جزیه و مصالحه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3158

روایت‌شده توسط Amr ibn Awf al-Ansari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جزیه و مصالحه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو الْيَمَانِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2شُعَيْبٌ
  3. 3الزُّهْرِيِّ
  4. 4عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
  5. 5الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَمْرَو بْنَ عَوْفٍ الأَنْصَارِيَّ وَهْوَ حَلِيفٌ لِبَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ وَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ إِلَى الْبَحْرَيْنِ يَأْتِي بِجِزْيَتِهَا، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هُوَ صَالَحَ أَهْلَ الْبَحْرَيْنِ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمُ الْعَلاَءَ بْنَ الْحَضْرَمِيِّ، فَقَدِمَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ، فَسَمِعَتِ الأَنْصَارُ بِقُدُومِ أَبِي عُبَيْدَةَ فَوَافَتْ صَلاَةَ الصُّبْحِ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا صَلَّى بِهِمِ الْفَجْرَ انْصَرَفَ، فَتَعَرَّضُوا لَهُ، فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُمْ وَقَالَ ‏"‏ أَظُنُّكُمْ قَدْ سَمِعْتُمْ أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ قَدْ جَاءَ بِشَىْءٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَجَلْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَبْشِرُوا وَأَمِّلُوا مَا يَسُرُّكُمْ، فَوَاللَّهِ لاَ الْفَقْرَ أَخْشَى عَلَيْكُمْ، وَلَكِنْ أَخْشَى عَلَيْكُمْ أَنْ تُبْسَطَ عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا كَمَا بُسِطَتْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، فَتَنَافَسُوهَا كَمَا تَنَافَسُوهَا وَتُهْلِكَكُمْ كَمَا أَهْلَكَتْهُمْ ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری به ما خبر داد، او گفت: عروة بن زبیر از مسور بن مخرمه برایم حدیث کرد که او به وی خبر داده است که عمرو بن عوف انصاری — که هم‌پیمان بنی عامر بن لؤی بود و در جنگ بدر شرکت کرده بود — به او خبر داد که رسول الله ﷺ ابوعبیده بن جراح را به بحرین فرستاد تا جزیه آنجا را بیاورد. رسول الله ﷺ با مردم بحرین صلح کرده بود و علاء بن حضرمی را بر آنان امیر گماشته بود. چون ابوعبیده با مالی از بحرین بازگشت، انصار از آمدن او باخبر شدند و همراه پیامبر ﷺ در نماز صبح حاضر شدند. هنگامی که پیامبر ﷺ نماز فجر را با ایشان خواند و فارغ شد، انصار پیش روی ایشان ایستادند. رسول الله ﷺ چون آنان را دید لبخند زد و فرمود:

«گمان می‌کنم شنیده‌اید که ابوعبیده چیزی آورده است؟» گفتند: «آری، ای رسول خدا!» فرمود: «پس بشارت گیرید و آنچه شما را شاد می‌کند امید دارید. به خدا سوگند! من بر شما از فقر نمی‌ترسم، بلکه می‌ترسم که دنیا بر شما گشوده شود چنان‌که بر پیشینیان شما گشوده شد، آنگاه همان‌گونه که آنان در آن رقابت کردند، شما نیز رقابت کنید و سرانجام شما را هلاک سازد چنان‌که آنان را هلاک ساخت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ هشدار می‌دهد که فراوانی مال و رقابت بر سر دارایی می‌تواند مایه نابودی شود.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که ابوعبیده با مالی از بحرین رسید، انصار از این موضوع باخبر شدند و پس از نماز صبح نزد پیامبر ﷺ آمدند. ایشان آنان را از آزمونِ ثروت و رقابت بر سر آن برحذر داشت.

توضیح واژه‌های دشوار
جزیه

مالیاتی که بر پایه توافق آن زمان، برخی جوامع غیرمسلمان می‌پرداختند.

زهد

رویکردی که در آن دارایی بر دل چیره نمی‌شود و آخرت در اولویت قرار می‌گیرد.

برداشت‌های عالمان

شرح‌نویسان کلاسیک، مانند ابن حجر عسقلانی، تأکید می‌کنند که خودِ دارایی نکوهیده نیست؛ هشدار درباره دلبستگی به آن، رقابت با یکدیگر و کوتاهی در اطاعت است. سخن از ثروت به‌عنوان آزمون، به شکرگزاری، استفاده عادلانه و خویشتن‌داری فرامی‌خواند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت از این توصیه، ممنوعیتِ داشتن مال حلال را برداشت نمی‌کنند؛ اما می‌پذیرند که دنبال‌کردن ثروت به بهای کوتاهی در وظایف و حقوق دینی، نکوهیده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام افزایش درآمد، بیندیشید چگونه می‌توانید آن را عادلانه و سودمند مصرف کنید.
  2. دارایی خود را پیوسته با دارایی دیگران مقایسه نکنید؛ برای آنچه دارید شکرگزار باشید.
  3. با افزایش کار یا درآمد، از نماز، مسئولیت‌های خانوادگی و صدقه غافل نشوید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.