Sahih al-Bukhari، حدیث 4514
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Umar
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
محمد بن بشار به ما حدیث کرد، عبدالوهاب به ما حدیث کرد، عبیدالله از نافع و او از ابن عمر رضی الله عنهما روایت نمود که در فتنهی ابن زبیر، دو مرد نزد او آمدند و گفتند:
«مردم تباه شدهاند و تو پسر عمر و صحابی پیامبر ﷺ هستی؛ چه چیزی تو را از قیام باز میدارد؟» فرمود: «آنچه مرا باز میدارد این است که الله خون برادر مسلمانم را حرام کرده است.» آن دو گفتند: «آیا الله نفرموده است: {با آنان بجنگید تا فتنهای باقی نماند}؟» پاسخ داد: «ما جنگیدیم تا فتنه ریشهکن شد و دین تنها برای الله گردید؛ اما شما میخواهید بجنگید تا فتنه برپا شود و دین برای غیر الله گردد.» عثمان بن صالح از ابن وهب اضافه کرد که گفت: فلانی و حیوة بن شریح از بکر بن عمرو معافری به من خبر دادند که بکیر بن عبدالله از نافع روایت کرده که مردی نزد ابن عمر آمد و گفت: «ای ابوعبدالرحمن! چه چیزی باعث شده که یک سال حج کنی و سالی دیگر عمره، ولی جهاد در راه الله عزوجل را ترک گویی، در حالی که میدانی الله چقدر به آن ترغیب فرموده است؟» فرمود: «ای برادرزادهام! اسلام بر پنج پایه استوار است: ایمان به الله و رسولش، نمازهای پنجگانه، روزهی ماه رمضان، ادای زکات و حج خانهی خدا.» آن مرد گفت: «ای ابوعبدالرحمن! آیا آنچه الله در کتابش ذکر کرده نمیشنوی: {و اگر دو گروه از مؤمنان با هم بجنگند، میان آنان صلح دهید} و {تا فرمان الله} و {با آنان بجنگید تا فتنهای باقی نماند}؟» فرمود: «ما این کار را در عهد رسول الله ﷺ انجام دادیم، آنگاه که اسلام اندک بود و مرد به سبب دینش دچار فتنه میشد؛ یا کشته میشد یا شکنجه میگردید. تا اینکه اسلام فراوان شد و دیگر فتنهای باقی نماند.» آن مرد پرسید: «نظرت دربارهی علی و عثمان چیست؟» فرمود: «اما عثمان، گویی الله او را عفو کرده است، ولی شما دوست ندارید که او بخشیده شود. و اما علی، پسرعموی رسول الله ﷺ و داماد اوست.» سپس با دست اشاره کرد و فرمود: «این خانهی اوست که میبینید.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابن عمر از جان مردم محافظت میکرد و از درگیریای که فتنهای تازه پدید میآورد دوری میجست.
در جریان فتنهٔ پیرامون ابن زبیر، مردانی از ابن عمر پرسیدند چرا در جنگ شرکت نمیکند. روایتی دیگر نیز پرسشهایی دربارهٔ انتخاب او میان حج و عمره و موضعش نسبت به عثمان و علی را شرح میدهد.
آزمایش سخت یا ناآرامی اجتماعی که ایمان و جامعه را تهدید میکند.
کوشش در راه خدا؛ معنای دقیق و احکام آن به بافت و فقه اسلامی بستگی دارد.
اشاره به پنج رکن اسلام: ایمان، نماز، زکات، روزهٔ رمضان و حج.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که متون مربوط به جنگ را نباید جدا از بافتشان به کار برد: ابن عمر میان جنگ با ستم و درگیریای که خود موجب فتنهٔ تازه و خونریزی میشد تفاوت میگذاشت. این روایت بر حرمت جان انسان و ضرورت تلاش برای آشتی تأکید میکند. برشمردن پنج رکن به این معنا نیست که تکالیف دینی دیگری وجود ندارد، بلکه ارکان اصلی اسلام را بیان میکند. چهار مذهب فقهی اهلسنت اقدام مسلحانه را موضوعی مشروط و وابسته به صلاحیتهای معین میدانند، نه دعوتی فردی برای آغاز خودسرانهٔ جنگ.
- بر پایهٔ شعارها وارد خشونت نشوید؛ بافت، پیامدها و شرایط اسلامی را بررسی کنید.
- در درگیریها در پی آشتی باشید و از جان مردم محافظت کنید، حتی اگر برای انتخاب یک طرف فشار زیادی وجود داشته باشد.
- ارکان اسلام را بیاموزید و متون دینی را با دقت و توجه به شرایطشان به کار ببرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.