تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4568

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَىآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2هِشَامٌ
  3. 3ابْنَ جُرَيْجٍ
  4. 4ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ
  5. 5عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ قَالَ لِبَوَّابِهِ اذْهَبْ يَا رَافِعُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْ لَئِنْ كَانَ كُلُّ امْرِئٍ فَرِحَ بِمَا أُوتِيَ، وَأَحَبَّ أَنْ يُحْمَدَ بِمَا لَمْ يَفْعَلْ، مُعَذَّبًا، لَنُعَذَّبَنَّ أَجْمَعُونَ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَمَا لَكُمْ وَلِهَذِهِ إِنَّمَا دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَهُودَ فَسَأَلَهُمْ عَنْ شَىْءٍ، فَكَتَمُوهُ إِيَّاهُ، وَأَخْبَرُوهُ بِغَيْرِهِ، فَأَرَوْهُ أَنْ قَدِ اسْتَحْمَدُوا إِلَيْهِ بِمَا أَخْبَرُوهُ عَنْهُ فِيمَا سَأَلَهُمْ، وَفَرِحُوا بِمَا أُوتُوا مِنْ كِتْمَانِهِمْ، ثُمَّ قَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ‏}‏ كَذَلِكَ حَتَّى قَوْلِهِ ‏{‏يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا‏}‏‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ‏.‏ حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ مَرْوَانَ بِهَذَا‏.‏

ترجمه

ابراهیم بن موسی برایم حدیث کرد، هشام به ما خبر داد که ابن جریج از ابن ابی ملیکه به آنان خبر داد که علقمه بن وقاص به او خبر داد که مروان به دربان خود گفت:

«ای رافع، نزد ابن عباس برو و بگو: اگر هر کسی که به آنچه داده شده شاد شود و دوست دارد به خاطر کاری که نکرده است ستایش شود، معذب گردد، قطعاً همه ما معذب خواهیم شد.» ابن عباس فرمود: «شما را با این موضوع چه کار؟ پیامبر ﷺ تنها یهودیان را فراخواند و از آنان درباره چیزی پرسید، اما آنان حقیقت را پنهان کردند و چیز دیگری به ایشان گفتند. آنان چنین وانمود کردند که گویی به سبب پاسخی که به ایشان داده‌اند شایسته ستایش هستند و به خاطر آنچه پنهان کرده بودند شاد شدند.» سپس ابن عباس خواند: {و چون خداوند از کسانی که کتاب داده شدند پیمان گرفت...} تا سخن خداوند: {...به آنچه آورده‌اند شاد می‌شوند و دوست دارند به خاطر کاری که نکرده‌اند ستایش شوند.} (آل عمران: ۱۸۷-۱۸۸). عبدالرزاق نیز از ابن جریج این روایت را متابعت کرده است. ابن مقاتل برایمان حدیث کرد، حجاج از ابن جریج به ما خبر داد، ابن ابی ملیکه از حمید بن عبدالرحمن بن عوف به من خبر داد که او به وی اطلاع داده بود که مروان این حدیث را برایش بیان کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن‌عباس روشن می‌کند که آیهٔ ۳:۱۸۸ به پنهان‌کردن حقیقت و طلب ستایش اشاره دارد.

پیشینه و سبب بیان

مروان از ابن‌عباس پرسید آیهٔ ۳:۱۸۸ را چگونه باید فهمید. ابن‌عباس آیات را به گروهی از اهل کتاب پیوند داد که حقیقت را پنهان می‌کردند، پاسخی متفاوت می‌دادند و می‌خواستند بابت آن ستایش شوند.

توضیح واژه‌های دشوار
پیمان

تعهدی الزام‌آور که خداوند از اهل کتاب خواست.

پنهان‌کردن حقیقت

پنهان‌داشتن اطلاعات در حالی که انسان حقیقت درست را می‌داند.

ستایش‌شدن به‌خاطر کاری که انجام نداده‌اند

طلب ستایش برای عمل یا پاسخی که با واقعیت مطابقت ندارد.

برداشت‌های عالمان

ابن‌عباس توضیح می‌دهد که این آیات هرگونه شادی از نعمت‌های دریافتی را نکوهش نمی‌کنند. هشدار دربارهٔ پنهان‌کردن حقیقت و در عین حال خواستن ستایش برای پاسخی گمراه‌کننده است. مفسران کلاسیک از این آیات اهمیت راست‌گویی و نیت خالص را برداشت کرده‌اند؛ این روایت حکم مستقلی برای چهار مذهب فقهی تعیین نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام پاسخ‌دادن به پرسش، آنچه را می‌دانید صادقانه بگویید و روشن کنید چه چیزی را نمی‌دانید.
  2. برای کاری که انجام نداده‌اید یا پاسخی که حقیقت را پنهان می‌کند، ستایش نخواهید.
  3. از نعمت‌های دریافتی شاد باشید، اما بررسی کنید که قدردانی شما به بهای صداقت تمام نشود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.