غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4230

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ، فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا، وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمْ، أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ، وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ ـ إِمَّا قَالَ بِضْعٌ وَإِمَّا قَالَ ـ فِي ثَلاَثَةٍ وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي، فَرَكِبْنَا سَفِينَةً، فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ، فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، وَكَانَ أُنَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا ـ يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ ـ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، وَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ، وَهْىَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا، عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً، وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ، فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا، فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ‏.‏ قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ‏.‏ فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلاَّ وَاللَّهِ، كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ، وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ، وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ بِالْحَبَشَةِ، وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَايْمُ اللَّهِ، لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا، وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ، وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ، وَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَيْهِ‏.‏

ترجمه

ابوموسی رضی الله عنه روایت کرده است: خبر هجرت پیامبر ﷺ در حالی که ما در یمن بودیم به ما رسید، پس ما نیز به قصد مهاجرت به سوی ایشان راه افتادیم. من و دو برادرم بودیم که من کوچک‌ترین آن‌ها بودم؛ یکی از آن دو ابوبرده و دیگری ابورهم بود. تعداد ما پنجاه و دو یا پنجاه و سه مرد از قومم بود. سوار کشتی شدیم، اما کشتی ما را به نزد نجاشی در حبشه برد. در آنجا با جعفر بن ابی‌طالب دیدار کردیم و همراه او ماندیم تا اینکه همگی با هم به مدینه رسیدیم و در هنگام فتح خیبر به محضر پیامبر ﷺ شرفیاب شدیم. برخی از مردم به ما یعنی اهل کشتی می‌گفتند:

«ما پیش از شما هجرت کرده‌ایم.» اسماء بنت عمیس که از همراهان ما بود، برای دیدار حفصه همسر پیامبر ﷺ رفت. او نیز از کسانی بود که به همراه سایر مهاجران به نزد نجاشی هجرت کرده بود. عمر رضی الله عنه وارد خانه حفصه شد در حالی که اسماء نیز آنجا حضور داشت. عمر با دیدن اسماء پرسید: «این کیست؟» گفت: «اسماء بنت عمیس.» عمر گفت: «آیا این همان زن حبشی است؟ آیا این همان بانوی دریانورد است؟» اسماء پاسخ داد: «بله.» عمر گفت: «ما پیش از شما هجرت کرده‌ایم، بنابراین ما نسبت به شما به رسول خدا ﷺ سزاوارتریم.» اسماء خشمگین شد و گفت: «هرگز نه، سوگند به خدا! شما در کنار رسول خدا ﷺ بودید که گرسنگانتان را سیر می‌کرد و نادانانتان را پند می‌داد، اما ما در سرزمینی دورافتاده و ناخوشایند در حبشه به سر می‌بردیم و همه این سختی‌ها را تنها به خاطر خدا و رسولش ﷺ تحمل کردیم. سوگند به خدا! نه غذایی خواهم خورد و نه نوشیدنی‌ای خواهم نوشید تا آنچه را که گفتی به اطلاع رسول خدا ﷺ برسانم. ما در آنجا آزار دیدیم و ترسیدیم. این موضوع را حتماً با پیامبر ﷺ در میان خواهم گذاشت و از ایشان سؤال خواهم کرد. سوگند به خدا! نه دروغ خواهم گفت، نه چیزی را کم خواهم کرد و نه بر آن خواهم افزود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

فداکاری‌های سنگینِ یک هجرت صادقانه شایستهٔ به‌رسمیت‌شناختن و احترام است.

پیشینه و سبب بیان

این روایت گفت‌وگویی میان عمر و اسماء بنت عمیس را دربارهٔ اینکه چه کسی زودتر هجرت کرده و چه کسی نسبت به پیامبر ﷺ سزاوارتر است، شرح می‌دهد. اسماء سپس سخنان عمر را با پیامبر ﷺ در میان گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
هجرت

کوچ به‌خاطر دین؛ در اینجا سفر مسلمانان به جایی که می‌توانستند دین خود را حفظ کنند.

نجاشی

عنوان فرمانروای حبشه؛ جایی که مسلمانان در آن پناه یافتند.

سرنشینان کشتی

گروهی از مسلمانان یمن که با کشتی به حبشه سفر کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک یادآور می‌شوند که فضیلت مهاجران را نباید تنها با تقدم در رسیدن سنجید؛ رنج‌ها و فداکاری‌هایی هم که برای رضای خدا تحمل کردند اهمیت دارد. اسماء نشان می‌دهد که می‌توان سخنی دربارهٔ فضیلت دیگران را با دقت و انصاف نزد پیامبر ﷺ مطرح کرد. این روایت دلیلی برای دامن‌زدن به رقابت میان افراد نیست؛ بلکه بر اهمیت به‌رسمیت‌شناختن عادلانه تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آنکه فضیلت‌های دیگران را با خود مقایسه کنی، رنج‌ها و فداکاری‌هایشان را به رسمیت بشناس.
  2. قضاوت ناعادلانه یا آزاردهنده را آرام و صادقانه با فردی آگاه و صاحب‌اختیار در میان بگذار.
  3. برای رضای خدا تلاش‌های بزرگ انجام بده، نه برای کسب تحسین یا برتری نزد مردم.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.