوهیده نیست؛ برکت با نگرشی همراه است که در آن انسان راضی است و دارایی را بهخوبی مصرف میکند. این سخنان بخشندگی را میستایند و از آزمندی برحذر میدارند؛ آزمندی هرگز سیریِ پایدار به همراه نمیآورد. وعدهٔ شخصیِ حکیم مبنی بر اینکه دیگر چیزی درخواست نکند، از خویشتنداری ویژهٔ او حکایت دارد؛ اما این وعده، پذیرفتن سهمِ شرعی یا کمکِ ضروری را ممنوع نمیکند.
- کمک یا دارایی را بدون آزمندی بپذیر و برای آنچه دریافت میکنی سپاسگزار باش.
- برای خود برنامهای مشخص تنظیم کن تا بهطور منظم چیزی به نیازمندان ببخشی.
- با پرسیدن اینکه آیا خریدی واقعاً ضروری است، قناعت را تمرین کن.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.