غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4040

روایت‌شده توسط Al-Bara ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara ibn Azib

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحٌ ـ هُوَ ابْنُ مَسْلَمَةَ ـ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي رَافِعٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَتِيكٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُتْبَةَ فِي نَاسٍ مَعَهُمْ، فَانْطَلَقُوا حَتَّى دَنَوْا مِنَ الْحِصْنِ، فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ امْكُثُوا أَنْتُمْ حَتَّى أَنْطَلِقَ أَنَا فَأَنْظُرَ‏.‏ قَالَ فَتَلَطَّفْتُ أَنْ أَدْخُلَ الْحِصْنَ، فَفَقَدُوا حِمَارًا لَهُمْ ـ قَالَ ـ فَخَرَجُوا بِقَبَسٍ يَطْلُبُونَهُ ـ قَالَ ـ فَخَشِيتُ أَنْ أُعْرَفَ ـ قَالَ ـ فَغَطَّيْتُ رَأْسِي كَأَنِّي أَقْضِي حَاجَةً، ثُمَّ نَادَى صَاحِبُ الْبَابِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ فَلْيَدْخُلْ قَبْلَ أَنْ أُغْلِقَهُ‏.‏ فَدَخَلْتُ ثُمَّ اخْتَبَأْتُ فِي مَرْبِطِ حِمَارٍ عِنْدَ باب الْحِصْنِ، فَتَعَشَّوْا عِنْدَ أَبِي رَافِعٍ وَتَحَدَّثُوا حَتَّى ذَهَبَتْ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى بُيُوتِهِمْ، فَلَمَّا هَدَأَتِ الأَصْوَاتُ وَلاَ أَسْمَعُ حَرَكَةً خَرَجْتُ ـ قَالَ ـ وَرَأَيْتُ صَاحِبَ الْبَابِ حَيْثُ وَضَعَ مِفْتَاحَ الْحِصْنِ، فِي كَوَّةٍ فَأَخَذْتُهُ فَفَتَحْتُ بِهِ باب الْحِصْنِ‏.‏ قَالَ قُلْتُ إِنْ نَذِرَ بِي الْقَوْمُ انْطَلَقْتُ عَلَى مَهَلٍ، ثُمَّ عَمَدْتُ إِلَى أَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ، فَغَلَّقْتُهَا عَلَيْهِمْ مِنْ ظَاهِرٍ، ثُمَّ صَعِدْتُ إِلَى أَبِي رَافِعٍ فِي سُلَّمٍ، فَإِذَا الْبَيْتُ مُظْلِمٌ قَدْ طَفِئَ سِرَاجُهُ، فَلَمْ أَدْرِ أَيْنَ الرَّجُلُ، فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ‏.‏ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ فَعَمَدْتُ نَحْوَ الصَّوْتِ فَأَضْرِبُهُ، وَصَاحَ فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا ـ قَالَ ـ ثُمَّ جِئْتُ كَأَنِّي أُغِيثُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ يَا أَبَا رَافِعٍ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي‏.‏ فَقَالَ أَلاَ أُعْجِبُكَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ، دَخَلَ عَلَىَّ رَجُلٌ فَضَرَبَنِي بِالسَّيْفِ‏.‏ قَالَ فَعَمَدْتُ لَهُ أَيْضًا فَأَضْرِبُهُ أُخْرَى فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا، فَصَاحَ وَقَامَ أَهْلُهُ، قَالَ ثُمَّ جِئْتُ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي كَهَيْئَةِ الْمُغِيثِ، فَإِذَا هُوَ مُسْتَلْقٍ عَلَى ظَهْرِهِ، فَأَضَعُ السَّيْفَ فِي بَطْنِهِ ثُمَّ أَنْكَفِئُ عَلَيْهِ حَتَّى سَمِعْتُ صَوْتَ الْعَظْمِ، ثُمَّ خَرَجْتُ دَهِشًا حَتَّى أَتَيْتُ السُّلَّمَ أُرِيدُ أَنْ أَنْزِلَ، فَأَسْقُطُ مِنْهُ فَانْخَلَعَتْ رِجْلِي فَعَصَبْتُهَا، ثُمَّ أَتَيْتُ أَصْحَابِي أَحْجُلُ فَقُلْتُ انْطَلِقُوا فَبَشِّرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَسْمَعَ النَّاعِيَةَ، فَلَمَّا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ صَعِدَ النَّاعِيَةُ فَقَالَ أَنْعَى أَبَا رَافِعٍ‏.‏ قَالَ فَقُمْتُ أَمْشِي مَا بِي قَلَبَةٌ، فَأَدْرَكْتُ أَصْحَابِي قَبْلَ أَنْ يَأْتُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ‏.‏

ترجمه

احمد بن عثمان برای ما حدیث کرد، شریح (که پسر مسلمه است) برای او حدیث کرد، ابراهیم بن یوسف از پدرش و پدرش از ابواسحاق روایت کردند. ابواسحاق می‌گوید: شنیدم که براء رضی الله عنه فرمود: رسول الله ﷺ عبدالله بن عتیک و عبدالله بن عتبه را همراه گروهی به سوی ابورافع فرستادند. آنان حرکت کردند تا اینکه به نزدیکی قلعه رسیدند. عبدالله بن عتیک به آنان گفت:

«شما اینجا بمانید تا من بروم و بررسی کنم.» عبدالله بن عتیک تعریف کرد: «من حیله‌ای به کار بردم تا وارد قلعه شوم. اتفاقاً الاغی از آنان گم شده بود و آن‌ها با مشعلی روشن برای جستجوی آن بیرون آمدند. ترسیدم که شناخته شوم، پس سرم را پوشاندم و طوری نشستم که گویی در حال قضای حاجت هستم. سپس نگهبان دروازه فریاد زد: هر کس می‌خواهد داخل شود، پیش از آنکه در را ببندم وارد شود. من داخل شدم و در آخور الاغی نزدیک دروازه قلعه پنهان شدم. آن‌ها نزد ابورافع شام خوردند و تا پاسی از شب صحبت کردند، سپس به خانه‌هایشان بازگشتند. وقتی صداها خاموش شد و دیگر جنبشی احساس نکردم، بیرون آمدم. دیده بودم که نگهبان کلید قلعه را در سوراخی در دیوار گذاشته است. کلید را برداشتم و با آن در قلعه را گشودم. با خود گفتم: اگر این مردم متوجه من شوند، به آرامی فرار خواهم کرد. سپس به سمت درهای خانه‌هایشان رفتم و آن‌ها را از بیرون قفل کردم. آنگاه از پلکانی به سوی اتاق ابورافع بالا رفتم. اتاق تاریک بود و چراغش خاموش شده بود، لذا نمی‌دانستم مرد کجاست. گفتم: ای ابورافع! گفت: کیست؟ به سمت صدا رفتم و ضربه‌ای به او زدم. فریاد کشید اما ضربم کاری نبود. سپس مانند کسی که به یاری آمده باشد به سراغش رفتم و با تغییر صدا گفتم: چه شده ای ابورافع؟ گفت: مادرت به عزایت بنشیند! آیا تعجب نمی‌کنی؟ مردی وارد شد و با شمشیر به من زد. دوباره به سمتش رفتم و ضربه دیگری زدم، اما آن هم مؤثر نیفتاد. فریاد کشید و خانواده‌اش برخاستند. بار دیگر با صدایی تغییر یافته مثل یک یاری‌رسان نزدیک شدم؛ دیدم که به پشت افتاده است. شمشیر را در شکمش فرو کردم و بر آن فشار دادم تا صدای شکستن استخوان را شنیدم. سپس هراسان خارج شدم و خواستم از پلکان پایین بروم که سقوط کردم و پایم از جا درآمد. آن را بستم و لنگ‌لنگان نزد یارانم آمدم. گفتم: بروید و رسول الله ﷺ را مژده دهید، اما من از اینجا تکان نمی‌خورم تا صدای اعلام‌کننده مرگ را بشنوم. هنگام سپیده‌دم، اعلام‌کننده مرگ بر فراز دیوار رفت و گفت: خبر مرگ ابورافع را اعلام می‌کنم. عبدالله بن عتیک گفت: برخاستم و بدون احساس هیچ دردی راه رفتم و پیش از آنکه یارانم به پیامبر ﷺ برسند، به آن‌ها رسیدم و ایشان را مژده دادم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عبدالله بن عتیک مأموریت خطرناک خود را با شجاعت و عزم راسخ به انجام رساند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ عبدالله بن عتیک و گروهی از همراهان را به سوی ابورافع فرستاد. این روایت مأموریت آنان و رویدادهای رخ‌داده در دژ او را شرح می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
دژ

مکانی مستحکم که در برابر حمله‌ها پناه و حفاظت فراهم می‌کند.

طاقچه

فرورفتگی کوچکی در دیوار که کلید را در آن گذاشته بودند.

ندا‌دهنده

کسی که خبر را با صدای بلند به مردم اعلام می‌کند.

برداشت‌های عالمان

شرح‌نویسان کلاسیک، از جمله ابن حجر، در این روایت شجاعت، هوشیاری و قاطعیت عبدالله بن عتیک را بررسی می‌کنند. این روایت از یک لشکرکشی مشخص سخن می‌گوید؛ مجوزی کلی برای افراد جهت به‌کارگیری خشونت نیست. اقدامات جنگی تابع اختیار و مقررات هستند و این رویداد به‌تنهایی مجوز حمله به دیگران به شمار نمی‌رود.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای کارهای دشوار با دقت آماده شوید و هنگام تغییر شرایط آرامش خود را حفظ کنید.
  2. گروهی کار کنید و مسئولیت‌ها و توافق‌های مربوط به آن را رعایت کنید.
  3. گزارش‌های تاریخی دربارهٔ جنگ را در بستر خود بخوانید و از آنها برای توجیه خشونت شخصی استفاده نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.