Sahih al-Bukhari، حدیث 4922
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَوَّلِ، مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ. قَالَ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ} قُلْتُ يَقُولُونَ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ} فَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رضى الله عنهما عَنْ ذَلِكَ وَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ الَّذِي قُلْتَ فَقَالَ جَابِرٌ لاَ أُحَدِّثُكَ إِلاَّ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ، فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي هَبَطْتُ فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ عَنْ يَمِينِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ عَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ أَمَامِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ خَلْفِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ شَيْئًا، فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي وَصُبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا ـ قَالَ ـ فَدَثَّرُونِي وَصَبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا قَالَ فَنَزَلَتْ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ} ".
یحیی برای ما حدیث کرد، وکیع برای ما حدیث کرد، از علی بن مبارک، از یحیی بن ابیکثیر: از ابوسلمه بن عبدالرحمن پرسیدم که نخستین آیاتی که از قرآن نازل شد کدام بود؟ او پاسخ داد:
«ای جامه به خود پیچیده (المدّثر)». گفتم: «مردم میگویند نخستین آیه «بخوان به نام پروردگارت که آفرید» (سوره علق) بوده است.» ابوسلمه گفت: «من نیز همین پرسش را با جابر بن عبدالله رضی الله عنهما مطرح کردم و همان سخنی را که تو گفتی به او گفتم.» جابر فرمود: «جز آنچه رسول خدا ﷺ به ما فرمودهاند، چیزی برایت نقل نمیکنم. ایشان فرمودند: «در غار حرا معتکف بودم. چون مدت اعتکافم به پایان رسید، پایین آمدم و ندایی شنیدم. به راست نگاه کردم ولی چیزی ندیدم، به چپ نگاه کردم ولی چیزی ندیدم، پیش رویم را نگریستم ولی چیزی ندیدم و پشت سرم را نگریستم ولی چیزی ندیدم. سپس سر بلند کردم و چیزی دیدم. پس نزد خدیجه رفتم و گفتم: مرا بپوشانید و بر من آب سرد بریزید.» ایشان فرمودند: «مرا پوشاندند و بر من آب سرد ریختند.» سپس این آیات نازل شد: «ای جامه به خود پیچیده! برخیز و هشدار ده! و پروردگارت را بزرگ شمار!»»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
نخستین فرمان پس از خلوت در حرا این بود که برخیزد و هشدار دهد.
پیامبر ﷺ نقل میکند که در غار حرا خلوت گزیده بود و پس از فرود آمدن، صدایی شنید و پدیدهای را دید. نزد خدیجه رفت و خواستار پوشش و آب خنک شد؛ سپس آیات سورهٔ مدثر نازل شدند.
غاری بر کوهی نزدیک مکه که پیامبر ﷺ در آن خلوت میگزید.
کنارهگیری برای تمرکز بر عبادت و تأمل.
خطابی به پیامبر ﷺ که پس از آن تجربهٔ تکاندهنده خود را پوشانده بود.
دانشمندان کلاسیک توضیح دادهاند که بنا بر روایت عایشه، نخستین آیات نازلشده از سورهٔ علق بود؛ در حالی که جابر در اینجا از نخستین وحی پس از وقفه، یعنی آیات سورهٔ مدثر، سخن میگوید. آنان این گزارشها را با تمایز میان آغاز وحی و ازسرگیری آن همراه با فرمان هشدار دادن، با یکدیگر سازگار میدانند. دعوتِ «برخیز و هشدار ده» نشان میدهد که رسالت پیامبرانه شامل ابلاغ آشکار نیز بود.
- پس از تجربهای دشوار و تکاندهنده، از افراد مورد اعتماد حمایت بگیرید؛ همانگونه که پیامبر ﷺ نزد خدیجه رفت.
- وقتی مسئولیتی روشن به شما سپرده شد، با نخستین گام عملی آن آغاز کنید.
- قرآن را با دقت بخوانید و هنگام بررسی جنبههای گوناگون یک رویداد در روایات، به بافت آن توجه کنید.
این روایت نیز به این میپردازد که کدام آیات نخست نازل شدند و به فهم تمایز میان آغاز وحی و دعوت بعدی به هشدار دادن کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #2 (Sahih)عایشه در آن، آغاز وحی را با آیات نخست سورهٔ علق شرح میدهد؛ این گزارش در کنار روایت جابر، معناهای گوناگون «نخستین وحی» را روشن میسازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.