غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4044

روایت‌شده توسط Al-Bara ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara ibn Azib

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ، وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا مِنَ الرُّمَاةِ، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ ‏"‏ لاَ تَبْرَحُوا، إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلاَ تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلاَ تُعِينُونَا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ، رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ، فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ تَبْرَحُوا‏.‏ فَأَبَوْا، فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ، فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلاً، وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تُجِيبُوهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ ‏"‏ لاَ تُجِيبُوهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلاَءِ قُتِلُوا، فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لأَجَابُوا، فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أُعْلُ هُبَلْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَجِيبُوهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَجِيبُوهُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي‏.‏ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اصْطَبَحَ الْخَمْرَ يَوْمَ أُحُدٍ نَاسٌ ثُمَّ قُتِلُوا شُهَدَاءَ‏.‏

ترجمه

براء رضی الله عنه روایت کرده است: در آن روز (نبرد احد) با مشرکان روبرو شدیم. پیامبر ﷺ گروهی از تیراندازان را در مکانی ویژه مستقر کرد و عبدالله بن جبیر را به فرماندهی آنان گماشت و فرمود:

«از جای خود حرکت نکنید؛ اگر دیدید که ما بر دشمن پیروز شده‌ایم، باز هم از جای خود حرکت نکنید، و اگر دیدید که آنان بر ما پیروز شده‌اند، به یاری ما نیایید.» وقتی با دشمن روبرو شدیم، آنها پا به فرار گذاشتند تا جایی که زنانشان را دیدم که به سمت کوه می‌دویدند و دامن‌های خود را بالا زده بودند و خلخال‌های پاهایشان نمایان بود. مسلمانان شروع به گفتن کردند: «غنیمت! غنیمت!» عبدالله بن جبیر گفت: «پیامبر ﷺ از من عهد محکم گرفته بود که از این مکان خارج نشوم.» اما یارانش از ماندن سر باز زدند. چون از ماندن امتناع کردند، (خداوند) آنها را دچار سردرگمی ساخت و هفتاد نفر از آنان کشته شدند. ابوسفیان بر بلندی رفت و گفت: «آیا محمد در میان این قوم هست؟» پیامبر ﷺ فرمود: «به او پاسخ ندهید.» گفت: «آیا پسر ابوقحافه در میان این قوم هست؟» پیامبر ﷺ فرمود: «به او پاسخ ندهید.» گفت: «آیا پسر خطاب در میان این قوم هست؟» سپس افزود: «این افراد کشته شده‌اند، زیرا اگر زنده بودند حتماً پاسخ می‌دادند.» عمر نتوانست خود را کنترل کند و گفت: «دروغ می‌گویی ای دشمن خدا! خداوند چیزی را برای تو باقی گذاشته که تو را خوار خواهد کرد.» ابوسفیان گفت: «عالی باش ای هبل!» پیامبر ﷺ (به یارانش) فرمود: «به او پاسخ دهید.» پرسیدند: «چه بگوییم؟» فرمود: «بگویید: الله بلندمرتبه‌تر و بزرگ‌تر است!» ابوسفیان گفت: «ما عُزّی داریم و شما عزّی ندارید.» پیامبر ﷺ (به یارانش) فرمود: «به او پاسخ دهید.» پرسیدند: «چه بگوییم؟» فرمود: «بگویید: الله مولای ماست و شما مولایی ندارید.» ابوسفیان گفت: «امروز در برابر روز بدر است و جنگ نوبتی است. اجساد مثله‌شده‌ای خواهید یافت که من نه دستور آن را دادم و نه از آن ناراحتم.» جابر رضی الله عنه روایت کرده است: برخی از مردم صبح روز احد شراب نوشیدند و سپس شهید شدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در اُحد، ترک موضع تعیین‌شده به تلفات سنگین انجامید.

پیشینه و سبب بیان

این روایت رویدادهای جنگ اُحد را شرح می‌دهد: به تیراندازان دستور روشنی داده شده بود که موضع خود را ترک نکنند، اما گروهی از آنان در پی غنیمت جنگی رفتند.

توضیح واژه‌های دشوار
تیراندازان

رزمندگانی که با تیر و کمان از موضعی تعیین‌شده دفاع می‌کردند.

غنیمت جنگی

اموالی که پس از نبرد از دشمن به دست می‌آیند.

مُثله

مثله‌کردن پیکر کشته‌شدگان؛ ابوسفیان گفت که او چنین دستوری نداده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک، از جمله ابن حجر، تأکید می‌کنند که اطاعت از دستور روشن پیامبر ﷺ بر دنبال‌کردن غنیمت مقدم بود. این رویداد همچنین نشان می‌دهد که فرمانده باید بر انجام وظیفهٔ تعیین‌شده نظارت کند و مسلمانان به برتری و حمایت الله ایمان دارند. گزارش پایانی دربارهٔ کسانی که پیش از اُحد شراب نوشیده بودند و سپس به شهادت رسیدند، کار آنان را تأیید نمی‌کند: عالمان یادآور شده‌اند که آنان پیش از نازل‌شدن حکم تحریم شراب درگذشتند.

درس‌هایی برای امروز
  1. وظیفه‌ای را که به‌روشنی به شما سپرده شده با دقت انجام دهید، حتی اگر فرصت دیگری وسوسه‌انگیز باشد.
  2. توافق‌ها و دستورها را از پیش روشن کنید تا هرکس بداند مسئولیتش چیست.
  3. در برابر تحریک‌ها با سخنانی پاسخ دهید که یگانگی الله و توکل بر او را تأیید می‌کنند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.