Sahih al-Bukhari، حدیث 3652
روایتشده توسط Al-Bara' ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Bara' ibn Azib
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ عَازِبٍ رَحْلاً بِثَلاَثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرِ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْ إِلَىَّ رَحْلِي. فَقَالَ عَازِبٌ لاَ حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ أَنْتَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَرَجْتُمَا مِنْ مَكَّةَ وَالْمُشْرِكُونَ يَطْلُبُونَكُمْ قَالَ ارْتَحَلْنَا مِنْ مَكَّةَ، فَأَحْيَيْنَا أَوْ سَرَيْنَا لَيْلَتَنَا وَيَوْمَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ، فَرَمَيْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى مِنْ ظِلٍّ فَآوِيَ إِلَيْهِ، فَإِذَا صَخْرَةٌ أَتَيْتُهَا فَنَظَرْتُ بَقِيَّةَ ظِلٍّ لَهَا فَسَوَّيْتُهُ، ثُمَّ فَرَشْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِ، ثُمَّ قُلْتُ لَهُ اضْطَجِعْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ. فَاضْطَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ انْطَلَقْتُ أَنْظُرُ مَا حَوْلِي، هَلْ أَرَى مِنَ الطَّلَبِ أَحَدًا فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ يَسُوقُ غَنَمَهُ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا، فَسَأَلْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلاَمُ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ سَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ. فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ. قُلْتُ فَهَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لَبَنًا قَالَ نَعَمْ. فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْ غَنَمِهِ، ثُمَّ أَمَرْتُهُ أَنْ يَنْفُضَ ضَرْعَهَا مِنَ الْغُبَارِ، ثُمَّ أَمَرْتُهُ أَنْ يَنْفُضَ كَفَّيْهِ، فَقَالَ هَكَذَا ضَرَبَ إِحْدَى كَفَّيْهِ بِالأُخْرَى فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ، وَقَدْ جَعَلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِدَاوَةً عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ، فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَافَقْتُهُ قَدِ اسْتَيْقَظَ، فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ قَدْ آنَ الرَّحِيلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " بَلَى ". فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا، فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ غَيْرُ سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ. فَقُلْتُ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ " لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا ".
عبدالله بن رجاء به ما حدیث کرد، اسرائیل از ابواسحاق، از براء روایت کرده است که گفت: ابوبکر رضیاللهعنه زینی را به سیزده درهم از عازب خرید. ابوبکر به عازب گفت:
«به براء دستور بده تا زین مرا برایم بیاورد.» عازب گفت: «نه، مگر اینکه برایمان تعریف کنی تو و رسول خدا ﷺ هنگام خروج از مکه در حالی که مشرکان در جستجوی شما بودند، چه کردید؟» ابوبکر گفت: «از مکه حرکت کردیم و تمام شب و روزمان را طی کردیم تا ظهر فرا رسید. نگاهم را گرداندم تا سایهای بیابم و در آن پناه گیرم، ناگهان صخرهای دیدم. نزد آن رفتم و اندکی سایه در کنارش یافتم؛ پس آنجا را هموار کردم و برای پیامبر ﷺ بستری گستردم، سپس گفتم: ای پیامبر خدا، دراز بکشید. پیامبر ﷺ دراز کشیدند. سپس من رفتم تا اطراف را بپایم و ببینم آیا کسی در تعقیب ماست یا خیر. ناگهان چوپانی را دیدم که گوسفندانش را به سوی همان صخره میراند و همان قصدی را داشت که ما داشتیم. از او پرسیدم: ای پسر، مال کیستی؟ گفت: مردی از قریش. نام او را برد و من او را شناختم. پرسیدم: آیا در میان گوسفندانت شیری هست؟ گفت: بله. گفتم: آیا شیر میدوشی؟ گفت: بله. به او دستور دادم، پس یکی از گوسفندانش را گرفت، سپس به او گفتم پستانش را از غبار پاک کند و دستهایش را نیز بتکاند. او چنین کرد و یک دستش را به دست دیگر زد و مقداری شیر برایم دوشید. من برای رسول خدا ﷺ مشک آب چرمینی داشتم که دهانهاش با پارچهای پوشیده شده بود. بر ظرف شیر آب ریختم تا زیر آن خنک شد. سپس آن را نزد پیامبر ﷺ بردم و دیدم که بیدار شدهاند. گفتم: ای رسول خدا، بنوشید. ایشان نوشیدند تا اینکه راضی شدم. سپس گفتم: ای رسول خدا، وقت حرکت است. فرمودند: «بله.» پس حرکت کردیم در حالی که قوم در جستجوی ما بودند، اما هیچکس جز سراقه بن مالک بن جُعشُم که بر اسبش سوار بود، به ما نرسید. گفتم: ای رسول خدا، این جوینده به ما رسید. فرمودند: «اندوهگین مباش، همانا الله با ماست.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوبکر در هجرت به پیامبر ﷺ خدمت کرد و بر الله توکل داشت.
این روایت خروج پیامبر ﷺ و ابوبکر از مکه را توصیف میکند، در حالی که قریش آن دو را تعقیب میکردند.
خروج پیامبر ﷺ و یارانش از مکه به مدینه.
سکهای نقره که در آن زمان بهعنوان وسیلهٔ پرداخت استفاده میشد.
سراقه بن مالک؛ سوارهای که در مسیر، مهاجران را تعقیب کرد.
دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که توکل بر الله با تدبیر و اقدام سنجیده همراه است: ابوبکر پناهگاهی جست، مراقب اطراف بود و خوراک و نوشیدنی فراهم کرد. این داستان همچنین همراهی فداکارانه و مراقبت او از پیامبر ﷺ را نشان میدهد. عبارت «الله با ماست» بیانگر یاری الله است؛ دانشمندان این یاری را متناسب با عظمت الله تفسیر میکنند، بیآنکه او را با آفریدگان مقایسه کنند.
- بر الله توکل کنید و همزمان تدابیر خردمندانه بیندیشید.
- از کسانی که به شما تکیه دارند مراقبت کنید؛ از جمله با کمک عملی و توجه.
- در هنگام خطر آرامش خود را حفظ کنید و به یاد داشته باشید که الله از بندگانش حمایت میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.