اصحاب پیامبر ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3674

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اصحاب پیامبر ﷺ
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ أَبُو الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، أَنَّهُ تَوَضَّأَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ خَرَجَ، فَقُلْتُ لأَلْزَمَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلأَكُونَنَّ مَعَهُ يَوْمِي هَذَا‏.‏ قَالَ فَجَاءَ الْمَسْجِدَ، فَسَأَلَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا خَرَجَ وَوَجَّهَ هَا هُنَا، فَخَرَجْتُ عَلَى إِثْرِهِ أَسْأَلُ عَنْهُ، حَتَّى دَخَلَ بِئْرَ أَرِيسٍ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، وَبَابُهَا مِنْ جَرِيدٍ حَتَّى قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجَتَهُ، فَتَوَضَّأَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى بِئْرِ أَرِيسٍ، وَتَوَسَّطَ قُفَّهَا، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلاَّهُمَا فِي الْبِئْرِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، فَقُلْتُ لأَكُونَنَّ بَوَّابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَوْمَ، فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَدَفَعَ الْبَابَ‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ‏.‏ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ‏.‏ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى قُلْتُ لأَبِي بَكْرٍ ادْخُلْ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُبَشِّرُكَ بِالْجَنَّةِ‏.‏ فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَجَلَسَ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ فِي الْقُفِّ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، كَمَا صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ وَقَدْ تَرَكْتُ أَخِي يَتَوَضَّأُ وَيَلْحَقُنِي، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا ـ يُرِيدُ أَخَاهُ ـ يَأْتِ بِهِ‏.‏ فَإِذَا إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ‏.‏ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ‏.‏ ثُمَّ جِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقُلْتُ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَسْتَأْذِنُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏ فَجِئْتُ فَقُلْتُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ‏.‏ فَدَخَلَ، فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقُفِّ عَنْ يَسَارِهِ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا يَأْتِ بِهِ‏.‏ فَجَاءَ إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ، فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ‏.‏ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ‏.‏ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُهُ ‏"‏ فَجِئْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُكَ‏.‏ فَدَخَلَ فَوَجَدَ الْقُفَّ قَدْ مُلِئَ، فَجَلَسَ وُجَاهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ‏.‏ قَالَ شَرِيكٌ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ فَأَوَّلْتُهَا قُبُورَهُمْ‏.‏

ترجمه

محمد بن مسکین ابوالحسن به ما حدیث کرد، یحیی بن حسان به ما حدیث کرد، سلیمان از شریک بن ابی‌نمر، از سعید بن مسیب روایت کرد که گفت: ابوموسی اشعری مرا خبر داد که در خانه‌اش وضو گرفت و سپس بیرون آمد و گفت:

«امروز حتماً با رسول الله ﷺ همراه خواهم شد و تمام روزم را در خدمت ایشان سپری خواهم کرد.» او به مسجد آمد و جویای پیامبر ﷺ شد؛ مردم گفتند: «ایشان خارج شدند و به این سمت رفتند.» پس من نیز به دنبال ایشان رفتم و سراغشان را گرفتم تا اینکه وارد چاه اریس شدند. من دم در نشستم -در حالی که در آن از شاخه‌های نخل بود- تا رسول الله ﷺ حاجت خود را برآوردند و وضو گرفتند. آنگاه نزد ایشان رفتم و دیدم که بر لبه چاه اریس نشسته‌اند، در وسط لبه سنگچین آن قرار گرفته و ساق‌های مبارکشان را نمایان کرده و در چاه آویزان نموده‌اند. بر ایشان سلام کردم و سپس بازگشتم و دم در نشستم و با خود گفتم: «امروز حتماً نگهبان درِ رسول الله ﷺ خواهم بود.» ابوبکر آمد و در را تکان داد. گفتم: «کیست؟» گفت: «ابوبکر است.» گفتم: «صبر کن.» سپس رفتم و عرض کردم: «یا رسول الله! ابوبکر اجازه ورود می‌طلبد.» فرمودند: «به او اجازه بده و به او بشارت بهشت بده.» پس برگشتم و به ابوبکر گفتم: «داخل شو، رسول الله ﷺ تو را به بهشت بشارت می‌دهند.» ابوبکر وارد شد و در سمت راست رسول الله ﷺ بر روی لبه سنگچین چاه نشست و پاهایش را در چاه آویخت، همان‌گونه که پیامبر ﷺ کرده بودند و ساق‌هایش را نمایان ساخت. سپس من بازگشتم و نشستم، در حالی که برادرم را گذاشته بودم تا وضو بگیرد و به من ملحق شود. با خود گفتم: «اگر خداوند برای فلانی -یعنی برادرم- خیری بخواهد، او را خواهد آورد.» ناگاه شخصی در را تکان داد. گفتم: «کیست؟» گفت: «عمر بن خطاب است.» گفتم: «صبر کن.» سپس نزد رسول الله ﷺ رفتم و بر ایشان سلام کردم و عرض نمودم: «عمر بن خطاب اجازه ورود می‌طلبد.» فرمودند: «به او اجازه بده و به او بشارت بهشت بده.» پس آمدم و گفتم: «داخل شو، رسول الله ﷺ تو را به بهشت بشارت می‌دهند.» او وارد شد و در سمت چپ رسول الله ﷺ بر روی لبه سنگچین چاه نشست و پاهایش را در چاه آویخت. سپس من بازگشتم و نشستم و گفتم: «اگر خداوند برای فلانی خیری بخواهد، او را خواهد آورد.» شخصی آمد و در را تکان داد. گفتم: «کیست؟» گفت: «عثمان بن عفان است.» گفتم: «صبر کن.» سپس نزد رسول الله ﷺ رفتم و ایشان را مطلع ساختم. فرمودند: «به او اجازه بده و به او بشارت بهشت بده، همراه با بلایی که به او خواهد رسید.» پس نزد او آمدم و گفتم: «داخل شو، رسول الله ﷺ تو را به بهشت بشارت می‌دهند، همراه با بلایی که دامنگیرت خواهد شد.» او وارد شد و دید که لبه سنگچین پر شده است، لذا در طرف مقابل، روبروی ایشان نشست. شریک گفت: سعید بن مسیب فرمود: «من این نشستن‌ها را به جایگاه قبرهایشان تأویل کردم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به ابوبکر، عمر و عثمان مژده داد.

توضیح واژه‌های دشوار
بئر اریس

چاهی در نزدیکی مدینه که پیامبر ﷺ و یارانش در آنجا گرد هم می‌آمدند.

مژده

خبری شادی‌بخش؛ در اینجا وعدهٔ بهشت.

آزمایش

رویدادی دشوار که بر کسی فرود می‌آید.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که پیامبر ﷺ به ابوبکر و عمر وعدهٔ بهشت داد و به عثمان نیز همین وعده را همراه با خبر دادن از آزمایشی داد. سعید بن مسیب جایگاه آن سه صحابی در کنار چاه را اشاره‌ای به قبرهایشان دانسته است. این روایت بر مقام والای این صحابه تأکید می‌کند و حکم جداگانه‌ای برای چهار مذهب فقهی مقرر نمی‌سازد.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای پیروی از پیامبر ﷺ و آموختن از منابع معتبر دانش، وقت بگذارید.
  2. با احترام از صحابه یاد کنید و خدمت ویژهٔ آنان به اسلام را به رسمیت بشناسید.
  3. در برابر آزمایش‌ها استوار بمانید و به پاداش خداوند امید داشته باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.