غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4370

روایت‌شده توسط Umm Salama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Salama

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو،‏.‏ وَقَالَ بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرٍ، أَنَّ كُرَيْبًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَرْسَلُوا إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا، وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ، وَإِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّيهَا، وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَضْرِبُ مَعَ عُمَرَ النَّاسَ عَنْهُمَا‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا، وَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي، فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُمْ، فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي إِلَى عَائِشَةَ، فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُمَا، وَإِنَّهُ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَىَّ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ، فَصَلاَّهُمَا، فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْخَادِمَ فَقُلْتُ قُومِي إِلَى جَنْبِهِ فَقُولِي تَقُولُ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَمْ أَسْمَعْكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ فَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا‏.‏ فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي‏.‏ فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ، فَأَشَارَ بِيَدِهِ، فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏ "‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ، سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ، إِنَّهُ أَتَانِي أُنَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ بِالإِسْلاَمِ مِنْ قَوْمِهِمْ، فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ، فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏‏.‏

ترجمه

یحیی بن سلیمان برای ما حدیث کرد، ابن وهب برایم حدیث گفت، عمرو به من خبر داد. و بکر بن مُضَر از عمرو بن حارث، او از بُکَیر روایت کرده است که کُرَیب (مولای ابن عباس) به او خبر داد که ابن عباس، عبدالرحمن بن اَزهَر و مِسوَر بن مَخرَمه او را نزد عایشه رضی الله عنها فرستادند و گفتند:

«سلام همه ما را به ایشان برسان و درباره دو رکعت بعد از نماز عصر از وی بپرس؛ زیرا به ما خبر رسیده که تو این دو رکعت را می‌خوانی، در حالی که به ما رسیده است که پیامبر ﷺ از آن نهی فرموده‌اند.» ابن عباس گفت: «من و عمر رضی الله عنه مردم را به خاطر خواندن این دو رکعت تنبیه می‌کردیم.» کُرَیب گفت: «بر ایشان وارد شدم و پیامشان را رساندم. فرمود: 'از اُمّ سلمه بپرس.' من این پاسخ را به آنان اطلاع دادم و مرا با همان مأموریتی که نزد عایشه فرستاده بودند، نزد اُمّ سلمه بازگرداندند. اُمّ سلمه فرمود: 'من شنیدم که پیامبر ﷺ از این دو رکعت نهی می‌فرمودند. روزی پیامبر ﷺ نماز عصر را خواندند و سپس نزد من آمدند. در آن هنگام زنانی از انصارِ قبیله بنی‌حرام نزد من بودند. آنگاه ایشان آن دو رکعت را خواندند. من کنیزم را نزد ایشان فرستادم و گفتم: 'کنار ایشان بایست و بگو: اُمّ سلمه می‌گوید: ای رسول خدا ﷺ! آیا نشنیدم که شما از این دو رکعت نهی می‌فرمودید؟ پس چگونه می‌بینم که شما آنها را می‌خوانید؟' و اگر با دست اشاره کردند، عقب برو.' کنیز چنین کرد و پیامبر ﷺ با دست اشاره فرمودند و او عقب رفت. چون ایشان از نماز فارغ شدند، فرمودند: 'ای دختر ابوامیه! درباره دو رکعت بعد از عصر پرسیدی. راستی گروهی از قبیله عبدالقیس برای پذیرش اسلام از سوی قومشان نزد من آمدند و مرا از دو رکعتی که بعد از ظهر خوانده می‌شد مشغول داشتند؛ بنابراین این دو رکعت، همان دو رکعت هستند.'»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ پس از نماز عصر دو رکعت خواند تا سنتِ پس از نماز ظهر را که از دست داده بود به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

گروهی از قبیلهٔ عبدالقیس نزد پیامبر ﷺ آمدند تا اسلام بیاورند. دیدارشان ایشان را مشغول کرد و نتوانست دو رکعت پس از ظهر را به‌موقع بخواند؛ سپس آن دو رکعت را پس از عصر جبران کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدی از نماز که از جمله شامل ایستادن، رکوع و سجده است.

جبران کردن

خواندن نماز در زمانی دیرتر، پس از گذشت وقت معمول آن.

بنو حرام از انصار

گروهی از زنانِ وابسته به یکی از تیره‌های انصار؛ انصار ساکنان مدینه بودند که از پیامبر ﷺ حمایت کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت کرده‌اند که پیامبر ﷺ دو رکعت سنتِ پس از ظهر را جبران کرد، زیرا دیداری مهم مانع خواندن آن در وقت معمول شده بود. روایت روشن می‌کند که چرا ایشان در آن مورد پس از عصر نماز خواند؛ اما فرمانی کلی برای خواندن نمازهای مستحبی پس از عصر نیست. مذاهب فقهی با توجه به دیگر ادله، استثناها و نمازهای سنتِ مؤکدِ فوت‌شده را بررسی می‌کنند و در نتایج فقهی اختلاف دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. میان سنتی که در وقت معمول خود خوانده می‌شود و جبران آن به‌دلیل پیش‌آمدی مشخص تفاوت بگذارید.
  2. اگر میان سخنان و رفتار ظاهری تعارضی دیدید، پیش از داوری دربارهٔ آن توضیح بخواهید.
  3. برای مسئولیت‌های مهم وقت بگذارید، اما اگر توضیحات و احکام پشتیبانی می‌کنند، پس از آن عبادتِ فوت‌شده را به‌جا آورید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.