تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4928

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَىآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2إِسْرَائِيلَ
  3. 3مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، أَنَّهُ سَأَلَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ‏}‏ قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَقِيلَ لَهُ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ‏}‏ ـ يَخْشَى أَنْ يَنْفَلِتَ مِنْهُ ـ ‏{‏إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ أَنْ نَجْمَعَهُ فِي صَدْرِكَ، وَقُرْآنَهُ أَنْ تَقْرَأَهُ ‏{‏فَإِذَا قَرَأْنَاهُ‏}‏ يَقُولُ أُنْزِلَ عَلَيْهِ ‏{‏فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ * ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ‏}‏ أَنْ نُبَيِّنَهُ عَلَى لِسَانِكَ‏.‏

ترجمه

عبیدالله بن موسی برای ما حدیث کرد، از اسرائیل، از موسی بن ابی عایشه که او از سعید بن جبیر درباره قول خدای متعال پرسید: {زبانت را با آن [قرآن] به سرعت حرکت مده.} گفت و ابن عباس فرمود: پیامبر ﷺ هنگامی که وحی بر ایشان نازل می‌شد، لب‌هایشان را تکان می‌دادند. پس به ایشان گفته شد: {زبانت را با آن به سرعت حرکت مده} — از بیم آنکه از یادش برود — {یقیناً گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست} یعنی ما آن را در سینه‌ات جمع خواهیم کرد و خواندنش این است که آن را بخوانی. {پس چون آن را خواندیم} یعنی وقتی بر تو نازل شد، {از خواندن آن پیروی کن * سپس یقیناً بیان آن نیز بر عهده ماست} یعنی ما آن را بر زبان تو آشکار خواهیم ساخت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الله از وحی محافظت کرد و به پیامبر ﷺ آموخت که آن را با دقت پیروی کند.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عباس روایت می‌کند که پیامبر ﷺ هنگام نزول وحی لب‌هایش را حرکت می‌داد، زیرا نگران بود کلمات را فراموش کند. آیات به او اطمینان دادند که الله وحی را در سینه‌اش گرد می‌آورد و تلاوت و توضیح آن را به او می‌آموزد.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

کلمات و هدایتی که الله بر پیامبرش ﷺ آشکار کرد.

در سینه‌ات گرد آوردن

حفظ وحی در حافظه و قلب پیامبر ﷺ.

تلاوت آن را پیروی کن

به کلمات وحی‌شده گوش فرا ده و آن‌ها را چنان‌که الله ابلاغ کرده است تلاوت کن.

برداشت‌های عالمان

توضیح ابن‌عباس این آیات را به محافظت الله از وحی پیوند می‌دهد: پیامبر ﷺ نیازی نداشت از ترس فراموش‌کردن، کلمات را شتاب‌زده تکرار کند. مفسران کلاسیک «گرد آوردن» را حفظ وحی در سینه پیامبر ﷺ می‌دانند و «بیان‌کردن» را روشن‌ساختن معنا از طریق پیامبر ﷺ. بنابراین، این روایت هم بر حفظ قرآن و هم بر منشأ الهیِ تبیین پیامبرانه تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام آموختن قرآن، با حوصله و دقت گوش دهید و کلمات را درست تلاوت کنید.
  2. به حفظ قرآن از سوی الله اعتماد کنید و برای فهم آن به منابع دانشی معتبر مراجعه کنید.
  3. اگر نگران فراموش‌کردن نکته‌ای مهم هستید، با آرامش تمرین کنید و ضمن به‌کارگیری روش‌های مناسب، به الله توکل داشته باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.