Sahih al-Bukhari، حدیث 3581
روایتشده توسط Abdur-Rahman ibn Abi Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَبُو عُثْمَانَ
- 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
- 2مُعْتَمِرٌ
- 3أَبِيهِ
- 4أَبُو عُثْمَانَ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَصْحَابَ، الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ، وَأَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَرَّةً " مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ، وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ أَوْ سَادِسٍ ". أَوْ كَمَا قَالَ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلاَثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعَشَرَةٍ، وَأَبُو بَكْرٍ وَثَلاَثَةً، قَالَ فَهْوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي ـ وَلاَ أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمِي ـ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْنَ بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى تَعَشَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ بَعْدَ مَا مَضَى مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ، قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ ضَيْفِكَ. قَالَ أَوَ عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ، قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ، فَذَهَبْتُ فَاخْتَبَأْتُ، فَقَالَ يَا غُنْثَرُ. فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا وَقَالَ لاَ أَطْعَمُهُ أَبَدًا. قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنَ اللُّقْمَةِ إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا حَتَّى شَبِعُوا، وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلُ، فَنَظَرَ أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا شَىْءٌ أَوْ أَكْثَرُ قَالَ لاِمْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ. قَالَتْ لاَ وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهْىَ الآنَ أَكْثَرُ مِمَّا قَبْلُ بِثَلاَثِ مَرَّاتٍ. فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ، وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ الشَّيْطَانُ ـ يَعْنِي يَمِينَهُ ـ ثُمَّ أَكَلَ مِنْهَا لُقْمَةً، ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ. وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَهْدٌ، فَمَضَى الأَجَلُ، فَتَفَرَّقْنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً مَعَ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أُنَاسٌ. اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ، غَيْرَ أَنَّهُ بَعَثَ مَعَهُمْ، قَالَ أَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ. أَوْ كَمَا قَالَ. وَغَيْرُهُ يَقُولُ فَعَرَفْنَا مِنْ الْعِرَافَةِ
موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، معتمر از پدرش، و او از ابوعثمان نقل کرد که عبدالرحمن بن ابیبکر رضی الله عنهما به او خبر داد که اصحاب صفّه مردمی فقیر بودند. پیامبر ﷺ یک بار فرمودند:
«هر کس غذای دو نفر دارد، سومی را نیز با خود ببرد، و هر کس غذای چهار نفر دارد، پنجمی یا ششمی را نیز ببرد»، یا عبارتی مشابه این فرمودند. ابوبکر سه نفر را آورد و پیامبر ﷺ ده نفر را بردند. ابوبکر همراه سه تن از خانوادهاش بود — راوی میگوید: آن سه تن من، پدرم و مادرم بودند (و نمیدانم آیا همسرم و خادمی که میان خانه ما و خانه ابوبکر مشترک بود را نیز ذکر کرد یا خیر). ابوبکر شام را نزد پیامبر ﷺ خورد و تا هنگام نماز عشا همانجا ماند. سپس بازگشت و صبر کرد تا رسول خدا ﷺ نیز شام خوردند. پس از سپری شدن بخشی از شب، به خانه بازگشت. همسرش به او گفت: «چه چیزی تو را از مهمانانت باز داشت؟» گفت: «آیا به آنان شام دادی؟» گفت: «آنها امتناع کردند تا تو بیایی. غذا را برایشان آوردیم اما نپذیرفتند.» راوی گوید: من رفتم و پنهان شدم. ابوبکر فریاد زد: «ای غُنثَر!» و مرا سرزنش کرد و دشنام داد، سپس به مهمانان گفت: «بخورید!» و سوگند یاد کرد: «من هرگز از این غذا نخواهم خورد.» به خدا سوگند، هر لقمهای که برمیداشتیم، از زیر آن بیشتر از آنچه برداشته بودیم ظاهر میشد، تا اینکه همه سیر شدند و غذای باقیمانده بیشتر از مقدار اولیه شد. ابوبکر نگاه کرد و دید غذا همان مقدار یا بیشتر است. به همسرش گفت: «ای خواهر بنیفِراس!» گفت: «نه، به نور چشمانم سوگند! اکنون سه برابر پیش از آن است.» آنگاه ابوبکر از آن خورد و گفت: «آن سوگند از جانب شیطان بود.» سپس لقمهای از آن خورد و بقیه را نزد پیامبر ﷺ برد و صبح هنگام نزد ایشان بود. میان ما و قومی پیمانی بود؛ چون مهلت آن به پایان رسید، به دوازده گروه تقسیم شدیم و با هر مرد از آنان عدهای بودند. خدا داناتر است که با هر مرد چند نفر بودند. به هر حال، پیامبر ﷺ غذایی با آنان فرستاد و فرمودند: «همگی از آن خوردند»، یا عبارتی مشابه این فرمودند. و راوی دیگری میگوید: «ما شناخته شدیم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
غذای ابوبکر به برکت الله فراوان شد و بسیاری را سیر کرد.
جایی در کنار مسجد پیامبر ﷺ که صحابهٔ نیازمند در آن سکونت داشتند.
خیر و بهرهای از سوی الله که سبب افزایش خیر و سودمندی میشود.
نماز شبانهای که مسلمانان پس از غروب آفتاب میخوانند.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که غذا دادن به نیازمندان و مهمانان پسندیده است و شایسته است افراد را متناسب با توانشان به بخشندگی تشویق کنیم. افزایش شگفتانگیز غذا نشانهای از برکت الله است. سوگند ابوبکر و غذایی که بعداً فراهم کرد همچنین نشان میدهد که سخنی که از روی خشم گفته شده، نباید به پافشاری بر آن بینجامد: او در نهایت غذا خورد و تأثیر شیطان بر سوگندش را دریافت.
- کسی را که در تنگدستی است به همغذایی دعوت کن، حتی اگر غذایت ساده باشد.
- به اندازهٔ توانت ببخش و اطمینان داشته باش که بخشندگی نزد الله ارزشمند است.
- اگر از روی خشم سوگند خوردی، راهی سنجیده برای جبران بجوی و نگذار غرور راهنمایت شود.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.