Sahih al-Bukhari، حدیث 4572
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، بَاتَ عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ خَالَتُهُ قَالَ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ، وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا، فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ، أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ، أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ، اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ، ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ، ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا، فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ، ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ، فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي، وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ، اضْطَجَعَ حَتَّى جَاءَهُ الْمُؤَذِّنُ، فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ.
قتیبة بن سعید از مالک، از مخرمة بن سلیمان، از کریب مولای ابن عباس روایت کرده است که ابن عباس رضی الله عنهما به او خبر داد که شبی را در خانه میمونه، همسر پیامبر ﷺ و خالهاش سپری کرد. او گفت:
«من در عرض بالش خوابیدم و رسول الله ﷺ و همسرشان در طول آن خوابیدند. رسول الله ﷺ خوابیدند تا اینکه وقتی نیمی از شب گذشت، یا کمی پیش از آن، یا کمی پس از آن، بیدار شدند و نشستند و با دست خود آثار خواب را از چهرهشان زدودند. سپس ده آیه پایانی سوره آل عمران را خواندند. آنگاه به سمت مشک آبی که آویزان بود رفتند و از آن وضو گرفتند و وضوی خود را نیکو ساختند. سپس برای نماز برخاستند.» ابن عباس گفت: «من نیز برخاستم و مانند کاری که ایشان کردند انجام دادم، سپس رفتم و در کنارشان ایستادم. رسول الله ﷺ دست راست خود را بر سر من گذاشتند و گوش راست مرا گرفتند و پیچاندند. سپس دو رکعت، بعد دو رکعت، بعد دو رکعت، بعد دو رکعت، بعد دو رکعت، بعد دو رکعت نماز خواندند و در نهایت وتر را به جا آوردند. سپس دوباره خوابیدند تا اینکه مؤذن نزد ایشان آمد؛ آنگاه برخاستند و دو رکعت نماز سبک خواندند و بیرون رفتند و نماز صبح را اقامه کردند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ شبها قرآن تلاوت میکرد و نماز تهجّد را در رکعتهای آرام و پیوسته بهجا میآورد.
نماز مستحبی شب که پس از خواب خوانده میشود.
نمازی با تعداد رکعتهای فرد که نماز شب با آن پایان مییابد.
طهارت آیینی که پیش از نماز انجام میشود.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که پس از بیدار شدن، یاد خدا و تلاوت آیات پایانی سورهٔ آلعمران مستحب است. پیامبر ﷺ نماز شب خود را در دو رکعتیها بهجا میآورد و آن را با نماز وتر پایان میداد. مذاهب فقهی مستحب بودن نماز شب را میپذیرند؛ اما در برخی جزئیات فقهی دربارهٔ وتر و نماز پیش از فجر اختلاف دارند. جایگاه ابنعباس در کنار پیامبر ﷺ همچنین نشان میدهد که چگونه میتوان نماز را در عمل به فردی جوان آموزش داد.
- اگر شب از خواب بیدار شدی، پیش از نماز اندکی به ذکر خدا و تلاوت قرآن بپرداز.
- نماز تهجّد را در رکعتهای آرام و دوتایی بخوان و با نماز وتر پایان بده.
- عبادت را با الگو بودن بیاموز و دیگران را با مهربانی به نماز دعوت کن.
این روایت از همان گزارش، جزئیات بیشتری دربارهٔ نماز پیامبر ﷺ در آن شب ارائه میدهد.
Sahih al-Bukhari · #4571 (Sahih)همین سلسلهٔ روایت، مشاهدهٔ ابنعباس از نماز شب را شرح میدهد و این بخش را تکمیل میکند.
Sahih al-Bukhari · #37 (Sahih)این حدیث عبادت شبانه را با ایمان و طلب پاداش از خداوند پیوند میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.