فضائل النبي ﷺ وأصحابه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3582

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل النبي ﷺ وأصحابه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، وَعَنْ يُونُسَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَصَابَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ قَحْطٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَبَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ جُمُعَةٍ إِذْ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتِ الْكُرَاعُ، هَلَكَتِ الشَّاءُ، فَادْعُ اللَّهَ يَسْقِينَا، فَمَدَّ يَدَيْهِ وَدَعَا‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَإِنَّ السَّمَاءَ لَمِثْلُ الزُّجَاجَةِ فَهَاجَتْ رِيحٌ أَنْشَأَتْ سَحَابًا ثُمَّ اجْتَمَعَ، ثُمَّ أَرْسَلَتِ السَّمَاءُ عَزَالِيَهَا، فَخَرَجْنَا نَخُوضُ الْمَاءَ حَتَّى أَتَيْنَا مَنَازِلَنَا، فَلَمْ نَزَلْ نُمْطَرُ إِلَى الْجُمُعَةِ الأُخْرَى، فَقَامَ إِلَيْهِ ذَلِكَ الرَّجُلُ ـ أَوْ غَيْرُهُ ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ، فَادْعُ اللَّهَ يَحْبِسْهُ‏.‏ فَتَبَسَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَنَظَرْتُ إِلَى السَّحَابِ تَصَدَّعَ حَوْلَ الْمَدِينَةِ كَأَنَّهُ إِكْلِيلٌ‏.‏

ترجمه

مُسدَّد برای ما حدیث کرد، گفت حمّاد برای ما حدیث کرد، از عبدالعزیز، از اَنَس، و از یونس، از ثابت، از اَنَس رضی الله عنه که فرمود: در دوران رسول الله ﷺ مردم مدینه دچار خشکسالی شدند. هنگامی که پیامبر ﷺ در روز جمعه مشغول خطبه بودند، مردی برخاست و عرض کرد:

«ای رسول خدا! چهارپایان و گوسفندان هلاک شدند؛ پس از خداوند بخواهید تا بر ما باران فرو فرستد.» پیامبر ﷺ دستان خود را بلند کردند و دعا نمودند. انس می‌گوید: «در آن لحظه آسمان مانند شیشه صاف بود؛ ناگهان وزش باد ابرها را پدید آورد و آنها به هم پیوستند و آسمان دهانه‌های خود را گشود و باران شدیدی بارید. ما در حالی که آب را زیر پا می‌گذاشتیم از مسجد خارج شدیم تا به خانه‌هایمان رسیدیم. باران تا جمعهٔ بعد ادامه داشت. سپس همان مرد — یا شخص دیگری — نزد ایشان آمد و گفت: ‘ای رسول خدا! خانه‌ها ویران شده‌اند؛ از خداوند بخواهید تا باران را متوقف سازد.’ پیامبر ﷺ لبخندی زدند و فرمودند: ‘خدایا! اطراف ما ببار، نه بر سر ما.’ من به ابرها نگریستم و دیدم که در اطراف مدینه شکافته شدند و گویی تاجی گرداگرد شهر تشکیل دادند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ از خداوند باران و حفاظت از زیان و آزار را درخواست کرد.

پیشینه و سبب بیان

خود حدیث علت را بیان می‌کند: خشکسالی به مردم مدینه رسیده بود و دام‌هایشان نیز آسیب می‌دیدند. پس از بارش شدید و پیوسته، مردم از پیامبر ﷺ خواستند از خدا بخواهد باران متوقف شود.

توضیح واژه‌های دشوار
آسمان باران‌های سیل‌آسای خود را فرو ریخت

تعبیری تصویری برای بارش بسیار شدید باران.

اطراف ما، نه بر ما

دعایی برای بارش باران بیرون از شهر تا مردم از آسیب در امان بمانند.

مانند تاج

ابرها در اطراف مدینه پراکنده شدند و حلقه‌ای پیرامون آن پدید آوردند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که وقتی مردم گرفتار سختی‌اند، درخواست دعا از امام در خطبه جمعه جایز است. پیامبر ﷺ دست‌هایش را بلند کرد و برای باران دعا کرد؛ این کار دلیلی بر مشروعیت دعای باران در خطبه است. عبارت «اطراف ما، نه بر ما» نشان می‌دهد که می‌توان از خدا خواست آسیب را برطرف کند، بی‌آنکه خواهان از میان رفتن همه نعمت‌ها شد. هر چهار مذهب فقهی اهل‌سنت دعای باران را عملی مشروع می‌دانند؛ شکل دقیق و شرایط آن در آثار فقهی‌شان بررسی شده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام خشکسالی و دیگر سختی‌ها از خداوند یاری بخواهید و صادقانه دعا کنید.
  2. فقط درخواست رفع گرفتاری نکنید؛ از خدا بخواهید شما را از آسیب و آزار نیز حفظ کند.
  3. وقتی کسی در تنگنا درخواست کمک می‌کند، با توجه پاسخ دهید و در پی راه‌حلی مناسب باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.