تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4971

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ‏}‏ وَرَهْطَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ، خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى صَعِدَ الصَّفَا فَهَتَفَ ‏"‏ يَا صَبَاحَاهْ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا مَنْ هَذَا، فَاجْتَمَعُوا إِلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ خَيْلاً تَخْرُجُ مِنْ سَفْحِ هَذَا الْجَبَلِ أَكُنْتُمْ مُصَدِّقِيَّ ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا جَرَّبْنَا عَلَيْكَ كَذِبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَىْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو لَهَبٍ تَبًّا لَكَ مَا جَمَعْتَنَا إِلاَّ لِهَذَا ثُمَّ قَامَ فَنَزَلَتْ ‏{‏تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ‏}‏ وَقَدْ تَبَّ هَكَذَا قَرَأَهَا الأَعْمَشُ يَوْمَئِذٍ‏.‏

ترجمه

یوسف بن موسی برای ما حدیث کرد، ابواسامه برای ما حدیث کرد، اعمش برای ما حدیث کرد، عمرو بن مرّه برای ما حدیث کرد، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: چون آیه {و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده} و خاندانت را از میان آنان که برگزیده‌اند نازل شد، رسول خدا ﷺ بیرون رفتند تا اینکه بر کوه صفا بالا رفتند و فریاد زدند:

«ای بامداد!» مردم گفتند: «این کیست؟» سپس نزد ایشان گرد آمدند. فرمودند: «آیا اگر به شما خبر دهم که سپاهی سواره از دامنه این کوه بیرون می‌آید، مرا تصدیق خواهید کرد؟» گفتند: «ما هرگز از تو دروغی ندیده‌ایم.» فرمودند: «پس همانا من شما را از عذابی سخت که در پیش است، بیم می‌دهم.» ابولهب گفت: «مرگ بر تو! آیا ما را تنها برای همین گرد آوردی؟» سپس برخاست و رفت، آنگاه آیه {بریده باد هر دو دست ابولهب و خود او نیز تباه باد} نازل شد. اعمش در آن روز آن را چنین خواند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ خویشاوندان خود را آشکارا هشدار داد و به راست‌گویی شناخته‌شدهٔ خود استناد کرد.

پیشینه و سبب بیان

پس از نزول فرمانِ هشدار دادن به خویشاوندان نزدیک، پیامبر ﷺ بر صفا بالا رفت و مردم را گرد آورد. افراد قبیله‌اش تأیید کردند که هرگز از او دروغ نشنیده‌اند؛ ابولهب هشدار او را نپذیرفت.

توضیح واژه‌های دشوار
هشدارِ خطرِ صبحگاهی

ندای اضطراری عربی برای هشدار دادن به مردم دربارهٔ خطری قریب‌الوقوع.

صفا

تپه‌ای در مکه که پیامبر ﷺ از آنجا با مردم سخن گفت.

خویشاوندان نزدیک

افراد خانواده و قبیله‌ای که از همه به شخص نزدیک‌ترند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که دعوت به سوی خدا می‌تواند با هشداری روشن از نزدیکان آغاز شود، بی‌آنکه پیام گسترده‌تر به خانواده محدود بماند. پیامبر ﷺ هشدار خود را بر راست‌گویی شناخته‌شده‌اش استوار کرد و آشکارا سخن گفت، حتی هنگامی که عمویش به او توهین کرد. این بخش همچنین تأکید می‌کند که پیوندهای خانوادگی کسی را از مسئولیتِ واکنشش در برابر حقیقت معاف نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. یک توصیهٔ مهم را با دلسوزی و روشنی، از کسانی آغاز کن که خود در برابرشان مسئولیتی داری.
  2. با راست‌گویی در گفت‌وگوهای روزمره اعتماد بساز؛ اعتبار، شنیده‌شدن پیام دشوار را آسان‌تر می‌کند.
  3. هنگامی که مردم هشداری صادقانه را نمی‌پذیرند، محترمانه و استوار بمان.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.