Sahih al-Bukhari، حدیث 4574
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 1عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
- 2إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، تَعَالَى {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى}. فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي، هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، تَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ وَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا، فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا، بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا، فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ، فَنُهُوا عَنْ أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ، وَيَبْلُغُوا لَهُنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ فِي الصَّدَاقِ، فَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَإِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى فِي آيَةٍ أُخْرَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} رَغْبَةُ أَحَدِكُمْ عَنْ يَتِيمَتِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ قَالَتْ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا عَنْ مَنْ رَغِبُوا فِي مَالِهِ وَجَمَالِهِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ، إِلاَّ بِالْقِسْطِ، مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلاَتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ.
عبدالعزيز بن عبدالله به ما حدیث کرد، ابراهیم بن سعد به ما حدیث کرد، از صالح بن کیسان، از ابن شهاب که گفت: عروه بن زبیر به من خبر داد که او از عایشه دربارهٔ سخن خدای تعالی {و اگر بیم آن دارید که در حق یتیمان عدالت ورزید} پرسید. پس عایشه فرمود: ای برادرزادهام! این دختر یتیم در دامان سرپرستش قرار دارد و در مال او شریک است؛ مال و زیباییاش برای سرپرست خوشایند میآید، پس سرپرست میخواهد بدون آنکه در مهریهاش عدالت ورزد با او ازدواج کند و تنها همانقدر به او بدهد که دیگران میدهند. بنابراین آنان نهی شدند که با این دختران ازدواج کنند مگر آنکه نسبت به آنان عدالت پیشه کنند و بالاترین میزان رایج مهریه را به ایشان بپردازند؛ و دستور داده شدند که جز اینان، با هر زنی که برایشان پاکیزه و مطلوب است ازدواج کنند. عروه گفت: عایشه فرمود: مردم پس از نزول این آیه از رسول الله ﷺ فتوا خواستند، پس خداوند نازل فرمود: {و از تو دربارهٔ زنان فتوا میخواهند}. عایشه افزود: و سخن خدای تعالی در آیهٔ دیگر {و شما مایلید با آنان ازدواج کنید} اشاره به بیمیلی یکی از شما به ازدواج با دختر یتیم تحت سرپرستیاش است، هنگامی که مال و جمال کمی داشته باشد. سپس فرمود: بدین سبب نهی شدند که از ازدواج با یتیمانی که به خاطر مال و زیباییشان مشتاقشان بودند روی گردانند مگر با رعایت عدالت؛ زیرا وقتی آن دختران مال و جمال اندکی داشتند، از ازدواج با آنان اجتناب میکردند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
یک سرپرست تنها در صورتی میتواند با دختر یتیم ازدواج کند که عدالت کامل را رعایت کند.
کسی که مسئول رسیدگی به امور و منافع یک یتیم است.
هدیهٔ ازدواجی که داماد به عروس بدهکار است.
با سرپرستِ یتیم با انصاف رفتار کردن و به او مهریهای دادن که متناسب با مهریهای باشد که همتایانش دریافت میکنند.
مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح عایشه را به آیات ۳ و ۱۲۷ سورهٔ نساء پیوند میدهند. سرپرست مجاز نیست از جایگاه خود استفاده کند تا به دختر یتیم مهریهای کمتر از میزان شایسته بدهد. این حکم از دارایی و حقوق زناشویی او حمایت میکند؛ اگر سرپرست نتواند بهعدالت رفتار کند، نباید با او ازدواج کند. مکاتب فقهی نیز تأکید میکنند که مهریه حق اوست و سرپرست نباید برای سود شخصی خود به منافع او آسیب برساند.
- سرپرست باید در ازدواج، با دقت از منافع و رضایت دختر یتیمِ تحت سرپرستی خود محافظت کند.
- مهریه را منصفانه بدهید و از جایگاه قدرت خود برای محدود کردن حقوق او استفاده نکنید.
- کسی که مسئولیت مراقبت را بر عهده دارد، باید از تعارض منافع پرهیز کند و برای دریافت مشاورهای عادلانه اقدام کند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.