Sahih al-Bukhari، حدیث 4822
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Mas'ud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لاَ تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} إِنَّ قُرَيْشًا لَمَّا غَلَبُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَعْصَوْا عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ أَكَلُوا فِيهَا الْعِظَامَ وَالْمَيْتَةَ مِنْ الْجَهْدِ حَتَّى جَعَلَ أَحَدُهُمْ يَرَى مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنْ الْجُوعِ قَالُوا  رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ  فَقِيلَ لَهُ إِنْ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَادُوا فَدَعَا رَبَّهُ فَكَشَفَ عَنْهُمْ فَعَادُوا فَانْتَقَمَ اللَّهُ مِنْهُمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى  فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ إِلَى قَوْلِهِ جَلَّ ذِكْرُهُ إِنَّا مُنْتَقِمُونَ
یحیی برای ما حدیث کرد، وکیع برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابوالضحی، از مسروق که گفت: بر عبدالله وارد شدم، پس فرمود:
«همانا از نشانههای دانش این است که درباره آنچه نمیدانی بگویی: "الله داناتر است." همانا الله به پیامبرش ﷺ فرمود: {بگو: من در برابر آن از شما مزدی نمیخواهم و از کسانی نیستم که خود را به تکلف میاندازند.} همانا چون قریش با پیامبر ﷺ ستیز کردند و نافرمانی ورزیدند، ایشان دعا کرد: «بارالها! به هفت سال قحطی همچون هفت سالِ یوسف، مرا بر آنان یاری ده.» پس دچار یک سال قحطی شدند که در آن از شدت سختی، استخوان و مردار میخوردند، تا جایی که یکی از آنان از شدت گرسنگی میان خود و آسمان چیزی شبیه به دود میدید. گفتند: «ای پروردگار ما! عذاب را از ما بردار که ما مؤمنیم.» پس به او گفته شد: «اگر عذاب را از آنان برداریم، دوباره به حالت پیشین باز میگردند.» سپس ایشان پروردگارش را خواند و الله عذاب را از آنان برداشت، اما آنان دوباره به کفر بازگشتند. سرانجام الله در روز بدر از آنان انتقام گرفت و این است قول خدای متعال: {پس منتظر روزی باش که آسمان دودی آشکار بیاورد... تا فرمایش بلندمرتبهاش: همانا ما انتقامگیرندهایم.}
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
دانش راستین، حدود خود را میشناسد و یاری خدا را میجوید.
این روایت شرح میدهد که چگونه قریش با پیامبر ﷺ مخالفت کردند و سپس ایشان از خدا خواستند هفت سال قحطی، مانند سالهای یوسف، بر آنان بفرستد. خشکسالی و رویدادهای پس از آن با آیات مربوط به دود در سورهٔ دخان پیوند داده شدهاند.
اعترافی صادقانه به اینکه پاسخ را نمیدانید و دانش کامل از آنِ خداست.
اشارهای به قحطی سختی که در داستان پیامبر یوسف، مصر را فراگرفت.
نشانهای که در سورهٔ دخان آمده و عبدالله بن مسعود آن را در اینجا با قحطی قریش مرتبط میداند.
شارحان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که شایسته است انسان هنگام ندانستن بگوید: خدا داناتر است؛ فروتنی اقتضا میکند که پاسخهایی از خود نسازد. ابن مسعود آیات دود را با قحطی قریش و بازگشت بعدی آنان به کفر، پس از برطرفشدن سختی، مرتبط میداند. این حدیث همچنین نشان میدهد که در سختیهای بزرگ، درخواست یاری از خدا با دعا شایسته است.
- صادقانه بگویید چیزی را نمیدانید و دانشی را که ندارید به خدا واگذار کنید.
- هنگامی که با ستم یا دشواریهای بزرگ روبهرو میشوید، از خدا یاری بخواهید.
- پس از برطرفشدن سختی، توبه و سپاسگزاری را ادامه دهید.
این روایت صحیح نیز تفسیر عبدالله بن مسعود دربارهٔ دود و قحطیای را که قریش گرفتار آن شد، بیان میکند.
Sahih al-Bukhari · #4823 (Sahih)این روایت شرح میدهد که چگونه قریش پیامبر ﷺ را تکذیب کردند و خشکسالی چگونه آنان را گرفتار ساخت.
Sahih al-Bukhari · #1007 (Sahih)در این روایت نیز پیامبر ﷺ از خدا میخواهد هفت سال قحطی، مانند سالهای یوسف، بیاورد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.