تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4824

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏{‏قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ‏}‏ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى قُرَيْشًا اسْتَعْصَوْا عَلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ فَأَخَذَتْهُمُ السَّنَةُ حَتَّى حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْعِظَامَ وَالْجُلُودَ ـ فَقَالَ أَحَدُهُمْ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ ـ وَجَعَلَ يَخْرُجُ مِنَ الأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَىْ مُحَمَّدُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَكْشِفَ عَنْهُمْ فَدَعَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ تَعُودُوا بَعْدَ هَذَا ‏"‏‏.‏ فِي حَدِيثِ مَنْصُورٍ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ‏}‏ إِلَى ‏{‏عَائِدُونَ‏}‏ أَيُكْشَفُ عَذَابُ الآخِرَةِ فَقَدْ مَضَى الدُّخَانُ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَقَالَ أَحَدُهُمُ الْقَمَرُ وَقَالَ الآخَرُ الرُّومُ‏.‏

ترجمه

بِشْر بن خالد به ما حدیث کرد، محمد به ما خبر داد، از شُعبه، از سلیمان و منصور، از ابوالضُّحی، از مسروق، گفت: عبدالله گفت: همانا الله محمد ﷺ را مبعوث فرمود و فرمود: {بگو من هیچ پاداشی از شما بر آن نمی‌خواهم و من از کسانی نیستم که خود را به رنج می‌اندازند.} چون رسول الله ﷺ دید که قریش با او دشمنی کردند، فرمود:

«بار خدایا! مرا در برابر ایشان یاری ده به هفت سالی همچون هفت سال یوسف.» پس خشکسالی آنان را فرا گرفت تا اینکه همه چیز را نابود کرد، چنان‌که استخوان‌ها و پوست‌ها را خوردند. (یکی از راویان گفت): «پوست‌ها و مردارها را خوردند.» و چیزی شبیه دود از زمین بیرون آمد. آنگاه ابوسفیان نزد ایشان آمد و گفت: «ای محمد! قوم تو هلاک شدند، پس الله را بخوان تا این بلا را از آنان بردارد.» پس ایشان دعا کردند، سپس فرمودند: «بعد از این باز خواهید گشت.» در حدیث منصور آمده است: سپس خواند: {پس منتظر باش روزی را که آسمان دودی آشکار بیاورد} تا {بازگشت‌کنندگان}. آیا عذاب آخرت برداشته خواهد شد؟ همانا دود، مشت محکم و لِزام سپری شده‌اند. یکی از راویان گفت: «شق‌القمر.» و دیگری گفت: «شکست رومیان.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای رفع گرفتاری قریش دعا کرد و درباره بازگشت دوباره‌شان هشدار داد.

پیشینه و سبب بیان

وقتی قریش با پیام اسلام مخالفت کردند، قحطی سختی به آنان رسید. ابوسفیان از پیامبر ﷺ خواست برای رفع گرفتاری دعا کند؛ پیامبر ﷺ دعا کرد و هشدار داد که آنان پس از آن دوباره به مخالفت بازخواهند گشت.

توضیح واژه‌های دشوار
هفت سال مانند سال‌های یوسف

اشاره به قحطی‌ای که در داستان پیامبر یوسف رخ داد.

دود

نشانه‌ای که در آیات نقل‌شده از سوره دخان آمده است؛ این روایت به تفسیر آن می‌پردازد.

لِزام

عذاب یا کیفر گریزناپذیر؛ عبدالله آن را در کنار دود و گرفتارشدن یاد می‌کند.

برداشت‌های عالمان

بخاری این روایت را در بخش تفسیر خود، در توضیح آیات قرآن آورده است. مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، در اینجا تفاوت میان دیدگاه ابن مسعود را بررسی می‌کنند که دود را رویدادی سپری‌شده می‌داند، و دیدگاه دانشمندانی که آن را نشانه‌ای در آینده می‌شمارند. روایت نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ از خداوند رفع گرفتاری را خواست، و هشدار او روشن می‌کند که گشایش موقت لزوماً به ایمان یا توبه نمی‌انجامد.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای رفع گرفتاری نیازمندان دعا کنید، حتی اگر پیش‌تر با شما جنگیده باشند.
  2. نگذارید گشایش موقت شما را از شکرگزاری و اصلاح رفتارتان غافل کند.
  3. هرگاه آیات قرآن چند تفسیر کلاسیک دارند، روشن کنید هر تفسیر از کدام دانشمند است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.