غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4037

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ فَإِنَّهُ قَدْ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأْذَنْ لِي أَنْ أَقُولَ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلْ ‏"‏‏.‏ فَأَتَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَقَالَ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ قَدْ سَأَلَنَا صَدَقَةً، وَإِنَّهُ قَدْ عَنَّانَا، وَإِنِّي قَدْ أَتَيْتُكَ أَسْتَسْلِفُكَ‏.‏ قَالَ وَأَيْضًا وَاللَّهِ لَتَمَلُّنَّهُ قَالَ إِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاهُ فَلاَ نُحِبُّ أَنْ نَدَعَهُ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَى أَىِّ شَىْءٍ يَصِيرُ شَأْنُهُ، وَقَدْ أَرَدْنَا أَنْ تُسْلِفَنَا وَسْقًا، أَوْ وَسْقَيْنِ ـ وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو غَيْرَ مَرَّةٍ، فَلَمْ يَذْكُرْ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ أَوْ فَقُلْتُ لَهُ فِيهِ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ فَقَالَ أُرَى فِيهِ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ ـ فَقَالَ نَعَمِ ارْهَنُونِي‏.‏ قَالُوا أَىَّ شَىْءٍ تُرِيدُ قَالَ فَارْهَنُونِي نِسَاءَكُمْ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ نِسَاءَنَا وَأَنْتَ أَجْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ فَارْهَنُونِي أَبْنَاءَكُمْ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ أَبْنَاءَنَا فَيُسَبُّ أَحَدُهُمْ، فَيُقَالُ رُهِنَ بِوَسْقٍ أَوْ وَسْقَيْنِ‏.‏ هَذَا عَارٌ عَلَيْنَا، وَلَكِنَّا نَرْهَنُكَ اللأْمَةَ ـ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي السِّلاَحَ ـ فَوَاعَدَهُ أَنْ يَأْتِيَهُ، فَجَاءَهُ لَيْلاً وَمَعَهُ أَبُو نَائِلَةَ وَهْوَ أَخُو كَعْبٍ مِنَ الرَّضَاعَةِ، فَدَعَاهُمْ إِلَى الْحِصْنِ، فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ أَيْنَ تَخْرُجُ هَذِهِ السَّاعَةَ فَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ، وَأَخِي أَبُو نَائِلَةَ ـ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو قَالَتْ أَسْمَعُ صَوْتًا كَأَنَّهُ يَقْطُرُ مِنْهُ الدَّمُ‏.‏ قَالَ إِنَّمَا هُوَ أَخِي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ وَرَضِيعِي أَبُو نَائِلَةَ ـ إِنَّ الْكَرِيمَ لَوْ دُعِيَ إِلَى طَعْنَةٍ بِلَيْلٍ لأَجَابَ قَالَ وَيُدْخِلُ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ مَعَهُ رَجُلَيْنِ ـ قِيلَ لِسُفْيَانَ سَمَّاهُمْ عَمْرٌو قَالَ سَمَّى بَعْضَهُمْ قَالَ عَمْرٌو جَاءَ مَعَهُ بِرَجُلَيْنِ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو أَبُو عَبْسِ بْنُ جَبْرٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ أَوْسٍ وَعَبَّادُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ عَمْرٌو وَجَاءَ مَعَهُ بِرَجُلَيْنِ ـ فَقَالَ إِذَا مَا جَاءَ فَإِنِّي قَائِلٌ بِشَعَرِهِ فَأَشَمُّهُ، فَإِذَا رَأَيْتُمُونِي اسْتَمْكَنْتُ مِنْ رَأْسِهِ فَدُونَكُمْ فَاضْرِبُوهُ‏.‏ وَقَالَ مَرَّةً ثُمَّ أُشِمُّكُمْ‏.‏ فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ مُتَوَشِّحًا وَهْوَ يَنْفَحُ مِنْهُ رِيحُ الطِّيبِ، فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ رِيحًا ـ أَىْ أَطْيَبَ ـ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو قَالَ عِنْدِي أَعْطَرُ نِسَاءِ الْعَرَبِ وَأَكْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ عَمْرٌو فَقَالَ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَشَمَّ رَأْسَكَ قَالَ نَعَمْ، فَشَمَّهُ، ثُمَّ أَشَمَّ أَصْحَابَهُ ثُمَّ قَالَ أَتَأْذَنُ لِي قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا اسْتَمْكَنَ مِنْهُ قَالَ دُونَكُمْ‏.‏ فَقَتَلُوهُ ثُمَّ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، عمرو گفت: شنیدم جابر بن عبدالله رضی الله عنهما می‌فرمود: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«چه کسی داوطلب کشتن کعب بن اشرف است؟ زیرا او خدا و رسولش را آزار داده است.» محمد بن مسلمه برخاست و عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! آیا دوست داری که من او را بکشم؟» حضرت فرمودند: «بله.» عرض کرد: «پس به من اجازه دهید سخنی (برای فریب او) بگویم.» حضرت فرمودند: «بگو.» سپس محمد بن مسلمه نزد کعب رفت و گفت: «این مرد (پیامبر) از ما صدقه خواسته و ما را به زحمت انداخته است؛ من آمده‌ام تا از تو چیزی قرض بگیرم.» کعب گفت: «به خدا سوگند، شما از دست او خسته خواهید شد!» محمد بن مسلمه گفت: «ما اکنون از او پیروی کرده‌ایم و نمی‌خواهیم او را رها کنیم مگر اینکه ببینیم سرانجام کارش به کجا می‌رسد. ما می‌خواهیم یک یا دو وسق (بار شتر) غذا به ما قرض دهی.» (عمرو چند بار این حدیث را نقل کرد اما گاهی ذکر «یک یا دو وسق» را نکرد؛ وقتی از او پرسیدم، گفت: «گمان می‌کنم یک یا دو وسق بود.») کعب گفت: «باشد، اما باید چیزی را نزد من به گرو بگذارید.» گفتند: «چه چیزی می‌خواهی؟» گفت: «زنانتان را نزد من به گرو بگذارید.» گفتند: «چگونه زنانتان را نزد تو به گرو بگذاریم در حالی که تو زیباترین عرب هستی؟» گفت: «پس پسرانتان را به گرو بگذارید.» گفتند: «چگونه پسرانتان را به گرو بگذاریم که بعداً یکی از آنان دشنام داده شود و گفته شود فلانی برای یک یا دو وسق غذا به گرو گذاشته شده است؟ این برای ما ننگ است، اما سلاحمان را نزد تو به گرو می‌گذاریم.» (سفیان می‌گوید: منظور از لأمه همان سلاح است.) با او قرار گذاشتند که نزدش بیایند. شبانه همراه ابونائله -که برادر رضاعی کعب بود- نزد او آمدند. کعب آنان را به قلعه دعوت کرد و خودش پایین آمد. همسرش پرسید: «در این ساعت کجا می‌روی؟» گفت: «فقط محمد بن مسلمه و برادرم ابونائله آمده‌اند.» (راوی غیر از عمرو گفته است: همسرش گفت: «صدایی می‌شنوم که گویی از آن خون می‌چکد.» کعب پاسخ داد: «آنها فقط برادرم محمد بن مسلمه و برادر رضاعی‌ام ابونائله هستند. انسان کریم اگر شبانه حتی برای نیزه خوردن دعوت شود، اجابت می‌کند.») محمد بن مسلمه دو مرد دیگر را نیز همراه خود برد. (از سفیان پرسیده شد آیا عمرو نام آنها را برد؟ گفت: برخی را نام برد. عمرو گفت: دو مرد همراه خود آورد. راوی دیگری می‌گوید: ابوعبس بن جبر، حارث بن اوس و عباد بن بشر بودند.) محمد بن مسلمه به یارانش گفت: «وقتی کعب آمد، من موهایش را گرفته و بو می‌کنم. وقتی دیدید که سرش را محکم گرفتم، بر او بتازید و ضربه بزنید.» (یک بار هم گفت: «سپس به شما نیز فرصت بو کردن می‌دهم.») کعب در حالی که شال بر دوش داشت و بوی خوش از او به مشام می‌رسید، پایین آمد. محمد بن مسلمه گفت: «هرگز بویی خوشبوتر از امروز نشنیده‌ام.» (راوی غیر از عمرو نقل کرده که کعب گفت: «من معطرترین زنان عرب و کامل‌ترین آنان را دارم.») عمرو می‌گوید: محمد بن مسلمه عرض کرد: «اجازه می‌دهی سرت را ببویم؟» گفت: «بله.» او را بوئید و سپس به یارانش نیز داد تا ببویند. دوباره گفت: «اجازه می‌دهی؟» گفت: «بله.» وقتی او را محکم گرفت، فریاد زد: «بر او بتازید!» پس او را کشتند و نزد پیامبر ﷺ آمدند و خبر دادند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای اقدامی مشخص علیه کعب بن اشرف اجازه داد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ پرسید چه کسی حاضر است کعب بن اشرف را بکشد، زیرا بنا بر روایت، او خدا و فرستاده‌اش را آزرده بود. محمد بن مسلمه اجازه خواست و این مأموریت را همراه با یارانش انجام داد.

توضیح واژه‌های دشوار
وَسَق

واحدی قدیمی برای اندازه‌گیری محصولات کشاورزی که معمولاً برای مقدار زیادی غذا به کار می‌رفت.

گرو

چیزی که برای تضمین وام سپرده می‌شود؛ در اینجا مردان سلاح‌های خود را گرو گذاشتند.

برادر رضاعی

کسی که از راه شیرخوردن با او پیوند خانوادگی پیدا می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این روایت را در چارچوب احکام جنگ و اختیار رهبر بررسی می‌کنند. آنان نتیجه می‌گیرند که چنین فرمانی برای کشتن، مجوزی برای اقدام خودسرانه نیست: این کار با اجازه پیامبر ﷺ و در زمینه‌ای تاریخی و مشخص انجام شد. عالمان همچنین بررسی می‌کنند که سخنان فریب‌آمیز در وضعیت جنگی با فریب در روابط عادی یکسان ارزیابی نمی‌شود؛ این امر مجوزی کلی برای گمراه‌کردن مردم یا استفاده از خشونت نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. از این گزارش تاریخی برای توجیه اقدام خودسرانه استفاده نکنید؛ خشونت در اختیار افراد نیست.
  2. در برابر تهدیدهای جدی، حفاظت از جامعه را جدی بگیرید و در چارچوب اختیار قانونی و مسئولیت روشن عمل کنید.
  3. رویدادهای زمان جنگ را در بستر تاریخی و حقوقی خود بسنجید، نه به‌عنوان قواعد کلی رفتار در زندگی روزمره.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.