Sahih al-Bukhari، حدیث 4567
روایتشده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ
- 3زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ
- 4عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ
- 5أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رِجَالاً مِنَ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْغَزْوِ تَخَلَّفُوا عَنْهُ، وَفَرِحُوا بِمَقْعَدِهِمْ خِلاَفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اعْتَذَرُوا إِلَيْهِ وَحَلَفُوا، وَأَحَبُّوا أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا، فَنَزَلَتْ {لاَ يَحْسِبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ} الآيَةَ.
سعید بن ابی مریم برای ما حدیث کرد و گفت: محمد بن جعفر به ما خبر داد و گفت: زید بن اسلم برای من حدیث کرد، از عطاء بن یسار، از ابوسعید خدری رضی الله عنه که فرمود: در زمان رسول الله ﷺ مردانی از منافقان بودند که هرگاه رسول الله ﷺ به جنگ میرفتند، آنان عقب میماندند و از اینکه برخلاف رسول الله ﷺ در خانه نشسته بودند، شادمان میشدند. سپس چون رسول الله ﷺ بازمیگشتند، نزد ایشان عذرهای دروغین میآوردند و سوگند یاد میکردند و دوست داشتند که به خاطر کاری که نکردهاند، ستایش شوند. آنگاه این آیه نازل شد: {هرگز گمان نکنند کسانی که شادمانی میکنند...} (سوره آل عمران).
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
منافقان در خانه ماندند و خواهان ستایش برای کارهایی شدند که انجام نداده بودند.
ابوسعید خدری روایت میکند که برخی از منافقان در لشکرکشیها در خانه ماندند، پس از بازگشت عذر آوردند و سوگند خوردند. این روایت را با نزول آیهای مرتبط میداند که با عبارت «آنان که شادمان میشوند…» آغاز میشود (قرآن، ۳:۱۸۸).
کسانی که در ظاهر ایمان نشان میدادند، اما در باطن صادق نبودند.
حرکت نظامیای که پیامبر ﷺ فرماندهی آن را بر عهده داشت.
ادعای شایستگیِ تقدیر برای تلاش یا کارهایی که خود شخص انجام نداده است.
مفسران کلاسیک این روایت را با قرآن ۳:۱۸۸ مرتبط میدانند و تأکید میکنند که عمداً کوتاهی کردن، عذرهای دروغین آوردن و خواهان ستایش بیاساس شدن، از نشانههای نفاق است. این آیه همچنین نسبت به خودپسندی و خواستن ستایش برای کارهایی که شخص انجام نداده است هشدار میدهد. علما میان فریب عمدی و خطای کسی که قصد فریب ندارد تفاوت میگذارند.
- به آنچه وعده دادهای عمل کن و اگر نمیتوانی کاری را انجام دهی، صادقانه بگو.
- دستاوردهایی را که دیگران به دست آوردهاند به خود نسبت نده.
- نیت خود را بررسی کن: در پی قدردانی نباش، اگر بهای آن صداقت و تلاش خالصانه باشد.
این روایت، پرسش مروان از ابنعباس دربارهٔ کسانی را شرح میدهد که خواهان ستایش برای کاری هستند که انجام ندادهاند و بدینترتیب تفسیر قرآن ۳:۱۸۸ را بیشتر روشن میکند.
Sahih al-Bukhari · #4569 (Sahih)این روایت دیگر از ابنعباس نیز دربارهٔ کسانی است که هشدار قرآن ۳:۱۸۸ متوجه آنان است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.