تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4929

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏}‏ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ، وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ وَكَانَ يُعْرَفُ مِنْهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي فِي ‏{‏لاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ‏}‏ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ عَلَيْنَا أَنْ نَجْمَعَهُ فِي صَدْرِكَ، وَقُرْآنَهُ ‏{‏فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ فَإِذَا أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ ‏{‏ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ‏}‏ عَلَيْنَا أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ ـ قَالَ ـ فَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ، فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ‏.‏ ‏{‏أَوْلَى لَكَ فَأَوْلَى‏}‏ تَوَعُّدٌ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید به ما حدیث کرد، جریر به ما حدیث کرد، از موسی بن ابی عایشه، از سعید بن جبیر، از ابن عباس درباره سخن خداوند: {برای شتاب کردن در خواندن آن، زبانت را به حرکت میاور.} گفت: هنگامی که جبرئیل با وحی نزد رسول الله ﷺ فرود می‌آمد، ایشان زبان و لب‌های خود را تکان می‌دادند و این کار بر ایشان دشوار بود و از همین حالت شناخته می‌شد که وحی نازل شده است. پس خداوند در سوره قیامت که با {سوگند به روز رستاخیز} آغاز می‌شود، این آیات را نازل فرمود: {برای شتاب کردن در خواندن آن، زبانت را به حرکت میاور * بی‌گمان گردآوری و خواندن آن بر عهده ماست.} فرمود: بر عهده ماست که آن را در سینه‌ات جمع کنیم و خواندنش را به تو بیاموزیم. {پس چون آن را خواندیم، از خواندنش پیروی کن} یعنی: چون آن را نازل کردیم، گوش فرا ده. {سپس بی‌گمان بیان آن نیز بر عهده ماست} یعنی: بر عهده ماست که آن را به زبان تو بیان کنیم. راوی گفت: سپس هرگاه جبرئیل می‌آمد، رسول الله ﷺ سکوت می‌کردند و گوش می‌دادند، و چون فرشته می‌رفت، ایشان آن را چنانکه خدا وعده داده بود می‌خواندند. {وای بر تو، باز هم وای بر تو} تهدیدی است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به وحی گوش می‌داد؛ خداوند حفظ و تبیین آن را تضمین کرد.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که جبرئیل ﷺ وحی را می‌آورد، پیامبر ﷺ زبان و لب‌هایش را حرکت می‌داد تا کلمات را سریع به خاطر بسپارد. سپس خداوند آیاتی نازل کرد که به او فرمان می‌دادند گوش فرا دهد و وعده می‌دادند وحی را در دلش گرد آورند و آن را برایش تبیین کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

پیامی که خداوند به پیامبرش ﷺ می‌رساند.

گردآوردن

حفظ قرآن در دل پیامبر ﷺ و توانایی بخشیدن به او برای تلاوت آن.

تبیین

روشن ساختن معنای وحی از طریق زبان پیامبر ﷺ.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله بخاری در نقل خود از ابن عباس، از این روایت چنین برداشت می‌کنند که پیامبر ﷺ هنگام تلاوت جبرئیل باید گوش می‌داد و لازم نبود از ترس فراموش کردن کلمات شتاب کند. خداوند هم حفظ وحی در دل او و هم تلاوت و تبیین درست آن را تضمین کرد. بنابراین، این آیات تأکید می‌کنند که قرآن به حفاظت خداوند است و تبیین آن بخشی از ابلاغ پیامبرانه است.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از بازگویی یک پیام با دقت گوش دهید؛ شتاب ممکن است به دقت آسیب بزند.
  2. هنگام آموختن قرآن، برای پیگیری و به خاطر سپردن تلاوت با دقت وقت بگذارید.
  3. برای فهم قرآن به روایات معتبر پیامبرانه و مفسران شناخته‌شده رجوع کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.