غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4361

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الَّذِي حَفِظْنَاهُ مِنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَمِائَةِ رَاكِبٍ أَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ نَرْصُدُ عِيرَ قُرَيْشٍ، فَأَقَمْنَا بِالسَّاحِلِ نِصْفَ شَهْرٍ فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ حَتَّى أَكَلْنَا الْخَبَطَ، فَسُمِّيَ ذَلِكَ الْجَيْشُ جَيْشَ الْخَبَطِ، فَأَلْقَى لَنَا الْبَحْرُ دَابَّةً يُقَالُ لَهَا الْعَنْبَرُ، فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ وَادَّهَنَّا مِنْ وَدَكِهِ حَتَّى ثَابَتْ إِلَيْنَا أَجْسَامُنَا، فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَنَصَبَهُ فَعَمَدَ إِلَى أَطْوَلِ رَجُلٍ مَعَهُ ـ قَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً ضِلَعًا مِنْ أَعْضَائِهِ فَنَصَبَهُ وَأَخَذَ رَجُلاً وَبَعِيرًا ـ فَمَرَّ تَحْتَهُ قَالَ جَابِرٌ وَكَانَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ نَحَرَ ثَلاَثَ جَزَائِرَ، ثُمَّ نَحَرَ ثَلاَثَ جَزَائِرَ، ثُمَّ نَحَرَ ثَلاَثَ جَزَائِرَ، ثُمَّ إِنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ نَهَاهُ‏.‏ وَكَانَ عَمْرٌو يَقُولُ أَخْبَرَنَا أَبُو صَالِحٍ أَنَّ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ قَالَ لأَبِيهِ كُنْتُ فِي الْجَيْشِ فَجَاعُوا‏.‏ قَالَ انْحَرْ‏.‏ قَالَ نَحَرْتُ‏.‏ قَالَ ثُمَّ جَاعُوا قَالَ انْحَرْ‏.‏ قَالَ نَحَرْتُ‏.‏ قَالَ ثُمَّ جَاعُوا قَالَ انْحَرْ‏.‏ قَالَ نَحَرْتُ ثُمَّ جَاعُوا قَالَ انْحَرْ‏.‏ قَالَ نُهِيتُ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد و گفت: آنچه از عمرو بن دینار به خاطر داریم این است که گفت: شنیدم جابر بن عبدالله می‌فرمود: رسول الله ﷺ ما را که سیصد سوار بودیم به فرماندهی ابوعبیده بن جراح فرستادند تا کاروان قریش را زیر نظر بگیریم. نیم ماه در ساحل ماندیم و چنان گرسنگی شدیدی به ما رسید که

«خبط» (برگ‌های درخت سلم) خوردیم، به همین دلیل آن سپاه «جیش الخبط» نامیده شد. سپس دریا جانوری بزرگ به نام «عنبر» برای ما به ساحل انداخت. نیم ماه از آن خوردیم و از روغنش بر بدن‌هایمان مالیدیم تا اینکه بدن‌هایمان قوت و سلامت خود را بازیافت. ابوعبیده یکی از دنده‌های آن را گرفت و در زمین نصب کرد، سپس سراغ بلندقدترین مرد همراهش رفت (تا از زیر آن عبور کند). سفیان یک بار گفت: «دنده‌ای از اعضای آن را گرفت و نصب کرد، سپس مردی و شتری را از زیر آن عبور داد.» جابر افزود: مردی از میان مردم سه شتر ذبح کرد، سپس سه شتر دیگر، و باز هم سه شتر دیگر، تا اینکه ابوعبیده او را منع کرد. عمرو می‌گفت: ابوصالح به ما خبر داد که قیس بن سعد به پدرش گفت: «من در آن سپاه بودم و مردم گرسنه شدند.» پدرش گفت: «(شتر) ذبح کن.» گفت: «ذبح کردم.» گفت: «سپس دوباره گرسنه شدند.» گفت: «ذبح کن.» گفت: «ذبح کردم.» گفت: «سپس دوباره گرسنه شدند.» گفت: «ذبح کن.» گفت: «ذبح کردم، سپس دوباره گرسنه شدند و شما فرمودید: 'ذبح کن'، اما من (توسط ابوعبیده) منع شدم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از گرسنگی شدید، دریا برای بازگشت توان سپاه، خوراکی به آنان رساند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ سیصد مرد را به فرماندهی ابوعبیده بن جراح فرستاد تا کاروان قریش را زیر نظر بگیرند. آنان در مدت اقامت در ساحل دچار گرسنگی شدید شدند؛ دریا جانوری بزرگ را به ساحل انداخت و آنان از آن خوراک تهیه کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
خَبَط

برگ‌های درختی خاردار که مردان پس از تمام‌شدن خوراکشان خوردند.

عَنْبَر

نام جانور دریایی بزرگی که دریا به ساحل انداخت و سپاه از آن خورد.

وَدَک

چربی‌ای که هنگام پختن گوشت بیرون می‌آید و در این ماجرا برای مالیدن بر بدن نیز به کار رفت.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، این واقعه را دلیلی بر جواز خوردن جانوران دریایی و حلال‌بودن جانوری می‌دانند که دریا به ساحل انداخته بود. این روایت همچنین نشان می‌دهد که فرمانده می‌تواند برای مدیریت مسئولانهٔ امکانات گروه، هزینه‌ها و ذبح چارپایان سواری را محدود کند. مردان برای مقابله با گرسنگی از راهکارهای عملی بهره گرفتند و هم‌زمان به روزی‌رسانی الله توکل کردند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در شرایط دشوار، اقدام‌های عملی انجام دهید و در عین حال به روزی‌رسانی الله توکل کنید.
  2. از امکانات مشترک با دقت استفاده کنید و از راهنمایی‌های معقول فرماندهٔ مسئول پیروی کنید.
  3. در زمان کمبود، خوراک را تقسیم کنید و به توان و نیازهای همهٔ گروه توجه داشته باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.