جزیه و مصالحه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3157

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جزیه و مصالحه
صحيح البخاري

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرًا، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ وَعَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، فَحَدَّثَهُمَا بَجَالَةُ، سَنَةَ سَبْعِينَ ـ عَامَ حَجَّ مُصْعَبُ بْنُ الزُّبَيْرِ بِأَهْلِ الْبَصْرَةِ ـ عِنْدَ دَرَجِ زَمْزَمَ قَالَ كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الأَحْنَفِ، فَأَتَانَا كِتَابُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ فَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنَ الْمَجُوسِ‏.‏ وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنَ الْمَجُوسِ‏.‏ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرٍ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد و گفت: از عمرو شنیدم که می‌گفت: من همراه جابر بن زید و عمرو بن اوس نشسته بودم که بجاله در سال هفتاد هجری — سالی که مصعب بن زبیر امیر حجّ اهل بصره بود — بر پلکان زمزم برای آنان حدیث کرد. او گفت:

«من کاتب جزء بن معاویه، عموی احنف بودم. سپس یک سال پیش از وفات عمر بن خطاب، نامه‌ای از سوی او به دست ما رسید که در آن نوشته شده بود: میان هر دو نفر از مجوس که با هم رابطه محرم دارند، جدایی اندازید.» و عمر از مجوس جزیه نمی‌گرفت تا اینکه عبدالرحمن بن عوف شهادت داد که رسول الله ﷺ از مجوس هجر جزیه گرفته است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عمر پس از تأیید پیامبر ﷺ، جزیه را بر مجوسیان مقرر کرد.

پیشینه و سبب بیان

بَجاله نقل کرد که به‌عنوان کاتبِ جُزء بن معاویه خدمت می‌کرد. یک سال پیش از وفات عمر، نامه‌ای از او رسید که در آن دستور داده بود ازدواج میان خویشاوندان نزدیکِ مَحرَم در میان مجوسیان پایان داده شود. عمر هنوز از آنان جزیه نگرفته بود تا اینکه عبدالرحمن بن عوف دربارهٔ رفتار پیامبر ﷺ به او خبر داد.

توضیح واژه‌های دشوار
جزیه

مالیاتی که در نظام حقوقی کلاسیک اسلامی از برخی شهروندان غیرمسلمان گرفته می‌شد.

مجوسیان

پیروان آیین زرتشتی که در اینجا به جامعهٔ دینی هَجَر اشاره دارد.

مَحرَم

خویشاوند نزدیکی که طبق احکام اسلامی ازدواج با او ممنوع است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که می‌توان از مجوسیان نیز جزیه گرفت، زیرا پیامبر ﷺ از مجوسیان هَجَر جزیه گرفت. درنگ عمر و تصمیم او پس از گواهی عبدالرحمن بن عوف، اهمیت استناد به شواهد برگرفته از سنت را در تصمیم‌های اداری و حقوقی نشان می‌دهد. دستور مربوط به ازدواج‌های ممنوع میان خویشاوندان به‌عنوان اقدامی برای پایان دادن به این ازدواج‌ها فهمیده شده است؛ فقیهان دربارهٔ چگونگی دقیق اجرای آن در چارچوب احکام مربوط به غیرمسلمانان و قوانین اجتماعی آنان بحث می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تصمیم‌های اداری و حقوقی را بر آگاهی معتبر از سنت استوار کنید و با متخصصان مشورت کنید.
  2. در مسائل مالیاتی و حقوقی با دقت عمل کنید و مبنای تصمیم را روشن بیان کنید.
  3. در پرسش‌های مربوط به جوامع دینی به گمانه‌زنی بسنده نکنید؛ منابع و احکام مرتبط را بررسی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.