فضایل انصار · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3778

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضایل انصار
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَتِ الأَنْصَارُ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ ـ وَأَعْطَى قُرَيْشًا ـ وَاللَّهِ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعَجَبُ، إِنَّ سُيُوفَنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَاءِ قُرَيْشٍ، وَغَنَائِمُنَا تُرَدُّ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَا الأَنْصَارَ قَالَ فَقَالَ ‏"‏ مَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانُوا لاَ يَكْذِبُونَ‏.‏ فَقَالُوا هُوَ الَّذِي بَلَغَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَرْجِعَ النَّاسُ بِالْغَنَائِمِ إِلَى بُيُوتِهِمْ، وَتَرْجِعُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بُيُوتِكُمْ لَوْ سَلَكَتِ الأَنْصَارُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ أَوْ شِعْبَهُمْ ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابوالولید به ما حدیث کرد، شعبه از ابوتیّاح نقل کرد که گفت: شنیدم انس رضی الله عنه می‌فرمود: در روز فتح مکه، انصار گفتند — هنگامی که پیامبر ﷺ غنایم را به قریش بخشید —

«به خدا سوگند! این واقعاً شگفت‌انگیز است که شمشیرهایمان هنوز از خون قریش چکه می‌کند، اما غنایم جنگی‌مان به خودشان بازگردانده می‌شود.» چون این خبر به پیامبر ﷺ رسید، انصار را فراخواند و فرمود: «این چه سخنی است که درباره شما به من رسیده؟» آنان هرگز دروغ نمی‌گفتند، پس پاسخ دادند: «همان است که به شما رسیده.» ایشان فرمود: «آیا خشنود نیستید که مردم با غنایم به خانه‌هایشان بازگردند و شما رسول خدا ﷺ را به خانه‌هایتان ببرید؟ اگر انصار از درّه یا گردنه‌ای بگذرند، من قطعاً از درّه یا گردنه انصار خواهم گذشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ انصار را با تأکید بر پیوند همیشگی خود با آنان آرامش بخشید.

پیشینه و سبب بیان

هنگام فتح مکه، پیامبر ﷺ بخشی از غنائم جنگی را به قریش داد. برخی از انصار درک این موضوع را دشوار یافتند، زیرا با قریش جنگیده بودند. پیامبر ﷺ با آنان سخن گفت و با وعدهٔ ماندن در کنارشان آرامشان کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانانِ مکه حمایت کردند.

غنائم جنگی

اموالی که در جریان لشکرکشی به دست می‌آمد و بر اساس قواعد تقسیم می‌شد.

گذرگاه کوهستانی

راهی برای عبور از میان کوه‌ها.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان تأکید می‌کنند که پیامبر ﷺ انصار را طرد نکرد، بلکه احساساتشان را به رسمیت شناخت و پیوند ویژهٔ خود با آنان را تأیید کرد. این حدیث همچنین نشان می‌دهد که رهبر باید نارضایتی را مستقیم و خردمندانه مطرح کند. تقسیم غنائم هدفی داشت؛ نزدیکی به فرستادهٔ خدا ﷺ برای انصار مایهٔ تسلی و افتخار بود. این روایت دربارهٔ فضیلت است و به‌تنهایی حکمی تفصیلی دربارهٔ تقسیم غنائم جنگی ارائه نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. نارضایتی را صادقانه و آشکارا مطرح کنید، اما با احترام و گوش‌سپردن به توضیحات.
  2. وفاداری و خدمت را نه‌فقط با پاداش مادی، بلکه با اعتماد و پیوند نیز ارج بنهید.
  3. اگر ناچارید گروهی را ناامید کنید، سهم و تلاششان را به رسمیت بشناسید و دلیل تصمیم را با دقت توضیح دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.