Sahih al-Bukhari، حدیث 4905
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا فِي غَزَاةٍ ـ قَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً فِي جَيْشٍ ـ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ. وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ. فَسَمِعَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا بَالُ دَعْوَى جَاهِلِيَّةٍ " قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ. فَقَالَ " دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ". فَسَمِعَ بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَقَالَ فَعَلُوهَا، أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ. فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ " وَكَانَتِ الأَنْصَارُ أَكْثَرَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ، ثُمَّ إِنَّ الْمُهَاجِرِينَ كَثُرُوا بَعْدُ. قَالَ سُفْيَانُ فَحَفِظْتُهُ مِنْ عَمْرٍو قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرًا كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
علی برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، عمرو گفت: شنیدم جابر بن عبدالله رضی الله عنهما میفرمود: در یک غزوه بودیم — سفیان یک بار گفت: در یک لشکر — که مردی از مهاجرین به مردی از انصار لگد زد. آن مرد انصاری فریاد زد:
«ای گروه انصار!» و مرد مهاجر فریاد زد: «ای گروه مهاجرین!» رسول الله ﷺ این را شنیدند و فرمودند: «این چه دعوت جاهلیت است؟» عرض کردند: «ای رسول خدا ﷺ! مردی از مهاجرین به مردی از انصار لگد زد.» ایشان فرمودند: «آن را رها کنید، زیرا امری بسیار ناپسند و متعفن است.» عبدالله بن اُبی این سخن را شنید و گفت: «آیا چنین کردند؟ سوگند به الله، اگر به مدینه بازگردیم، قطعاً عزیزان، ذلیلان را از آن بیرون خواهند کرد.» چون این خبر به پیامبر ﷺ رسید، عمر برخاست و عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! اجازه دهید گردن این منافق را بزنم.» اما پیامبر ﷺ فرمودند: «او را رها کن تا مردم نگویند محمد یارانش را میکشد.» در هنگام ورود به مدینه، تعداد انصار بیش از مهاجرین بود، ولی بعدها مهاجرین فزونی یافتند. سفیان گفت: این حدیث را از عمرو حفظ کردم. عمرو گفت: شنیدم جابر میگفت: ما همراه پیامبر ﷺ بودیم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ شعارهای یاریخواهانه بر پایه تعصب قبیلهای را رد کرد و مانع گسترش تفرقه شد.
در جریان یک لشکرکشی، مردی از مهاجران مردی از انصار را لگد زد. هر دو گروه خود را به یاری خواندند و پیامبر ﷺ این فراخوان قبیلهگرایانه را نکوهش کرد. سپس عبدالله بن اُبیّ از آشفتگی پیشآمده برای دامن زدن به تفرقه بهره برد.
مسلمانانی که از مکه به مدینه هجرت کردند.
مسلمانان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران استقبال کردند و از آنان پشتیبانی کردند.
فراخوانی بر پایهٔ وفاداری گروهی یا قبیلهای که مردم را در برابر یکدیگر قرار میدهد، بهجای آنکه آنان را در راه حق و عدالت متحد کند.
شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح میدهند که پیامبر ﷺ هر نامی برای گروهها را منع نکرد، بلکه فراخوان جانبدارانهای را رد کرد که بیعدالتی و تفرقه را دامن میزند. یاری کردن همگروهی تنها زمانی درست است که او را از ستم بازدارند و عادلانه رفتار کنند. تصمیم پیامبر ﷺ برای نکشتن عبدالله بن اُبیّ نیز نشاندهندهٔ حکمت ایشان است: ایشان مانع شدند که مردم اسلام را نادرست بفهمند و جامعه بیش از پیش دچار شکاف شود.
- اگر کسی از گروه خودت مرتکب ستم شد، او را از این کار بازدار؛ صرفاً بهخاطر وابستگیاش از او دفاع نکن.
- در هنگام درگیری، زود با سخنانی مداخله کن که توجه را دوباره به عدالت و مسئولیت مشترک معطوف سازد.
- برای برخورد با رفتار زیانبار، روشی حکیمانه برگزین که از گسترش تفرقه جلوگیری کند.
این روایت نیز نزاع در جریان لشکرکشی و سخنان فتنهانگیز عبدالله بن اُبیّ را شرح میدهد و زمینهٔ این روایت را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #4904 (Sahih)این گزارش نیز سخن عبدالله بن اُبیّ را نقل میکند و نشان میدهد پیامبر ﷺ چگونه از جامعه در برابر تشدید درگیری محافظت کرد.
Sahih al-Bukhari · #4907 (Sahih)این روایت از طریق جابر به همان رویداد میپردازد و شرحی تکمیلی از رد جانبداری گروهی ارائه میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.