غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4280

روایت‌شده توسط Al-Abbas ibn Abd al-Muttalib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Abbas ibn Abd al-Muttalib

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا سَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَبَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا، خَرَجَ أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ وَحَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ وَبُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ يَلْتَمِسُونَ الْخَبَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا يَسِيرُونَ حَتَّى أَتَوْا مَرَّ الظَّهْرَانِ، فَإِذَا هُمْ بِنِيرَانٍ كَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ، فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ مَا هَذِهِ لَكَأَنَّهَا نِيرَانُ عَرَفَةَ‏.‏ فَقَالَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ نِيرَانُ بَنِي عَمْرٍو‏.‏ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ عَمْرٌو أَقَلُّ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَرَآهُمْ نَاسٌ مِنْ حَرَسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدْرَكُوهُمْ فَأَخَذُوهُمْ، فَأَتَوْا بِهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْلَمَ أَبُو سُفْيَانَ، فَلَمَّا سَارَ قَالَ لِلْعَبَّاسِ ‏"‏ احْبِسْ أَبَا سُفْيَانَ عِنْدَ حَطْمِ الْخَيْلِ حَتَّى يَنْظُرَ إِلَى الْمُسْلِمِينَ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَهُ الْعَبَّاسُ، فَجَعَلَتِ الْقَبَائِلُ تَمُرُّ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَمُرُّ كَتِيبَةً كَتِيبَةً عَلَى أَبِي سُفْيَانَ، فَمَرَّتْ كَتِيبَةٌ قَالَ يَا عَبَّاسُ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَذِهِ غِفَارُ‏.‏ قَالَ مَا لِي وَلِغِفَارَ ثُمَّ مَرَّتْ جُهَيْنَةُ، قَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ مَرَّتْ سَعْدُ بْنُ هُذَيْمٍ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَمَرَّتْ سُلَيْمُ، فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، حَتَّى أَقْبَلَتْ كَتِيبَةٌ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا، قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَ هَؤُلاَءِ الأَنْصَارُ عَلَيْهِمْ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ مَعَهُ الرَّايَةُ‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا أَبَا سُفْيَانَ الْيَوْمُ يَوْمُ الْمَلْحَمَةِ، الْيَوْمَ تُسْتَحَلُّ الْكَعْبَةُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا عَبَّاسُ حَبَّذَا يَوْمُ الذِّمَارِ‏.‏ ثُمَّ جَاءَتْ كَتِيبَةٌ، وَهْىَ أَقَلُّ الْكَتَائِبِ، فِيهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ، وَرَايَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَعَ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، فَلَمَّا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَلَمْ تَعْلَمْ مَا قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ قَالَ ‏"‏ مَا قَالَ ‏"‏‏.‏ قَالَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ كَذَبَ سَعْدٌ، وَلَكِنْ هَذَا يَوْمٌ يُعَظِّمُ اللَّهُ فِيهِ الْكَعْبَةَ، وَيَوْمٌ تُكْسَى فِيهِ الْكَعْبَةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُرْكَزَ رَايَتُهُ بِالْحَجُونِ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ وَأَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ سَمِعْتُ الْعَبَّاسَ يَقُولُ لِلزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، هَا هُنَا أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَرْكُزَ الرَّايَةَ، قَالَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَنْ يَدْخُلَ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ مِنْ كَدَاءٍ، وَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ كُدَا، فَقُتِلَ مِنْ خَيْلِ خَالِدٍ يَوْمَئِذٍ رَجُلاَنِ حُبَيْشُ بْنُ الأَشْعَرِ وَكُرْزُ بْنُ جَابِرٍ الْفِهْرِيُّ‏.‏

ترجمه

هشام از پدرش نقل کرده است: هنگامی که رسول خدا ﷺ در سال فتح مکه به سمت آن شهر حرکت کردند و این خبر به قریش رسید، ابوسفیان بن حرب، حکیم بن حزام و بدیل بن ورقاء برای کسب اطلاع درباره رسول خدا ﷺ خارج شدند. آنان به راه خود ادامه دادند تا به

«مَرّ الظَّهران» رسیدند. ناگهان آتش‌های بسیاری دیدند که گویی آتش‌های عرفات بودند. ابوسفیان گفت: «این چیست؟ گویی آتش‌های عرفات است.» بدیل بن ورقاء گفت: «این آتش‌های بنی‌عمرو است.» ابوسفیان گفت: «بنی‌عمرو کمتر از این تعداد هستند.» در همین حال، برخی از نگهبانان رسول خدا ﷺ آنان را دیدند و دستگیر کردند و نزد رسول خدا ﷺ آوردند. ابوسفیان اسلام آورد. وقتی پیامبر ﷺ حرکت کردند، به عباس فرمودند: «ابوسفیان را در محل عبور اسبان نگه دار تا مسلمانان را تماشا کند.» عباس او را نگه داشت و قبایل همراه پیامبر ﷺ دسته‌دسته از مقابل ابوسفیان عبور کردند. دسته‌ای گذشت، ابوسفیان پرسید: «ای عباس! اینان چه کسانی هستند؟» عباس گفت: «اینان غِفار هستند.» گفت: «من با غفار چه کار دارم!» سپس جهینه گذشتند و او همان حرف را تکرار کرد. سپس سعد بن هذیم گذشتند و باز همان را گفت. سپس سلیم گذشتند و باز همان را گفت. تا اینکه دسته‌ای آمد که مانند آن را ندیده بود. پرسید: «اینان چه کسانی هستند؟» عباس گفت: «اینان انصار هستند و سعد بن عباده پرچمدار آنان است.» سعد بن عباده گفت: «ای ابوسفیان! امروز روز جنگ بزرگ است، امروز حرمت کعبه شکسته خواهد شد.» ابوسفیان گفت: «ای عباس! چه نیکوست روز نابودی!» سپس دسته‌ای دیگر آمد که کوچکترین دسته بود و رسول خدا ﷺ و یارانشان در میان آنان بودند و پرچم پیامبر ﷺ نزد زبیر بن عوام بود. وقتی رسول خدا ﷺ از کنار ابوسفیان گذشتند، فرمودند: «آیا می‌دانی سعد بن عباده چه گفته است؟» ابوسفیان عرض کرد: «چه گفته است؟» فرمودند: «فلان و فلان چیز را گفته است.» سپس فرمودند: «سعد دروغ گفته است، بلکه امروز روزی است که خداوند کعبه را تعظیم می‌کند و امروز روزی است که کعبه پوشانده می‌شود.» راوی گوید: رسول خدا ﷺ دستور دادند پرچمشان در «حَجون» نصب شود. عروه نقل کرده است که نافع بن جبیر بن مطعم به من خبر داد: شنیدم عباس به زبیر بن عوام می‌گفت: «ای ابوعبدالله! آیا اینجا جایی است که رسول خدا ﷺ به تو دستور دادند پرچم را نصب کنی؟» راوی گوید: در آن روز رسول خدا ﷺ به خالد بن ولید دستور دادند از بالای مکه، از منطقه «کَداء» وارد شود و خود پیامبر ﷺ از «کُدا» وارد شدند. در آن روز دو نفر از سواران خالد بن ولید به نام‌های حبیش بن اشعر و کرز بن جابر فهری شهید شدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در فتح مکه، پیامبر ﷺ با خشونت علیه کعبه مخالفت کرد.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث رویدادهای فتح مکه را بیان می‌کند: ابوسفیان سپاه مسلمانان را در حال عبور می‌بیند و می‌شنود که پیامبر ﷺ سخن سعد بن عباده را اصلاح می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
المغازی

روایت‌هایی درباره غزوه‌ها و لشکرکشی‌های پیامبر ﷺ.

الحَجون

مکانی در مکه که پیامبر ﷺ دستور داد پرچمش را در آنجا برافرازند.

بزرگداشت کعبه

حرمت نهادن به کعبه و پاسداری از قداست آن.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این روایت را دلیلی بر آن می‌دانند که پیامبر ﷺ بر حرمت کعبه تأکید کرد و سخنان تهدیدآمیز سعد بن عباده را اصلاح نمود. فتح مکه مجوزی برای هتک حرمت حرم نبود. عالمان همچنین از این روایت نتیجه می‌گیرند که رهبر باید سخنان زیردستانش را، اگر مقصود دینی را نادرست بازتاب می‌دهد، به‌روشنی اصلاح کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر سخنان تهدیدآمیز یا نادرستی که حرمت انسان‌ها یا مکان‌ها را خدشه‌دار می‌کند، موضع بگیرید.
  2. هرگز اجازه ندهید قدرت و پیروزی بهانه‌ای برای زیر پا گذاشتن حدود و حرمت‌ها شود.
  3. در بحران‌ها روشن و دقیق سخن بگویید تا مردم به یک اقدام، نیت انتقام‌جویانه نسبت ندهند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.