فضائل النبي ﷺ وأصحابه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3610

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل النبي ﷺ وأصحابه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَقْسِمُ قَسْمًا أَتَاهُ ذُو الْخُوَيْصِرَةِ ـ وَهْوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْدِلْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ، وَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ أَعْدِلْ قَدْ خِبْتَ وَخَسِرْتَ إِنْ لَمْ أَكُنْ أَعْدِلُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِيهِ، فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ دَعْهُ فَإِنَّ لَهُ أَصْحَابًا، يَحْقِرُ أَحَدُكُمْ صَلاَتَهُ مَعَ صَلاَتِهِمْ وَصِيَامَهُ مَعَ صِيَامِهِمْ، يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يُنْظَرُ إِلَى نَصْلِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى رِصَافِهِ فَمَا يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى نَضِيِّهِ ـ وَهْوَ قِدْحُهُ ـ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى قُذَذِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، قَدْ سَبَقَ الْفَرْثَ وَالدَّمَ، آيَتُهُمْ رَجُلٌ أَسْوَدُ إِحْدَى عَضُدَيْهِ مِثْلُ ثَدْىِ الْمَرْأَةِ، أَوْ مِثْلُ الْبَضْعَةِ تَدَرْدَرُ وَيَخْرُجُونَ عَلَى حِينِ فُرْقَةٍ مِنَ النَّاسِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَشْهَدُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ قَاتَلَهُمْ وَأَنَا مَعَهُ، فَأَمَرَ بِذَلِكَ الرَّجُلِ، فَالْتُمِسَ فَأُتِيَ بِهِ حَتَّى نَظَرْتُ إِلَيْهِ عَلَى نَعْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الَّذِي نَعَتَهُ‏.‏

ترجمه

ابو الیمان ما را حدیث کرد، شعیب به ما خبر داد، از زهری، که گفت: ابوسلمه بن عبدالرحمن مرا خبر داد که ابوسعید خدری رضی الله عنه فرمود: در حالی که نزد رسول خدا ﷺ بودیم و ایشان مالی را تقسیم می‌کردند، ذوالخویصرة — مردی از قبیله بنی تمیم — آمد و گفت: ای رسول خدا ﷺ! عدالت ورزید. پیامبر ﷺ فرمودند:

«وای بر تو! اگر من عدالت نکنم چه کسی عدالت خواهد کرد؟ اگر عدالت نکنم، نومید و زیانکار خواهم شد.» عمر رضی الله عنه عرض کرد: ای رسول خدا ﷺ! اجازه دهید گردن او را بزنم. پیامبر ﷺ فرمودند: «او را رها کن، زیرا یارانی دارد که نماز شما در برابر نمازشان و روزه شما در برابر روزه‌شان ناچیز به نظر خواهد رسید. قرآن می‌خوانند اما از گلوگاهشان پایین نمی‌رود (یعنی در دل‌هایشان اثر نمی‌کند). آن‌ها چنان از دین خارج می‌شوند که تیر از بدن شکار عبور می‌کند؛ وقتی به پیکان آن نگاه می‌کنند چیزی بر آن نمی‌یابند، سپس به محل اتصال آهنین آن می‌نگرند و چیزی نمی‌بینند، سپس به بدنه چوبی آن نگاه می‌کنند و چیزی نمی‌یابند، و آنگاه به پرهای آن می‌نگرند و باز هم چیزی نمی‌بینند، زیرا تیر پیش از رسیدن خون و فضولات از بدن گذشته است. نشانه آنان مردی سیاه‌چهره است که یکی از بازوانش مانند پستان زن یا تکه گوشتی آویزان و لرزان است. این گروه هنگامی که میان مردم اختلاف پدید آید، ظهور خواهند کرد.» ابوسعید رضی الله عنه فرمود: من گواهی می‌دهم که این حدیث را از رسول خدا ﷺ شنیده‌ام و گواهی می‌دهم که علی بن ابی‌طالب رضی الله عنه با این قوم جنگید و من همراه او بودم. او دستور جستجوی آن مرد خاص را داد؛ او را یافتند و آوردند تا اینکه من او را دیدم و دقیقاً مطابق توصیفی بود که پیامبر ﷺ از او کرده بودند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ دربارهٔ تندروانِ ظاهراً پارسا که عدالت را تحریف می‌کنند هشدار می‌دهد.

پیشینه و سبب بیان

ماجرا به تقسیم اموال از سوی پیامبر ﷺ بازمی‌گردد؛ هنگامی که ذوالخویصره او را به بی‌عدالتی متهم کرد. پیامبر ﷺ پیش‌بینی کرد که چنین افرادی پیروانی خواهند یافت؛ ابوسعید بعدها دید که علی با آنان جنگید و مردی را که ویژگی‌هایش توصیف شده بود پیدا کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
ذوالخویصره

نام مردی که تقسیم پیامبر ﷺ را ناعادلانه خواند.

از گلویشان فراتر نمی‌رود

تلاوتشان به دل‌هایشان نمی‌رسد؛ قرآن را به‌درستی نمی‌فهمند یا به آن عمل نمی‌کنند.

خوارج

گروهی که در برابر حکومت علی سر به شورش برداشتند و به افراط‌گرایی دینی و متهم‌کردن ناحق دیگران شناخته می‌شدند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت می‌کنند که نماز، روزه و تلاوت فراوان قرآن، به‌تنهایی دلیلی بر فهم درست یا عمل صادقانه نیست. قرآن و سنت باید با دانش و به‌دور از افراط‌گرایی فهمیده شوند. هشدار پیامبر دربارهٔ گروهی است که ویژگی‌هایشان توصیف شده؛ این هشدار به افراد اجازه نمی‌دهد خودسرانه دیگران را خوارج بنامند یا علیه آنان به خشونت متوسل شوند. عالمان مقابله با شورشیان مسلح را در چارچوب ضوابط سخت‌گیرانه و زیر نظر مرجع دارای صلاحیت بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از انتشار اتهام بی‌عدالتی، آن را منصفانه و آگاهانه بررسی کنید.
  2. شور دینی را با فروتنی، فهم درست و رفتار سنجیده با دیگران همراه کنید.
  3. خودسرانه به دیگران برچسب افراط‌گرایی نزنید و هرگز بیرون از چارچوب مرجع قانونی به خشونت فرا نخوانید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.