اصحاب پیامبر ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3717

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اصحاب پیامبر ﷺ
صحيح البخاري

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ، قَالَ أَصَابَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رُعَافٌ شَدِيدٌ سَنَةَ الرُّعَافِ، حَتَّى حَبَسَهُ عَنِ الْحَجِّ وَأَوْصَى، فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ قَالَ اسْتَخْلِفْ‏.‏ قَالَ وَقَالُوهُ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ وَمَنْ فَسَكَتَ، فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ آخَرُ ـ أَحْسِبُهُ الْحَارِثَ ـ فَقَالَ اسْتَخْلِفْ‏.‏ فَقَالَ عُثْمَانُ وَقَالُوا فَقَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ وَمَنْ هُوَ فَسَكَتَ قَالَ فَلَعَلَّهُمْ قَالُوا الزُّبَيْرَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُ لَخَيْرُهُمْ مَا عَلِمْتُ، وَإِنْ كَانَ لأَحَبَّهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

خالد بن مخلد به ما حدیث کرد، علی بن مسهر از هشام بن عروه، از پدرش روایت نمود و گفت: مروان بن حکم مرا خبر داد و گفت: در سالی که بیماری خون‌ریزی بینی شایع بود، عثمان بن عفان دچار خون‌ریزی شدید بینی شد که او را از انجام حج بازداشت و وصیت کرد. مردی از قریش نزد او آمد و گفت:

«جانشین تعیین کن.» عثمان پرسید: «آیا مردم کسی را نام برده‌اند؟» آن مرد گفت: «بله.» عثمان پرسید: «او کیست؟» آن مرد سکوت کرد. سپس مرد دیگری — گمان می‌کنم حارث بود — نزد او آمد و گفت: «جانشین تعیین کن.» عثمان پرسید: «آیا آنها کسی را نام برده‌اند؟» گفت: «بله.» عثمان پرسید: «او کیست؟» او نیز سکوت کرد. عثمان فرمود: «شاید زبیر را گفته‌اند؟» آن مرد گفت: «بله.» عثمان فرمود: «سوگند به آنکه جانم در دست اوست، به آنچه می‌دانم او بهترینِ آنان و محبوب‌ترین ایشان نزد رسول الله ﷺ است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عثمان، زبیر را جانشینی شایسته و همراهی محبوب می‌دانست.

پیشینه و سبب بیان

عثمان دچار خون‌ریزی شدید بینی شد و نتوانست حج به‌جا آورد؛ او وصیت‌نامه‌اش را تنظیم کرد و از او پرسیدند چه کسی باید جانشینش شود.

توضیح واژه‌های دشوار
جانشینی تعیین کن

کسی را مشخص کن که پس از تو رهبری را بر عهده بگیرد.

زبیر

زبیر بن عوام، از صحابه پیامبر ﷺ.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که عثمان به‌سبب فضیلت زبیر و نزدیکی ویژه او به پیامبر ﷺ، جایگاه والایی برایش قائل بود. این سخن نشان‌دهنده ارج نهادن است، اما به‌تنهایی انتصاب رسمی او به خلافت را ثابت نمی‌کند و قاعده‌ای کلی مبنی بر لزوم تعیین جانشین از سوی هر رهبر نیز نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. درباره ویژگی‌های اثبات‌شده دیگران، صادقانه و با قدردانی سخن بگو.
  2. میان ستایش شخصی و تصمیم رسمی درباره رهبری تفاوت بگذار.
  3. وقتی بیماری یا سالخوردگی آینده را نامطمئن می‌کند، امور مهم را با دقت سامان بده.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.