Sahih al-Bukhari، حدیث 4102
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا حُفِرَ الْخَنْدَقُ رَأَيْتُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا شَدِيدًا، فَانْكَفَأْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ هَلْ عِنْدَكِ شَىْءٌ فَإِنِّي رَأَيْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا شَدِيدًا. فَأَخْرَجَتْ إِلَىَّ جِرَابًا فِيهِ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ، وَلَنَا بُهَيْمَةٌ دَاجِنٌ فَذَبَحْتُهَا، وَطَحَنَتِ الشَّعِيرَ فَفَرَغَتْ إِلَى فَرَاغِي، وَقَطَّعْتُهَا فِي بُرْمَتِهَا، ثُمَّ وَلَّيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لاَ تَفْضَحْنِي بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَنْ مَعَهُ. فَجِئْتُهُ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَبَحْنَا بُهَيْمَةً لَنَا وَطَحَنَّا صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ كَانَ عِنْدَنَا، فَتَعَالَ أَنْتَ وَنَفَرٌ مَعَكَ. فَصَاحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا أَهْلَ الْخَنْدَقِ، إِنَّ جَابِرًا قَدْ صَنَعَ سُورًا فَحَىَّ هَلاً بِكُمْ ". فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُنْزِلُنَّ بُرْمَتَكُمْ، وَلاَ تَخْبِزُنَّ عَجِينَكُمْ حَتَّى أَجِيءَ ". فَجِئْتُ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْدُمُ النَّاسَ حَتَّى جِئْتُ امْرَأَتِي، فَقَالَتْ بِكَ وَبِكَ. فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي قُلْتِ. فَأَخْرَجَتْ لَهُ عَجِينًا، فَبَصَقَ فِيهِ وَبَارَكَ، ثُمَّ عَمَدَ إِلَى بُرْمَتِنَا فَبَصَقَ وَبَارَكَ ثُمَّ قَالَ " ادْعُ خَابِزَةً فَلْتَخْبِزْ مَعِي وَاقْدَحِي مِنْ بُرْمَتِكُمْ وَلاَ تُنْزِلُوهَا"، وَهُمْ أَلْفٌ، فَأُقْسِمُ بِاللَّهِ لَقَدْ أَكَلُوا حَتَّى تَرَكُوهُ وَانْحَرَفُوا، وَإِنَّ بُرْمَتَنَا لَتَغِطُّ كَمَا هِيَ، وَإِنَّ عَجِينَنَا لَيُخْبَزُ كَمَا هُوَ.
عمرو بن علی برایم حدیث کرد، ابوعاصم برایمان حدیث کرد، حنظله بن ابیسفیان به ما خبر داد، سعید بن میناء به ما خبر داد و گفت: شنیدم که جابر بن عبدالله رضی الله عنهما میفرمود: هنگامی که خندق حفر میشد، پیامبر ﷺ را در حالی دیدم که بسیار گرسنه بودند. پس نزد همسرم بازگشتم و گفتم:
«آیا چیزی برای خوردن داری؟ زیرا رسول خدا ﷺ را بسیار گرسنه دیدم.» او کیسهای بیرون آورد که در آن یک صاع جو بود و ما بزغالهای اهلی داشتیم که آن را ذبح کردم. همسرم جو را آسیاب کرد و همزمان با پایان کار من، کار او نیز تمام شد. گوشت را قطعهقطعه کرده و در دیگ سفالی گذاشتم، سپس نزد رسول خدا ﷺ بازگشتم. همسرم گفت: «مرا نزد رسول خدا ﷺ و یارانش شرمنده نکن.» پس نزد ایشان رفتم و در گوششان گفتم: «ای رسول خدا! ما بزغالهای از خود را ذبح کردیم و یک صاع جو که داشتیم آسیاب نمودیم، پس شما و چند نفر همراهتان تشریف بیاورید.» اما پیامبر ﷺ با صدای بلند فریاد زدند: «ای اهل خندق! جابر طعامی تدارک دیده است، پس همه بیایید!» رسول خدا ﷺ به من فرمودند: «دیگ خود را از روی اجاق برندارید و خمیرتان را نپزید تا من بیایم.» پس من رفتم و رسول خدا ﷺ نیز پیشاپیش مردم آمدند. وقتی نزد همسرم رسیدم، گفت: «وای بر تو! وای بر تو!» گفتم: «همان کاری را کردم که گفتی.» سپس خمیر را برای ایشان آورد، پیامبر ﷺ در آن تف کردند و دعای برکت نمودند. آنگاه به سمت دیگ سفالی ما رفتند، در آن تف کردند و دعای برکت خواندند. سپس فرمودند: «زن نانوا را صدا بزن تا با تو نان بپزد و از دیگتان غذا بکشید اما آن را از روی اجاق پایین نگذارید.» تعداد آنان هزار نفر بود. قسم به خدا، همگی سیر شدند و غذا را رها کرده و رفتند، در حالی که دیگ ما همچنان مانند قبل میجوشید و خمیرمان نیز همچنان پخته میشد و چیزی از آن کم نشده بود.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
خداوند به غذای اندک جابر برکت داد تا هزار نفر از آن خوردند.
این ماجرا هنگام حفر خندق رخ داد؛ جابر گرسنگی پیامبر ﷺ را دید و در خانهاش غذایی ساده برای ایشان فراهم کرد.
خندق دفاعیای که مسلمانان در نبرد خندق پیرامون مدینه حفر کردند.
واحدی برای اندازهگیری حجم که در این روایت مقدار جو را نشان میدهد.
فزونی خیر و سودمندی چیزی به خواست خداوند.
عالمان کلاسیک این ماجرا را نشانهای از معجزاتی میدانند که خداوند به پیامبر ﷺ عطا کرد و نمونهای از برکت در غذا. آنان همچنین از آن نتیجه میگیرند که میزبان میتواند دیگران را دعوت کند و پیامبر ﷺ با گفتن به جابر که دیگ را روی آتش نگه دارد و خمیر را هنوز نپزد، با دوراندیشی رفتار کرد. این ماجرا همچنین ارزش سخاوت را برجسته میکند، حتی وقتی خانواده دارایی اندکی دارد.
- اگر در اطراف خود کسی را گرسنه یا نیازمند دیدی، متناسب با توانت به او کمک کن.
- آنچه داری با مهماننوازی تقسیم کن و منتظر نمان تا دارایی فراوانی داشته باشی.
- از خداوند برای غذایت برکت بخواه و قدردان کمک عملی دیگران باش.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.