Sahih al-Bukhari، حدیث 3182
روایتشده توسط Sahl ibn Hunayf. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَبُو وَائِلٍ
- 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2يَحْيَى بْنُ آدَمَ
- 3يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ
- 4أَبِيهِ
- 5حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ
- 6أَبُو وَائِلٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو وَائِلٍ، قَالَ كُنَّا بِصِفِّينَ فَقَامَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنَّا كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ، وَلَوْ نَرَى قِتَالاً لَقَاتَلْنَا، فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى الْبَاطِلِ فَقَالَ " بَلَى ". فَقَالَ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ " بَلَى ". قَالَ فَعَلَى مَا نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا أَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَقَالَ " ابْنَ الْخَطَّابِ، إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَنِي اللَّهُ أَبَدًا ". فَانْطَلَقَ عُمَرُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَلَنْ يُضَيِّعَهُ اللَّهُ أَبَدًا. فَنَزَلَتْ سُورَةُ الْفَتْحِ، فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عُمَرَ إِلَى آخِرِهَا. فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوَفَتْحٌ هُوَ قَالَ " نَعَمْ ".
عبدالله بن محمد به ما حدیث کرد، یحیی بن آدم به ما حدیث کرد، یزید بن عبدالعزیز از پدرش به ما حدیث کرد، حبیب بن ابی ثابت به ما حدیث کرد و گفت: ابوائل برایم حدیث کرد و گفت: در صفین بودیم که سهل بن حنیف برخاست و گفت:
«ای مردم! خود را سرزنش کنید! همانا ما در روز حدیبیه همراه رسول خدا ﷺ بودیم و اگر دستور به جنگ مییافتیم، قطعاً میجنگیدیم.» سپس عمر بن خطاب آمد و عرض کرد: «یا رسول الله! آیا ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟» پیامبر ﷺ فرمودند: «آری.» عمر پرسید: «آیا کشتهشدگان ما در بهشت و کشتهشدگان آنان در دوزخ نیستند؟» فرمودند: «آری.» عمر گفت: «پس چرا در دینمان تن به خواری دهیم؟ آیا پیش از آنکه خدا میان ما و آنان داوری کند، بازگردیم؟» رسول خدا ﷺ فرمودند: «ای پسر خطاب! همانا من فرستاده خدایم و خدا هرگز مرا ضایع نخواهد کرد.» سپس عمر نزد ابوبکر رفت و همان سخنانی را که به پیامبر ﷺ گفته بود، به او نیز گفت. ابوبکر پاسخ داد: «همانا او فرستاده خداست و خدا هرگز او را ضایع نخواهد کرد.» آنگاه سوره فتح نازل شد و رسول خدا ﷺ آن را تا پایان برای عمر خواندند. عمر پرسید: «یا رسول الله! آیا این پیروزی است؟» فرمودند: «آری.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حدیبیه آموخت که اطاعت و توکل میتوانند صلح را به پیروزی تبدیل کنند.
سهل بن حنیف در جریان رویدادهای صفین سخن گفت و واکنش عمر در زمان پیمان حدیبیه را به مردم یادآوری کرد. پیامبر ﷺ تأیید کرد که این پیمان پیروزی بود؛ سپس سورهٔ فتح نازل شد.
مکانی که پیامبر ﷺ و قریش در آن پیمان صلح بستند.
بندهای پیمان که برای مسلمانان زیانبار یا سخت به نظر میرسیدند.
چهلوهشتمین سورهٔ قرآن که از پیروزی آشکار سخن میگوید.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که پذیرفتن یک توافق صلح عادلانه، هنگامی که پیامبر ﷺ آن را منعقد کرده باشد، جایز است؛ حتی اگر شرایط در آن زمان دشوار به نظر برسند. این رویداد میآموزد که اطاعت از پیامبر و اعتماد به وعدهٔ خدا از داوری فوری دربارهٔ نتیجه مهمتر است. شرح عالمان، عنوان «پیروزی» را به پیامدهای پیمان پیوند میدهد: آرامش، امنیت و فراهمشدن مجال برای پیام اسلام.
- توافق صلح را تنها بر پایهٔ منفعت فوری آن نسنجید؛ به امنیت و همکاریای نیز توجه کنید که میتواند فراهم آورد.
- وقتی رهبری دینیِ معتبر تصمیمی گرفته است، پیش از رد آن، داوری خود را بررسی کنید.
- در شرایط دشوار به خدا توکل کنید و به پیمانهای معتبر پایبند بمانید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.