غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4294

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا ابْنِ عَبَّاسٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو النُّعْمَانِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2أَبُو عَوَانَةَ
  3. 3أَبِي بِشْرٍ
  4. 4سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ
  5. 5ابْنِ عَبَّاسٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ عُمَرُ يُدْخِلُنِي مَعَ أَشْيَاخِ بَدْرٍ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِمَ تُدْخِلُ هَذَا الْفَتَى مَعَنَا، وَلَنَا أَبْنَاءٌ مِثْلُهُ فَقَالَ إِنَّهُ مِمَّنْ قَدْ عَلِمْتُمْ‏.‏ قَالَ فَدَعَاهُمْ ذَاتَ يَوْمٍ، وَدَعَانِي مَعَهُمْ قَالَ وَمَا رُئِيتُهُ دَعَانِي يَوْمَئِذٍ إِلاَّ لِيُرِيَهُمْ مِنِّي فَقَالَ مَا تَقُولُونَ ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ‏}‏ حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ أُمِرْنَا أَنْ نَحْمَدَ اللَّهَ وَنَسْتَغْفِرَهُ، إِذَا نُصِرْنَا وَفُتِحَ عَلَيْنَا‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ نَدْرِي‏.‏ أَوْ لَمْ يَقُلْ بَعْضُهُمْ شَيْئًا‏.‏ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَكَذَاكَ تَقُولُ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَمَا تَقُولُ قُلْتُ هُوَ أَجَلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ اللَّهُ لَهُ ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ فَتْحُ مَكَّةَ، فَذَاكَ عَلاَمَةُ أَجَلِكَ ‏{‏فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا‏}‏ قَالَ عُمَرُ مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إِلاَّ مَا تَعْلَمُ‏.‏

ترجمه

ابو نعمان برای ما حدیث کرد، ابو عوانه برای ما حدیث کرد، از ابی بشر، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: عمر مرا همراه با پیران بدر در مجلس خود راه می‌داد. برخی از آنان گفتند:

«چرا این جوان را با ما وارد می‌کنی، در حالی که ما نیز پسرانی هم‌سن او داریم؟» عمر فرمود: «شما می‌دانید که او کیست.» روزی عمر آنان را فراخواند و مرا نیز با ایشان دعوت کرد؛ و گمان نمی‌کنم آن روز مرا دعوت کرده باشد مگر اینکه بخواهد جایگاه علمی مرا به آنان نشان دهد. سپس پرسید: «درباره آیه {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} تا پایان سوره چه می‌گویید؟» برخی گفتند: «به ما دستور داده شده است که چون یاری شدیم و پیروز گشتیم، خداوند را سپاس گوییم و از او آمرزش بطلبیم.» برخی گفتند: «نمی‌دانیم» یا بعضی چیزی نگفتند. سپس به من گفت: «ای ابن عباس! آیا تو نیز همین را می‌گویی؟» گفتم: «خیر.» فرمود: «پس چه می‌گویی؟» گفتم: «این اشاره به اجل رسول الله ﷺ است که خداوند او را از آن آگاه ساخت. {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} یعنی فتح مکه، و این نشانه نزدیک شدن اجل توست؛ پس {فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا} (پروردگارت را با حمد و ثنا تسبیح گو و از او آمرزش بخواه که او بسیار توبه‌پذیر است).» عمر فرمود: «من از این سوره جز آنچه تو می‌دانی، نمی‌دانم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن‌عباس سورهٔ نصر را بشارتی از نزدیک بودن وفات پیامبر ﷺ دانست.

پیشینه و سبب بیان

عمر ابن‌عباس را به مجلسی از کهنه‌سربازان بدر دعوت کرد و از آنان دربارهٔ معنای سورهٔ نصر پرسید. او می‌خواست به حاضران نشان دهد چرا با وجود سن کم ابن‌عباس، او را در جمع خود پذیرفته است.

توضیح واژه‌های دشوار
اهل بدر

صحابه‌ای که در جنگ بدر شرکت کردند.

سورهٔ نصر

صدودهمین سورهٔ قرآن که از یاری خداوند و فتح سخن می‌گوید.

توبه

اظهار پشیمانی و درخواست آمرزش از خداوند.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح ابن‌عباس را با نزدیک شدن وفات پیامبر ﷺ مرتبط می‌دانند: فتح مکه و ورود مردم به اسلام نشانه‌ای بود از اینکه مأموریت دنیوی ایشان به پایان رسیده است. فرمان به ستایش خداوند و درخواست آمرزش می‌آموزد که حتی هنگام موفقیت نیز عبادت و فروتنی شایسته است. عمر دانش ابن‌عباس را به رسمیت شناخت و نشان داد که بینش و فهم تنها به سن وابسته نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. پس از پیروزی، به جای نسبت دادن افتخار به خود، خداوند را بستایید و از او آمرزش بخواهید.
  2. به جوانانی که دانش خود را نشان داده‌اند فرصت دهید در گفت‌وگوهای مهم مشارکت کنند.
  3. معنای ژرف‌تر آیات قرآن را بررسی کنید و در این راه از اهل دانش بیاموزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.