پیامبران · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3400

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: پیامبران
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ، فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي، هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ، فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ لاَ‏.‏ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ‏.‏ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ، فَجُعِلَ لَهُ الْحُوتُ آيَةً، وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ، فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ‏.‏ فَكَانَ يَتْبَعُ الْحُوتَ فِي الْبَحْرِ، فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ‏.‏ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا، فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏"‏‏.‏

ترجمه

عمرو بن محمد برای ما حدیث کرد، یعقوب بن ابراهیم برای ما حدیث کرد و گفت: پدرم از صالح، او از ابن شهاب، و او از عبیدالله بن عبدالله نقل کرد که ابن عباس به او خبر داد که او و حُرّ بن قیس فزاری درباره همراه موسی با هم اختلاف نظر داشتند. ابن عباس گفت: او خضر بود. در این میان أُبیّ بن کعب از کنارشان گذشت، پس ابن عباس او را صدا زد و گفت: من و این دوستم درباره همراه موسی که جویای راه دیدار با او بود، اختلاف داریم. آیا شنیده‌ای که رسول الله ﷺ درباره او سخنی گفته باشد؟ گفت: آری، شنیدم که رسول الله ﷺ فرمودند:

«هنگامی که موسی در جمعی از بنی‌اسرائیل بود، مردی نزد او آمد و پرسید: آیا کسی را داناتر از خود می‌شناسی؟ موسی گفت: خیر. سپس خداوند به موسی وحی فرستاد: آری، بنده ما خضر. آنگاه موسی راه رسیدن به او را جویا شد، پس ماهی به عنوان نشانه‌ای برای او قرار داده شد و به او گفته شد: هرگاه ماهی را گم کردی، بازگرد که همان‌جا او را خواهی یافت. بدین ترتیب موسی در دریا به دنبال ماهی رفت. سپس جوان همراه موسی به او گفت: آیا به خاطر دارید هنگامی که بر آن صخره پناه بردیم، من ماهی را فراموش کردم؟ و جز شیطان کسی مرا به فراموشی یادآوری آن وانداشت. موسی فرمود: همان چیزی است که در پی آن بودیم! سپس هر دو بر رد پای خویش بازگشتند و خضر را یافتند. و آنچه میان آنان روی داد، همان است که خداوند در کتاب خود بیان کرده است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

موسی آموخت که دانش فراتر از آن است که در اختیار یک انسان باشد.

پیشینه و سبب بیان

ابن عباس و الحُرّ بن قیس دربارهٔ همراه موسی اختلاف‌نظر داشتند. اُبَیّ بن کعب، به درخواست ابن عباس، تأیید کرد که پیامبر ﷺ دربارهٔ خضر سخن گفته است.

توضیح واژه‌های دشوار
خضر

بنده‌ای از بندگان خدا که دانشی ویژه به او عطا شده بود و موسی با او دیدار کرد.

ماهی به‌عنوان نشانه

ماهی جایگاهی را به موسی نشان داد که قرار بود در آنجا با خضر دیدار کند.

خدمتکار جوان او

همراه موسی که در سفر با او بود؛ در قرآن نامش ذکر نشده است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک، از جمله ابن حجر، از این روایت چنین برداشت می‌کنند که دانش الهی از نظر گستره و گونه متفاوت است و هیچ‌کس نباید خود را همه‌چیزدان بداند. این روایت فروتنی در طلب دانش را می‌ستاید: موسی برای آموختن نزد خضر می‌رود. دانشمندان همچنین دربارهٔ دانشی ویژه که خدا به خضر عطا کرده بود بحث کرده‌اند؛ این امر او را از هدایت خدا بی‌نیاز نمی‌کرد و مجوزی برای ترک شریعتِ وحی‌شده نبود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام آموختن بپذیرید که دانش شما محدود است و برای توضیح از اهل دانش بپرسید.
  2. هنگام اختلاف‌نظر، به منابع معتبر رجوع کنید و با دقت به سخن صاحبان دانش گوش دهید.
  3. حتی اگر بسیار می‌دانید، همچنان مشتاق یادگیری بمانید و با فروتنی با دانش برخورد کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.