Sahih al-Bukhari، حدیث 4383
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا ثَلاَثًا ". فَلَمْ يَقْدَمْ مَالُ الْبَحْرَيْنِ حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ أَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي. قَالَ جَابِرٌ فَجِئْتُ أَبَا بَكْرٍ، فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا ثَلاَثًا ". قَالَ فَأَعْطَانِي. قَالَ جَابِرٌ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ بَعْدَ ذَلِكَ فَسَأَلْتُهُ، فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَلَمْ يُعْطِنِي، فَقُلْتُ لَهُ قَدْ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، فَإِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي، وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي. فَقَالَ أَقُلْتَ تَبْخَلُ عَنِّي وَأَىُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ ـ قَالَهَا ثَلاَثًا ـ مَا مَنَعْتُكَ مِنْ مَرَّةٍ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُعْطِيَكَ. وَعَنْ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ جِئْتُهُ، فَقَالَ لِي أَبُو بَكْرٍ عُدَّهَا. فَعَدَدْتُهَا فَوَجَدْتُهَا خَمْسَمِائَةٍ، فَقَالَ خُذْ مِثْلَهَا مَرَّتَيْنِ.
قتیبة بن سعید به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، ابن المنکدر از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما شنید که گفت: رسول الله ﷺ به من فرمودند:
«اگر مال بحرین بیاید، قطعاً به تو اینقدر و اینقدر خواهم داد» و این را سه بار تکرار کردند. اما مال بحرین نیامد تا اینکه رسول الله ﷺ رحلت فرمودند. وقتی در دوران خلافت ابوبکر رضی الله عنه آن مال رسید، او دستور داد منادیای ندا دهد: «هر کس نزد پیامبر ﷺ طلب یا وعدهای دارد، نزد من بیاید.» جابر رضی الله عنه گفت: نزد ابوبکر رضی الله عنه رفتم و به او خبر دادم که پیامبر ﷺ فرموده بودند: «اگر مال بحرین بیاید، به تو اینقدر و اینقدر خواهم داد» و سه بار تکرار کردند. پس او به من پرداخت کرد. جابر رضی الله عنه گفت: پس از آن با ابوبکر رضی الله عنه دیدار کردم و از او درخواست نمودم، اما به من نداد؛ دوباره نزدش رفتم، باز هم نداد؛ بار سوم نیز نزدش رفتم و نداد. گفتم: یک بار آمدم و ندادی، دوباره آمدم و ندادی، بار سوم هم آمدم و ندادی؛ یا باید به من بدهی یا نسبت به من بخل ورزی. او فرمود: آیا میگویی نسبت به تو بخل میورزم؟ چه بیماریای بدتر از بخل است؟ این جمله را سه بار تکرار کرد و افزود: هر بار که از دادن به تو خودداری کردم، قصد داشتم که به تو بپردازم. و از عمرو، از محمد بن علی روایت شده است: شنیدم جابر بن عبدالله رضی الله عنهما میگفت: نزد او رفتم و ابوبکر رضی الله عنه به من فرمود: آن را بشمار. شمردم و پانصد یافتم. سپس فرمود: دو برابر همین مقدار را نیز بگیر.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوبکر تعهد مالی پیامبر ﷺ به جابر را ادا کرد.
درآمدهایی که از بحرین میرسید و میان اعضای جامعه تقسیم میشد.
تعهد یا وعده مالی پیامبر ﷺ که هنوز ادا نشده بود.
سرزنش کسی بهخاطر اینکه از روی طمع از بخشیدن پول یا دارایی خودداری کند.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که باید به وعدهای که بهحق داده شده وفا کرد و رهبر موظف است تعهدات پیشینیان خود را با دقت انجام دهد. ابوبکر اعلام کرد که مردم میتوانند بدهیها یا وعدههای ادانشده را گزارش کنند و سرانجام آنچه به جابر وعده داده شده بود، با سخاوت به او بخشید. این روایت سخاوت را میستاید و از بخل برحذر میدارد؛ اما همچنین نشان میدهد که تأخیر بهتنهایی ثابت نمیکند کسی بخیل است: ابوبکر توضیح داد که هر بار قصد داشته است چیزی به جابر بدهد.
- تعهدات مالی را بهروشنی ثبت کنید و بهمحض فراهمشدن امکانات، آنها را ادا کنید.
- اگر تعهدی را از پیشینیان خود بر عهده میگیرید، حقوق ادانشده را بررسی کنید و با مردم منصفانه رفتار کنید.
- آنچه را حق شماست روشن و صریح مطالبه کنید، اما بدون دلیل تأخیر را به بخل نسبت ندهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.