تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4671

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umar ibn al-Khattab

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ،‏.‏ وَقَالَ غَيْرُهُ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا مَاتَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ دُعِيَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَبْتُ إِلَيْهِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُصَلِّي عَلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَقَدْ قَالَ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا قَالَ أُعَدِّدُ عَلَيْهِ قَوْلَهُ، فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ ‏"‏ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ، لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ يُغْفَرْ لَهُ لَزِدْتُ عَلَيْهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمْ يَمْكُثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتِ الآيَتَانِ مِنْ بَرَاءَةَ ‏{‏وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏وَهُمْ فَاسِقُونَ‏}‏ قَالَ فَعَجِبْتُ بَعْدُ مِنْ جُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر به ما حدیث نقل کرد و گفت: لیث از عقیل برای ما حدیث گفت. و راوی دیگری گفت: لیث به من حدیث گفت، عقیل از ابن شهاب برایم نقل کرد که گفت: عبیدالله بن عبدالله به من خبر داد، او از ابن عباس، و او از عمر بن خطاب رضی الله عنه روایت کرد که فرمود: هنگامی که عبدالله بن اُبیّ بن سَلول مرد، رسول خدا ﷺ را برای خواندن نماز میت بر او فراخواندند. چون رسول خدا ﷺ برای نماز برخاست، من نیز به سوی ایشان شتافتم و گفتم:

«ای رسول خدا ﷺ! آیا بر ابن اُبیّ نماز می‌خوانید در حالی که او در فلان روز چنین و چنان گفت؟» و سخنان ناپسند او را یکی‌یکی برشمردم. رسول خدا ﷺ لبخندی زدند و فرمودند: «ای عمر! از من دور شو.» اما چون بسیار اصرار ورزیدم، فرمودند: «من مخیر شدم و انتخاب کردم؛ اگر می‌دانستم که با بیش از هفتاد بار استغفار، آمرزیده خواهد شد، حتماً بیشتر از آن برایش استغفار می‌کردم.» راوی گوید: پس رسول خدا ﷺ بر او نماز خواندند و سپس بازگشتند. دیری نپایید که دو آیه از سوره براءت (توبه) نازل شد: {وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا} تا آنجا که می‌فرماید: {وَهُمْ فَاسِقُونَ}. عمر رضی الله عنه فرمود: پس از آن، از جسارت خود در برابر رسول خدا ﷺ در شگفت ماندم، و الله و رسولش داناترند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای ابن اُبی دعا کرد تا اینکه خداوند حدی را آشکار ساخت.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که عبدالله بن اُبی بن سلول درگذشت، پیامبر ﷺ برای او طلب آمرزش کرد و نماز میت خواند. سپس آیاتی از سورهٔ توبه نازل شد که نماز خواندن برای منافقان درگذشته را منع می‌کرد (۹:۸۴).

توضیح واژه‌های دشوار
نماز میت

نمازی که مسلمانان برای فرد درگذشته می‌خوانند.

منافق

کسی که در ظاهر ایمان نشان می‌دهد، اما در باطن ایمان را انکار می‌کند.

بیش از هفتاد بار

در اینجا تعبیری است که نشان می‌دهد حتی بارها طلب آمرزش کردن نیز تغییری ایجاد نمی‌کرد.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک این رویداد را با آیات ۸۰ و ۸۴ سورهٔ توبه مرتبط می‌دانند: در آغاز به پیامبر ﷺ اختیار داده شد، اما وحی بعدی ممنوعیتی روشن برای نماز میت بر کسی که در حال نفاق درگذشته باشد مقرر کرد. صحابه از این ماجرا آموختند که وقتی وحی الهی حکمی را تعیین می‌کند، تشخیص شخصی باید تابع آن باشد. این رویداد همچنین نشان می‌دهد که مهربانی مجوز عبور از حدی الهی نیست که بعداً اعلام شده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. داوری خود را با وحی روشن بسنج و هرگاه حکمی آشکار شد، رفتارت را با آن هماهنگ کن.
  2. حتی هنگام بیان تذکری صادقانه، با صاحبان اقتدار محترمانه سخن بگو.
  3. بگذار مهربانی تو را به رفتار نیک با دیگران برانگیزد، بی‌آنکه از حدود روشن دینی فراتر روی.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.